«ەگەر شىندىقتى شىجعىرىپ بەتكە ايتاتىن بولساڭىز, «پاراسات» پىكىرتالاس الاڭى – سىزدىكى. شىعىڭىز دا ويىڭىزدى اشىپ ايتىڭىز», دەگەن بولاتىن سايرام اۋدانىنىڭ اكىمى ۇلاسبەك سادىبەكوۆ پىكىرتالاس كلۋبىنىڭ مۇشەلەرىنىڭ العاشقى وتىرىسىندا. كوپشىلىككە دەمەۋ بولعان سول ۇستانىم وزگەرگەن جوق. پىكىرتالاس كلۋبىنىڭ ءاربىر وتىرىسىندا اۋدان تۇرعىندارى ءۇشىن ەڭ وزەكتى ماسەلەلەر ورتاعا سالىنادى. تالقىلانادى. شەشىمىن تابادى نەمەسە زاڭ شەڭبەرىندە ءتيىستى ورىندارعا جولدانادى.
جۋىردا قاتتى جەل مەن جاۋىن-شاشىننىڭ اسەرىنەن ەلدى مەكەندەردە جارىق ءسونىپ, جۇرتتى ابىگەرلەندىردى. قاراڭعىدا قالعان, ۇيدەگى تۇرمىستىق تەحنيكالارى توقتاعان قاراپايىم حالىق, ارينە, الدىمەن اكىمدىككە شاعىمداندى. بۇل ورايدا جەرگىلىكتى بيلىك «پاراسات» پىكىرتالاس كلۋبى الاڭى ارقىلى تۇرعىنداردىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىن جەتكىزۋشى مەكەمە باسشىسىنا تىكەلەي سۇراق قويىپ, جاۋاپ الۋىنا مۇمكىندىك جاسادى. «قاسىمبەك داتقا اۋىلىندا جاڭبىر, قار جاۋسا, ءسال جەل تۇرسا بولدى, جارىق وشەدى. كەرنەۋى دۇرىس ەلەكتر ەنەرگياسىن بەرەتىن كۇن قاشان تۋادى؟», دەدى اۋىل تۇرعىنى ۋ.بۇربەك ۇلى. ءوز جاۋابىندا اۋداندىق ەلەكتر جۇيەلەرىن تاراتۋ مەكەمەسىنىڭ باسشىسى ن.سەيلبەكوۆ جالپى ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ 50 پايىزىنىڭ توزىعى جەتكەنىن ايتا كەلىپ: ء«وزىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق جوبامىز اياسىندا مۇمكىندىگىنشە جاڭارتۋدامىز. قاسىمبەك داتقا اۋىلىنا ماماندارىمىزدى جىبەرىپ اقاۋدى رەتتەۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزەمىز», دەدى.
كلۋبتىڭ كەزەكتى ءبىر وتىرىسىندا «قازترانسگاز ايماق» اق سايرام اۋداندىق فيليالىنىڭ باسشىسى د.پاياەۆ تۇرعىنداردى مازالاعان ماسەلەلەر بويىنشا جاۋاپ بەردى. اۋدان تۇرعىنى ن.سادىقوۆ جاڭا تۇرعىن ۇيلەرگە گاز كىرگىزۋ قۇنىنىڭ قىمباتتىعىن ايتسا, ا.يساكوۆ جاڭادان سالىنعان كاسىپكەرلىك نىساندارعا «كوگىلدىر وتىن» كىرگىزۋدىڭ قيىندىعىنا, قۇجاتتاردى زاڭداستىرۋ ۇزاق مەرزىمدى الاتىنىنا شاعىمداندى. «گاز باعاسىنىڭ ماسەلەسىنە كەلسەك, باعانى تابيعي مونوپوليانى رەتتەۋ اگەنتتىگى بەكىتىپ بەرەدى. تۇركىستان وبلىسى مەن شىمكەنت قالاسىندا باعا بىردەي. قازىرگى تاڭدا اۋدان كولەمىندە گاز قىسىمىنىڭ تومەن بولۋىنا بايلانىستى, ىسكە قوسىلماعان كاسىپكەرلىك نىسانداردى گازعا قوسۋ مۇمكىن بولماي وتىر. ءبىرىنشى كەزەكتە تۇرعىنداردى گازبەن قامتۋعا باسىمدىق بەرىلىپ وتىر. ءبىز جاڭادان سالىنعان ۇيلەرگە گاز تارتۋ ءۇشىن تەك قانا تەحنيكالىق شارت بەرەمىز. جۇيەگە قوسۋمەن باسقا مەكەمە اينالىسادى», دەيدى د.پاياەۆ.
اقسۋ-شىمكەنت كۇرە جولىن كۇردەلى جوندەۋ بارىسىندا دۇكەنى بۇزىلعان ر.ابىلداەۆا 4-5 اي وتكەنىمەن, وتەماقى الا الماي جۇرگەنىنە شاعىمداندى. بۇل ورايدا اۋداندىق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ باسشىسى م.نۇرلىباەۆ قاراسۋ ەلدى مەكەنىندەگى 12 م ۇلىك يەسىنە 60,8 ملن تەڭگە قارجى قاراستىرىلعانىن, قازىناشىلىق باسقارماسى قاراجاتتى اۋدارىسىمەن جولداناتىنىن جەتكىزدى.
قاسىمبەك داتقا اۋىلىندا 5000-عا جۋىق ادام تۇرادى. جايىلىم اۋىل ماڭىنداعى بۇلاق اينالاسىندا عانا بار. ول جەردەگى ەكى ۇلكەن مال قوراسىنىڭ يەسى جىلدا كوكتەمدە حالىق پايدالاناتىن جايىلىمعا ءوز مالىن جايىپ جىبەرەدى ەكەن. تۇرعىندار مال قورانىڭ سالىنۋى قانشالىقتى زاڭدى جانە بۇلاقتان قانشا مەتر اراقاشىقتىقتا بولۋ كەرەكتىگىن بىلگىسى كەلەدى. اۋداندا 2015 جىلدان بەرى 220 گەكتار جەر جەكەمەنشىككە ءوتىپ, سول بويى باقىلاۋسىز قالعان. تۇرعىندار جەر تەلىمى كەزەگىندە جىلدار بويى تۇرىپ, الا الماي ءجۇر. زاڭسىز بەرىلگەن جەرلەردى قايتارۋ بويىنشا ءبولىم تاراپىنان جۇمىس جۇرگىزىلۋدە مە؟ اۋداندا 19 مىڭعا جۋىق ادام جەر تەلىمى كەزەگىندە تۇر ەكەن. بۇل ەلەكتروندى ەسەپكە تۇسكەن ادامدار ءتىزىمى عانا. ولارعا قاشان جەر بەرىلەدى؟ وسى سىندى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرگەن اۋداندىق جەر قاتىناستارى ءبولىمىنىڭ باسشىسى ن.ابىلعازيەۆ «رايسكي ساد» اۋماعىنداعى 70 گەكتار جەر بويىنشا ازاماتتاردىڭ تۇرعىن-ءۇي سالۋ ماقساتىندا مەملەكەت مۇقتاجدىعىنا قايتارىپ الۋعا اۋىل اكىمىنە ۇسىنىس بەرىلگەنىن ايتتى. «اۋداندا 170 گەكتار جەردى مەملەكەتكە قايتارىپ, جەرگە ورنالاستىرۋ جوباسىن دايىنداپ جاتىرمىز. ءبىرىنشى كەزەكتە كولكەنت اۋىلدىق وكرۋگىندە تۇرعىن ءۇي سالۋعا جەر ۋچاسكەلەرىن بەرۋدى باستايتىن بولامىز. ەكىنشى كەزەكتە مانكەنت اۋىلىندا 15 گەكتار جەر مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلدى, ينفراقۇرىلىم جۇرگىزىلىپ, كەزەكتە تۇرعان ازاماتتارعا بەرىلەتىن بولادى», دەدى ن.ابىلعازيەۆ.
پىكىرتالاس كلۋبىندا تالقىعا سالىنعان تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە – ەرتەجۇكتىلىك پەن سۋيتسيد. سايرام اۋدانى بويىنشا وتكەن جىلى اۋتودەسترۋكتيۆتى مىنەز-ق ۇلىق (سۋيتسيد) بويىنشا 14-29 جاس ارالىعىندا تىركەلگەندەر سانى – 72. ونىڭ ىشىندە تالپىنعانى – 53, اياقتالعانى – 19. ال بيىلدىڭ 2 اي كولەمىندە ءۇش وقيعا تىركەلگەن. «وتكەن جىلى ءسۋيتسيدتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلگەن جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە 53 جاس رايىنان قايتتى, ەكىنشى رەت وسىنداي وقىس جاعداي بۇل جاستار تاراپىنان ورىن المادى. وتكەن جىلى اۋدان اۋماعىندا ەرتەجۇكتىلىك بويىنشا 55 فاكتى تىركەلگەن», دەيدى ۇلاسبەك سادىبەكوۆ. جاستار مەن جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى وسىنداي كەلەڭسىز جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا اۋدان اكىمى پىكىرتالاس كلۋبىندا بىرقاتار ۇسىنىسىن جەتكىزدى. مىسالى, سپورتتىق ۇيىرمەلەردى كوبەيتىپ, جاستاردى كوبىرەك تارتۋ, قىزدار مەن ۇلدار اراسىندا ءتۇرلى شىعارماشىلىق بايقاۋ سىندى ءىس-شارالاردى تۇراقتى تۇردە وتكىزۋ, ۇلگىلى جاستاردى تەلەارنالار مەن باسىلىم بەتتەرىندە سونداي-اق الەۋمەتتىك جەلىلەردە تۇراقتى جاريالاپ ۇلگى ەتۋ, مەكتەپتەردە تەگىن مۋزىكالىق اسپاپتارعا ۇيرەتەتىن ۇيىرمەلەر اشۋ جانە باسقالار. اۋىلدىق وكرۋگتەردەگى اۋىل بيلەرى, انالار كەڭەسى, ارداگەرلەر كەڭەسى ارقىلى اۋىل تۇرعىندارى اراسىندا ەرتە جۇكتىلىك پەن ءسۋيتسيدتىڭ الدىن الۋ بويىنشا ناسيحات جۇمىستارىن جۇرگىزۋ قاجەتتىگى دە ايتىلدى.
جالپى, سايرام اۋدانىنىڭ اكىمدىگى تۇرعىنداردىڭ ارىز-شاعىمىن كۇتىپ وتىرمايدى. كەرىسىنشە, حالىق قىزمەتشىلەرى ءار اۋىلدى ارالاپ, تۇرعىنداردىڭ حال-جاعدايىن وزدەرى بىلۋگە تىرىسادى.
تۇركىستان وبلىسى
