ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتى

شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ نەمەن اينالىسىپ جاتقانىن بىلۋگە قۇقىلى ءبىر عانا اتىراۋ وبلىسىندا 100-دەن استام شەتەلدىك ينۆەس­تورلار تىركەلىپ جۇمىس ىستەۋدە. ال ولاردىڭ نەمەن اينالىسىپ جات­قا­نى, ەلگە قانداي پايدا تيگىزگەنى, قانشا سالىق تولەيتىنى, قانشاما ادام ەڭبەك ەتەتىنى, ونىڭ نەشە پايىزى قازاقستاندىق ەكەنى, ولاردىڭ ەڭبەك اقىسى جونىندە قاراپايىم حالىق تۇگىلى, پار­لامەنت دەپۋتاتتارى – بىزدەرگە دە بەيمالىم. ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىن­دارىن بىتىرگەن جاس ماماندارى­مىز ءوز تۇجىرىمدامالارىن العان ماماندىعى بويىنشا شەتەلدىك كومپانيالارعا تاپسىرعانمەن, جۇمىسقا ورنالاسقانى جونىندە ەشقانداي مالىمەت جوق.  بىرنەشە اي, ءتىپتى جىلداپ جاۋابىن كۇتكەن­مەن, وڭ شەشىم بولماعان سوڭ, جاس مامان وتاندىق كومپانيالاردى ساعالايدى نەمەسە بازار جاعالاپ, جۇمىسسىزدار قاتارىن تولىق­تىرادى. شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ جۇ­مىسىن كوپ ايتا بەرمەيمىز. مى­سالى, اتىراۋ, ماڭعىستاۋ وب­لىستارىنىڭ جۇرتشىلىعى “قاز­مۇنايگاز” ۇك” اق-تىڭ  باسشى­لارىنا ءوز سۇراقتارىن قويىپ, كوپتەگەن تالاپتاردى العا تارتىپ وتىرعانىن ءبىز جاقسى بىلەمىز. ال وسىنداي تالاپتى ءبىز شەتەلدىك ينۆەستورلارعا قويىپ ءجۇرمىز بە دەگەن ورىندى سۇراق تۋىندايدى. ەلىمىزدە جۇمىس جاساپ جاتقان كەز كەلگەن ينۆەستورعا زاڭدى تالاپ بولسا قويۋىمىز  قاجەت دەپ ءبى­لە­مىز.  سوندىقتان ءبىزدىڭ ءبىرىنشى سۇراعىمىز: “قازمۇنايگاز” ۇك” اق قىز­مەتكەرلەرىنەن 39 ەسە كوپ جالاقى الاتىن ENRC (ماشكەۆيچتىڭ ەۋرازيالىق توبى), سول سياقتى 20 ەسە ارتىق جالاقى الاتىن “قا­زاقمىس” اق سياقتى كومپانيالار قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىلارى نەگە وسىنشا ايىرماشىلىق قۇرايدى. سوڭعى كەزدە “قازمۇنايگاز” ۇك” اق جونىندە كوپ ايتىلىپ ءجۇر. اسىرەسە, ولاردىڭ ەڭبەك­اقى­لارى كوپ, قىزمەتكەرلەرىنە ەرەك­شە جاعدايلار جاسالعان دەگەندى ەستيمىز. شىندىعىندا سولاي ما؟ بۇگىنگى كۇنى ەلىمىزدىڭ مۇناي سا­لاسىنداعى Exxon ءMobىl, لۋ­كويل, Shell جانە باسقا دا شەتەل كومپانيالارىنىڭ مەنەدجەرلە­رىنىڭ ەڭبەكاقىسى “قازمۇنايگاز” ۇلتتىق كومپانياسى ماماندارى­نىڭ ەڭبەكاقىسىنان الدەقايدا جوعارى بولعاندىقتان, كاسىبي شەبەر ماماندار باسقا كومپانيا­لارعا كەتىپ جاتقانى انىق بايقالۋدا. سوندىقتان ءبىز ۇكىمەتتەن, “سامۇرىق-قازىنا” ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى” اق-تان ۇلتتىق مۇ­ناي-گاز ءوندىرۋ كومپانيالارىنىڭ ەڭبەكاقىسى, الەۋمەتتىك جاعدايى ءبىزدىڭ ەلدە وسى سالادا ىستەپ جاتقان ينۆەستورلاردان كەم بولماۋىن قاداعالاۋدى سۇرايمىز. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق كومپانيالارى شەتەل ينۆەستورلارىمەن تەرەزەسى تەڭ, جوعارى دارەجەدە بولۋى شارت دەپ سانايمىز. سوندا عانا ءبىز مۇناي-گاز سالاسىندا باسقا ەلدەرمەن تەڭ جاعدايدا, ءوز بايلىعىن اشىق, حالقىمىز ءۇشىن, الەۋمەتتىك جاعدايلارىمىزدى جاقسارتۋ ءۇشىن پايدالانىپ جاتىرمىز دەپ سەنىممەن ايتا الامىز. ولاي بولسا, قازبا بايلىق ءوندى­رۋدە جۇمىس جاساپ جاتقان ۇلت­تىق كومپانيالار مەن شەتەل­دىك كومپانيالاردىڭ باستى ءمالى­مەتتەرى (جالپى كولەمى, ەڭبەك ەتە­تىندەر سانى, ونىڭ ىشىندە قازاق­ستاندىقتار سانى, ەڭبەكاقىلارى, ت.ب.) جاريالى بولۋى ءتيىس دەپ بىلەمىز. ۇزاققالي ەلەۋباەۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى. ءوزارا ىنتىماقتاستىق كورىنىسى الەمدىك قوعامداستىقتىڭ جاھاندانۋ زامانى العا تارتقان تالاپ-تىلەك ۇدەسىنەن كورىنۋ – ەل­دىك مۇددەنى ارقالاعان ءار ازاماتقا پارىز. بۇل رەتتە حالىق قالاۋ­لى­لارىنا جۇكتەلەر مىندەتتىڭ دە وزىندىك سالماق-جۇگى اۋىر ەكەنى اي­قىندالىپ شىعادى. وسى ورايدا ولاردىڭ جۇمىسىن كورسەتەتىن باس­پاسوز قىزمەتىنىڭ جۋرناليس­تەر­مەن ءوزارا تۇراقتى ءارى ءنا­تي­جەلى بايلانىس ورناتا ءبىلۋىنىڭ ماڭىزى جوعارى. بۇگىندە پارلامەنت ءماجىلى­سى­نىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى مەن “ەگە­مەن قازاقستان” گازەتى اراسىندا ارىپتەستىك بايلانىس ورناعان. تا­راپتاردىڭ ورتاق ۇنقاتىسۋ الا­ڭىن قۇرۋعا ۇمتىلۋى – كوپتەگەن ەكى جاققا دا ءتيىمدى ماسەلەلەردىڭ وڭ  شەشىلۋىنە ىقپال ەتۋدە. جاقىندا پارلامەنت ءماجىلىسى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ قىزمەتكەر­لەرى ساۋلە دوسجانوۆا مەن اي­باتىر سەيتاق 90 جىلدىق تاريحتى ەڭسەرگەن “ەگەمەن قازاقستان” گا­زەتىنىڭ جاڭا عيماراتىنا ارنايى  ات باسىن بۇردى. “ەگەمەندىكتەردى” قونىس تويىمەن قۇتتىقتاي كەلە, ولار جىل سايىنعى قالىپتاسقان يگى ءداستۇر بويىنشا جۋرنا­ليس­تەرگە ناۋرىز كوجەدەن ءدام تاتىر­دى. جانە دە باسىلىم جۋرناليس­تەرىمەن ارىپتەستىكتىڭ نىعايا ءتۇس­كەن­دىگىن قالايتىندىقتارىن, بۇل ءوز كەزەگىندە  ءباسپاسوز قىزمەتى مەن گازەت جۇمىسىن وڭتاي­لان­دى­رۋعا سەپ بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. ءلايلا ەدىلقىزى.