ايماقتار • 20 ناۋرىز, 2021

ەلدى قۋانتقان ەرەكشە وقيعا

670 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

اپتا باسىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ساۋران اۋدانىن قۇرۋ تۋرالى تاريحي جارلىققا قول قويدى. كەزىندە ءىرى ساۋدا ورتالىعى نەگىزىندە قۇرىلىپ, ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىندا ورنالاسقان, تاريحى تۇركىستان ۇعىمىمەن بىتە قايناسىپ جاتقان ورتاعاسىرلىق ساۋران قالاسى اتاۋىنىڭ جاڭا اۋدانعا بەرىلۋىن تۇركىستاندىقتار ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى قارساڭىندا ەلدى قۋانتقان ەرەكشە وقيعاعا بالاۋ­دا. حالىقتىڭ كوبەيىپ, جاڭا اۋداننىڭ قۇرىلۋىن ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ جەمىسى سانايدى.

ەلدى قۋانتقان ەرەكشە وقيعا

ساۋران اۋدانىنىڭ اكىمشىلىك ورتالىعى – شورناق اۋىلى بولادى. كەنتاۋ قالاسىنىڭ قۇرامىنان شاعا, جاڭا يقان, ەسكى يقان, ۇشقايىق, ياسسى, ورانعاي, قاراشىق, جۇينەك, بابايقورعان, شورناق, جىبەك جولى, مايدانتال اۋىلدىق وكرۋگتەرى شى­عارىلىپ, ساۋران اۋدانىنا وتەدى. جاڭا اۋداننىڭ قۇرىلۋىنا بايلانىس­تى ات­قارىلاتىن بارلىق ءىس-شارالاردىڭ جۇزەگە اسۋىمەن ارنايى كوميسسيا اينالىسادى. شورناق اۋىلىندا جاڭا اۋداننىڭ قۇرى­لۋىنا وراي وتكەن سالتاناتتى شارادا تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى ومىرزاق شوكەەۆ ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى قارساڭىندا تاري­حى باستاۋ العان يگى ىسكە اتسالىسقان بار­شا ازاماتتارعا العىس ايتتى. جاڭا اۋدان­نىڭ دامۋ جوسپارى جايلى وي ءبولىستى. اۋدان قۇرامىنا ەنەتىن ەلدى مەكەندەردەگى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى الۋ ساپاسى كوتە­رىلەدى. الەۋمەتتىك ماسەلەلەر وڭ شەشىمىن تاۋىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋى سەكىلدى ماڭىزدى ماسەلەلەرگە باسىمدىق بەرىلەدى. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ قارقىندى دامۋىنا كۇش سالىنادى.

قولدانىستاعى زاڭدارعا سايكەس, مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ اۋداندى قۇرۋ تۋرالى جارلىعىن ورىنداۋ ماقساتىندا اكىمشىلىك قۇرىلىمىن جاساقتاۋ ءۇشىن الدى­مەن اۋداندىق ءماسليحات قۇرىلادى. تيىسىن­شە ءماسليحات كەلىسىمىمەن اۋدان اكىمى تاعايىندالىپ, اۋداندى باسقارۋ جۇيە­سى جانە بيۋدجەتى بەكىتىلەدى. قۇقىق قور­عاۋ ورگاندارى مەن مينيسترلىكتەردىڭ اۋداندىق بولىمشەلەرى ءوز قىزمەتىن باستايدى. سونداي-اق وبلىس اكىمى الداعى 1-2 جىلدىڭ كولەمىندە بارلىق اكىمشىلىك, الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ قۇرىلىسى ءبىتىپ, پايدالانۋعا بەرىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. ال ازىرگە مەملەكەتتىك ورگاندار مەن
اۋدان اكىمدىگىن قوسا العاندا ۋاقىتشا جەكەلەگەن نىسانداردى جالعا الىپ, جۇمىسىن جۇر­گىزەدى. جاڭا اۋدان حالقىنىڭ سانى 100 مىڭنان اساتىن بولادى. اۋدان تۇرعىنى اتانعان 100 مىڭنان استام حالىقتىڭ اتىنان ءسوز سويلەگەن ساۋراندىقتار ەلباسىنا العىستارىن جەتكىزۋدى سۇرادى. تۇركىستاندى تۇركى الەمىنىڭ مادەني-رۋحاني ورتالىعى اتانۋىنا ىقپال ەتكەن جانە قاسيەتتى قالانى ارنايى جارلىعىمەن وبلىس ورتالىعى ەتىپ بەكىتكەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­قا, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ ءىسىن جالعاس­تىرىپ, تۇركىستاننىڭ دامۋىنا كۇش سالىپ جاتقان پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆقا ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى.

ەلباسى قابىلداعان ستراتەگيالىق شەشىم­نىڭ كۇللى تۇركى جۇرتىنىڭ رۋحاني استاناسى بولعان تۇركىستاننىڭ قايتا تۇلەۋىنە ۇلكەن سەرپىن بەرگەنى دە ايتىلدى. «بۇل قالامەن مىڭ جارىم جىلدىق تاريح ساباقتاسىپ جاتىر. وسىلايشا كەزىندە ءىرى ساۋدا ورتالىعى نەگىزىندە قۇرىلىپ, اق وردانىڭ استاناسى بولعان ساۋران اتاۋى ءوزىنىڭ تاريحي مارتەبەسىن قايتا الدى. كونە شاھاردى وبلىس ورتالىعى ەتۋدەگى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ باستاپ بەرگەن جولىنىڭ جالعاسى رەتىندە تۇركىستانمەن ىرگەلەس جاتقان كەنتاۋ قالاسىن سەرىكتەس قالا رەتىندە دامىتۋ جوسپارى بەكىتىلدى.  وسى رەتتە قالا شەكاراسىنىڭ كەڭەيۋى, تۇرعىندار سانىنىڭ ەكى ەسەگە ارتۋى تەز ارادا جاڭا
اۋدان قۇرۋعا سەبەپ بولدى», دەيدى وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ حاتشىسى قايرات بالابيەۆ.

 

تۇركىستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار