دۇزەننىڭ قۇلادۇزدەگى كەسەنەسى

ساندىباي باتىردىڭ ۇل­كەن ۇلى دۇزەن زامانىندا ولكەدەگى قوقان-جىرىق-باي­نازار بولىسىنىڭ ءبيى بولعان بەلگىلى ادام. تاريحي دەرەكتەر بويىنشا, 1840 جىلى اننا لەنتاسى جانە كۇمىس مەدالمەن ماراپاتتالعان ەكەن. دۇزەن ساندىباي ۇلى تۋرالى جەزقازعاندا تۇراتىن قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋر­ناليسى باتىربەك مىرزابەكوۆ «دۇزەن» اتتى حيكايات جازعان.

دۇزەن قايتىس بولعاننان كەيىن بالاسى جان ۇلى ونىڭ كەسەنەسىن تۋرا الاشاحاننىڭ مازارىنداي قىلىپ سالۋدى ويعا الىپ, حالىق شەبەرى سەرالى قوجا ەلامان ۇلىنىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن. كەيبىر دە­رەكتەر بويىنشا, كەسەنەنى سالۋ ءۇشىن شەبەر ءبىر قىس تۇركىستاندا كىرپىش كۇيدىرۋدى, ونى قالاۋدى ۇيرەنىپ, جازدا ەلىنە ورالعان. سودان كەيىن جانىنا الپىس جىگىت الىپ, كەسەنەنى ءۇش جىل سالىپ, 1866 جىلى بىتىرگەن.

كۇردەلى پەشتاقتى-كۇم­بەزدى تەكشەلەنگەن قۇرىلىس بولىپ كەلەتىن بۇل كەسەنەنىڭ بيىك­تىگى 10 مەتر بولادى. ىرگەسىنىڭ سىرتقى ولشەمى 8,5ح10,2 مەتردى جانە ىشكى ول­شەمى 5,4ح5,4 مەتردى قۇرايدى. عيماراتتىڭ وڭتۇستىك-باتىس جاعىنداعى ىشكى بۇرىشىندا توبەگە الىپ شىعاتىن باس­پالداعى بار.

الاشاحان مازارىنان 25 شاقىرىمداي جەردە سالىنعان بۇل كەسەنەگە قاجەتتى قۇرىلىس ماتەريالدارى سول جەردىڭ وزىندە دايىندالعان دەگەن دەرەك بار. كىرپىشتەرى قالىڭ مايبالشىقپەن ءورىلىپ, بىرىك­تىرىلگەن. ەدەنىنە شارشى تاق­تاشا كىرپىش توسەلگەن. بۇر­مەلى كۇمبەزدىڭ ۇشار باسىندا ءبىر-بىرىمەن قيىلىسا ورناتىلعان اعاش دىڭگەكتەرى بار. ءبىر وكىنىشتىسى, كەسەنە ىرگەتاسسىز سالىنعان ەكەن. سول سەبەپتى دە ماماندار عي­ماراتتىڭ ۋاقىت وتە كەلە بۇزىلۋى مۇمكىن دەگەن بولجام ايتادى.

وبلىستاعى «تاريحي-ما­دەني مۇرانى ساقتاۋ ور­تالىعى» مم باسشىسى تۇلكىباي تولەۋوۆتىڭ مالى­مەتىنە ساي, دۇزەن كەسەنەسىندە 2017-2018 جىلدارى رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەتتەن بو­لىنگەن قاراجاتقا رەستاۆراتسيا جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن.

قاراعاندى وبلىسى,

ۇلىتاۋ اۋدانى