قالالىق ارحيۆتەگى قۇجاتتاردى زەرتتەۋ بارىسىندا مىنانداي قىزىقتى دەرەكتەرگە جولىقتىق. تسەلينوگراد قالالىق مادەنيەت ءبولىمىنىڭ ەسەبىندە: «مەملەكەت تاراپىنان سوڭعى ۋاقىتتا ەجەلگى حالىقتىق مەرەكەلەر مەن داستۇرلەردى جانداندىرۋعا كوپ كوڭىل بولىنۋدە. ءبولىمنىڭ شىعارماشىلىق قىزمەتكەرلەرى 19 ناۋرىزدا قالامىزعا العاش رەت اتاپ وتىلگەن «ناۋرىز» حالىقتىق مەرەكەسىن ۇيىمداستىرۋعا بەلسەنە اتسالىستى.
... ۇلكەندەر جاعى بۇل مەرەكەنىڭ قايتا جاندانا تۇسكەنىنە وتە قۋانىشتى. ۇلتتىق مادەني داستۇرلەرىمەن ءالى دە بەيتانىس جاستار بارىنشا بەلسەنە قاتىسىپ جاتىر. ۇزاق ۇزىلىستەن كەيىن ورتامىزعا ورالعان ايشىقتى مەرەكە كەلەر جىلى بۇدان دا ۇلكەن كولەمدە اتالىپ وتەدى دەگەن ويدامىز» دەلىنگەن ەكەن. وعان قوسا اتقارىلعان ءىس-شارالاردىڭ جوسپارى جازىلعان.
العاشقى ناۋرىز مەرەكەسىن بالاباقشادان باستاپ, جوعارى وقۋ ورىندارى دا تويلاعان. كىتاپحانالارداعى سورەلەرگە قازاق جازۋشىلارىنىڭ كىتاپتارى كوپتەپ قويىلىپ, كىتاپحاناشىلار ۇلتتىق ناقىشتا كيىنگەن. ءتىپتى قالا ساياباعىندا ۇلكەن مەرەكەلىك جيىن دا وتكەن. نەمىس, شەشەن, كورەي, پولياك ەتنوستارى ۇلتتىق كيىمدەرىن كيىپ, قازاقتارمەن قاتار ءان ايتىپ, بي بيلەگەن. بۇل تۋرالى ناقتى مالىمەتتەر مۇراعاتتاردا مەنمۇندالاپ تۇر.
كوپكە ايان ناۋرىز مەيرامىنىڭ تاريحى مەن تاعدىرى كۇردەلى. 1926 جىلدان 1988 جىلعا دەيىن كەڭەس وكىمەتىنىڭ كيەڭكى زاڭىنا سايكەس ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىن اتاپ وتۋگە تىيىم سالىندى. 62 جىلدان كەيىن بۇعاۋدا جاتقان بارشا تۇركىنىڭ بايىرعى مەرەكەسى قايتا جانداندى. كۇن مەن ءتۇننىڭ تەڭەلگەن ءساتىن كۇللى تۇركى حالقى جاڭا جىلدىق مەرەكە رەتىندە تويلاۋدى داستۇرگە اينالدىردى. تسەلينوگراد قالاسى اقمولاعا قايتا اۋىسقاننان كەيىن ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىن تويلاۋعا قاز-قاز باسقان سابيدەن كەۋدەسى كەنىش قارياعا دەيىن قاتىسىپ, بابا ءداستۇرىن جاڭعىرتتى.
ەستەرىڭىزدە بولسا, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 1991 جىلى 15 ناۋرىزدا «كوكتەمنىڭ حالىقتىق مەرەكەسى – ناۋرىز مەيرامى» دەپ جاريالادى. سوعان سايكەس 22 ناۋرىز ايتۋلى داتاعا اينالدى. 2001 جىلى ناۋرىز مەيرامى مەملەكەتتىك مەرەكەلەر قاتارىنا قوسىلدى. 2009 جىلدان باستاپ قازاق حالقى ءتول مەيرامىن ءۇش كۇن قاتارىنان اتاپ وتەتىن بولدى. ال ءبىر جىلدان كەيىن بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 64-ءشى سەسسياسىندا 21 ناۋرىزدى «حالىقارالىق ناۋرىز كۇنى» دەپ جاريالاعان بولاتىن.
– ناۋرىز مەرەكەسىنىڭ قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق مادەنيەتى مەن داستۇرلەرىن دارىپتەۋدە ورنى زور. وعان قوسا, ەل تاريحىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىككە تاربيەلەيدى. ەلباسىنىڭ «ماڭگىلىك ەل» ۇلتتىق يدەياسىمەن استاسىپ جاتىر. ءبىزدىڭ مۇراعاتتاعى قۇجاتتار وسىنى ايعاقتايدى. ەلوردا تۇرعىندارى ناۋرىز مەيرامىن ەرەكشە تويلاعان. تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن ساتتەن باستاپ ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىن اتاپ وتۋدە مەملەكەت تاراپىنان ۇلكەن باستامالار كوتەرىلىپ, جاڭا جوبالار جۇزەگە اسىپ جاتىر, – دەيدى قالالىق ارحيۆ ديرەكتورى مەيرام بەكتەمباەۆ.
ءيا, دانالىققا ۇمسىنعان ۇلتىمىزدىڭ بولمىسىنا نۇر سەپكەن ءاز ناۋرىزدى ءوڭىر-وڭىردە تويلاۋ, ۇرپاققا ناسيحاتتاۋ – بۇرىننان كەلە جاتقان ءتالىم. ەلىمىز ەگەمەندىككە قازىق قاققالى بۇل ءداستۇر جىلدا جالعاسىن تاۋىپ, جاندانىپ كەلەدى.
