ساياسات • 31 ناۋرىز، 2021

«دەلدالداردىڭ» قولى ءجۇرىپ تۇر

20 رەت كورسەتىلدى

سىبايلاس جەمقورلىق بويىنشا تامىر-تانىستىق، اراعا «دەلدال»، ياعني تانىس پەن «كومەكشى» سالۋشىلاردىڭ ءالى دە كوپتىگى بەلگىلى. مۇنداي ارەكەتتى زاڭگەرلەر «بەيرەسمي جول» دەپ اتايدى. وعان ەم الۋ نەمەسە ەمدەلۋگە جولداما الۋ، جۇمىسقا ورنالاسۋ، بالانى بالاباقشاعا ورنالاستىرۋ، جەر ماسەلەسىن شەشۋ، حقكو-دان انىقتاما الۋ، سەسسيانى «جابۋ»، سالىق ەسەبىن تاپسىرۋ كەزدەرىندە كوپ جول بەرىلەدى ەكەن. كوپ جاعدايدا ماسەلەنى «بەيرەسمي شەشۋدىڭ» باستاماشىلارى – مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ قىزمەتشىلەرى، ال ءاربىر ءتورتىنشى جاعدايدا – دەلدالدار ەكەنى دە ايتىلىپ ءجۇر.

ال تۇركىستان وبلىسىندا «دەلدال» رەتىندە كوبىنەسە تانىس­تار (42،0%) جانە «كومەكشىلەر» (21،5%) كەلەدى ەكەن. Transparency Kazakhstan قوعامدىق قورى جۇرگىزگەن ساۋالدامانىڭ قورى­تىندىسىنا سايكەس، ەلىمىزدە مەم­لەكەتتىك ورگاندارعا جۇگىنگەن ازاماتتاردىڭ سىبايلاس جەم­قورلىققا تاپ بولعاندارىنىڭ ۇلە­سى 11،3%-دى قۇراعان. بۇل كور­­سەتكىش بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا 2،1%-عا تو­مەندەگەن. ماسەلەنى «بەيرەسمي جولمەن» شەشۋدە قىزىعۋشىلىق بىلدىرگەندەر – 43،9%، دەلدال­دارعا جۇگىنۋ – 24،4%-دى قۇراعان. زەرتتەۋ جۇمىسى بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ قولداۋىمەن جۇرگىزىلگەن. بۇل دەرەكتەر تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى ومىرزاق شوكەەۆتىڭ توراعالى­عىمەن وتكەن سىبايلاس جەم­قورلىققا قارسى ءىس-قيمىل جو­نىندەگى كوميسسيا وتىرىسىندا كەلتىرىلدى. جيىنعا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارلارى، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن وبلىستىق باسقارمالاردىڭ باسشىلارى جانە بەينەكونفەرەنتسيا ارقىلى وڭىرگە قاراستى قالا، اۋدانداردىڭ اكىمدەرى قاتىستى.

كوميسسيا وتىرىسىندا Transparency Kazakhstan قوعام­دىق قورى جۇرگىزگەن الەۋمەتتىك زەرتتەۋدىڭ ناتيجەلەرى جاريالانىپ، «اشىق ديالوگ» پورتالىنا كەلىپ تۇسكەن شاعىمدار بويىنشا جۇرگىزىلگەن ساۋالداما قورىتىندىسى بويىنشا ۇسىنىمدار ورتاعا سالىندى. 

القالى جيىندا ومىرزاق شوكەەۆ مەملەكەت باسشىسى قول قويعان «قازاقستان رەس­پۋب­­ليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭ­نا­مالىق اكتىلەرىنە سىبايلاس جەم­قورلىققا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردىڭ ماڭىزدىلىعىن العا تارتىپ، مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ۇسى­ناتىن مەكەمەلەرگە بارىنشا حالىققا قولايلى ءارى ساپالى قىزمەت كورسەتۋگە باسىمدىق بەرۋ قاجەتتىگىن جەتكىزدى. «جوبالىق كەڭسە جۇمىس ىستەۋدە، «اشىق اكىمدىك» بار، مۇنىڭ ءبارى – الدىن الۋ جاعىنان وتە دۇرىس باستامالار. سوندىقتان بارلىق اۋداندا «اشىق اكىمدىك» اشۋىمىز كەرەك. ارادا جۇرگەن دەلدالدار بار، وسى سەكىلدى جولدان تايدىراتىن «كومەكشىلەرمەن» كۇرەسۋ قاجەت. جەمقورلىقپەن كۇرەستە وسى «بەيرەسمي جولدى» جويۋ كەرەك»، دەدى وبلىس اكىمى.

نەگىزىنەن، «بەيرەسمي جول» پروتسەستى جەدەلدەتۋ، ماسەلەنىڭ شەشىلۋىنە مۇقتاج ادامنىڭ مۇددەسى ءۇشىن جانە قانداي دا ءبىر سەبەپتەرمەن رەسمي، ياعني زاڭدى جولمەن ۇسىنىلماعان قىزمەتتى الۋ قاجەت بولعان جاعدايدا تاڭ­دا­لادى.

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى تۇركىستان وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ميراس قارعاباي بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ قولداۋى­مەن ىسكە اسىرىلعان زەرتتەۋ قورى­تىندىلارىن جەتكىزدى. بۇل رەتتە ءبىر جىل ىشىندە سىبايلاس جەم­قورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتا دەل­دالداردىڭ ۇلەسى 6%-عا وسكەنىن جانە بۇل كارانتين ۋاقىتىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ اق­ساعانىمەن بايلانىستى ەكەن­دىگىن، جەرگىلىكتى تۇرعىندارى سى­بايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەسكە جاردەمدەسۋگە دايىن ەمەس وڭىرلەردىڭ بارىن اتاپ ءوتتى.

 

تۇركىستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەسىل وزەنىنە جاڭا كوپىر سالىنادى

ايماقتار • بۇگىن، 15:16

شىعىس قازاقستان «جاسىل» ايماقتا

ايماقتار • بۇگىن، 12:15

دوللار ارزانداپ، مۇناي قىمباتتادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:36

قىركۇيەكتە حالىق ساناعى باستالادى

قازاقستان • بۇگىن، 09:47

بۇگىن ەلىمىزدە قاتتى ىستىق بولادى

قازاقستان • بۇگىن، 09:05

بەكىرەگە قويىلعان بەلگى

ايماقتار • بۇگىن، 07:45

«COVID-19» سپەكتاكلى قويىلدى

ونەر • بۇگىن، 07:43

ەركىن جۇرگىڭ كەلسە، ەكپە سالدىر

مەديتسينا • بۇگىن، 07:22

شابان قيمىل شاڭ قاپتىرماسىن

تەحنولوگيا • بۇگىن، 07:20

نە ەكسەڭ، سونى ورارسىڭ

قازاقستان • بۇگىن، 07:17

«استانا» ۇزاپ بارادى

فۋتبول • بۇگىن، 07:07

ۇقساس جاڭالىقتار