ايماقتار • 31 ناۋرىز، 2021

تۇركىستاندا تاريحي كىتاپتاردىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى

61 رەت كورسەتىلدى

مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيى «ازىرەت سۇلتان» ەنتسيكلوپەدياسىن جانە «ديۋاني حيكمەت»، «100 اڭىز»، «قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى»، «تۇركىستاندا جەرلەنگەن قازاق بيلەرى» اتتى جاڭا كىتاپتاردى جارىققا شىعاردى، دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ»، « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» باعدارلامالىق ماقالالارى اياسىندا جانە ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي «ازىرەت سۇلتان» ەنتسيكلوپەدياسىن تۇڭعىش رەت  باسپادان شىعارىپ، كوپشىلىك قاۋىمعا ۇسىنىپ وتىرمىز. وسى ۋاقىتقا دەيىن ەلىمىزدە ابىلاي حان، اباي قۇنانباي ۇلى، شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى، شوقان ءۋاليحانوۆ، جامبىل جاباەۆ، ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەەۆتىڭ كوپتومدىق كىتاپتارى جارىققا شىققانى بەلگىلى. الايدا، قوجا احمەت ياساۋيگە ارنالعان ەنتسيكلوپەديا جوق. وسى ورايدا «ازىرەت سۇلتان» ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ ءبىرىنشى تومى ۇسىنىلىپ وتىر. قورىق-مۋزەي قورىنداعى 1842 جىلى كوشىرىلگەن قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ «ديۋاني حيكمەت» كىتابى شاعاتاي تىلىنەن قازاق تىلىنە اۋدارىلدى. سونداي-اق ارنايى عىلىمي ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىرىپ، ەل اۋزىنداعى جانە حاتقا تۇسكەن اڭىز-اڭگىمەلەردى جيناقتاعان بولاتىنبىز. تاڭدامالى كىتاپتىڭ ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندەگى نۇسقاسىن جارىققا شىعاردىق. بۇل ۇسىنىس كەسەنەگە كەلگەن شەتەلدىك تۋريستەردىڭ قىزىعۋشىلىعى نەگىزىنەن تۋىندادى»، دەدى «ازىرەت سۇلتان»  مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى نۇربولات احمەتجانوۆ كىتاپتاردىڭ تۇساۋكەسەر راسىمىندە.

«ازىرەت سۇلتان» ەنتسيكلوپەدياسىنا يۋنەسكو-نىڭ بۇكىلالەمدىك مادەني مۇرالار تىزىمىنە 2003 جىلدان باستاپ ەنگەن ورتا ازياداعى بىرەگەي ساۋلەت ەسكەرتكىش قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ كەسەنەسى، ونداعى اراب، پارسى تىلدەرىندە جازىلعان جازۋلار مەن ونىڭ ءمان-ماعىناسى، ءامىر تەمىردىڭ بۇيرىعىمەن جاسالعان ورتاعاسىرلىق تۇپنۇسقا ءحىV عاسىردىڭ شىراعداندارى، تايقازان، لاۋھا (تۋدىڭ ۇشى)، ەسىكتەرى، قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ  ارتىندا قالعان  باعا جەتپەس مۇرالارى، ۇلى تۇلعانىڭ سوڭىنان ەرگەن شاكىرتتەرى، ولاردىڭ ەڭبەكتەرى، تۇركىستاندا جەرلەنگەن قازاقتىڭ حاندارى، سۇلتاندارى، بيلەرى، باتىرلارى، ءدىني-رۋحاني جانە يگى جاقسىلارى تۋرالى مالىمەتتەر، قورىق-مۋزەي قورىندا ساقتالعان قۇندى جادىگەرلەر، ياساۋي ەسىمىمەن بايلانىستى تاريحي ورىندار  جانە  قورىق-مۋزەي قۇرامىنداعى  حالىقارالىق، رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار ەسكەرتكىشتەر تۋرالى مالىمەتتەر ەنگىزىلگەن. ال قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ «ديۋاني حيكمەت» كىتابىن قورىق-مۋزەيدىڭ تاپسىرىسىمەن شاعاتاي تىلىنەن ت.قىدىر جانە ك.اسەتوۆا اۋدارسا، كەنجەعالي قوشىم-نوعاي كوركەم اۋدارما  جاساعانتۇركىستان وڭىرىندەگى كيەلى جەرلەر مەن قوجا احمەت ياساۋيگە قاتىستى ەل اۋزىندا ساقتالعان اڭىز-افسانالارعا ارنالعان «100 اڭىز» كىتابىنىڭ قازاقشا نۇسقاسى 2018 جىلى جارىق كورگەنبولاتىن. جاڭا نۇسقاسىنا ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندەگى  اۋدارماسى ەنگەن. «تۇركىستاندا جەرلەنگەن قازاق بيلەرى» كىتابى دا قازاق، ورىس، اعىلشىن تىلدەرىندە جارىق كوردى. كەسەنە تاريحى، ونداعى جازۋلاردىڭ ءمانى، ءامىر تەمىر داۋىرىنەن ساقتالعان تاريحي مۇرالار، تۇركىستاننىڭ تاريحى قامتىلعان «قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى» كىتابى داءۇش تىلدە دايىندالعان.

تۇركىستان وبلىستىق امبەباپ ءال-فارابي كىتاپحاناسىنىڭ ەكسپوزيتسيالىق زالىندا وتكەن تۇساۋكەسەر ءراسىمىنە «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى نۇربولات احمەتجانوۆ، فيلوسوفيا جانە تەولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور  دوساي كەنجەتاي، تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، دوتسەنت، ياساۋيتانۋشى زىكىريا جانداربەك، تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، ارحەولوگ-عالىم مارات تۇياقباەۆ قاتىستى. قورىق-مۋزەي قورىندا ساقتالعان «ديۋاني حيكمەت» كىتابىنىڭ قولجازباسى، 1895-1910 جىلدار ارالىعىندا قازان، تاشكەنت، ىستامبۇل باسپاسىنان شىققان «ديۋاني حيكمەت» كىتابىنىڭ نۇسقالارى، قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ ءىزباسارى شەيح حۋدايداد تاش مۇحاممەد ءبۋحاريدىڭ «بۋستان ۋل-مۋحيببين» قولجازبا كىتابى، ءابۋ حانيفانىڭ ء«ال-فيحك ءال-اكبار» سىندى قۇندى كىتاپتار كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلىمىزدە كۇن قايتا سالقىندايدى

اۋا رايى • بۇگىن، 16:53

ەسىل وزەنىنە جاڭا كوپىر سالىنادى

ايماقتار • بۇگىن، 15:16

شىعىس قازاقستان «جاسىل» ايماقتا

ايماقتار • بۇگىن، 12:15

دوللار ارزانداپ، مۇناي قىمباتتادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:36

قىركۇيەكتە حالىق ساناعى باستالادى

قازاقستان • بۇگىن، 09:47

بۇگىن ەلىمىزدە قاتتى ىستىق بولادى

قازاقستان • بۇگىن، 09:05

ۇقساس جاڭالىقتار