جوق, بۇعان دەيىن دە وسكەمەندە ۇلتتىق ءدامحانالار بولمادى ەمەس, بولعان. بىراق عۇمىرلارى ۇزاققا بارعان جوق. م.تويبازاروۆتىڭ پىكىرىنشە, قازاقى ستيلدەگى مەيرامحانا اشقانىڭمەن, زامان ۇلگىسىنەن قالماۋعا تىرىسۋ كەرەك. ماسەلەن, ەتەگىن سۇيرەتىپ شاپان كيىپ جۇرگەن كىم بار, «بابام اتقا مىنگەن» دەپ تۇلپار تاقىمداپ, اسفالتتا شاۋىپ جۇرگەن دە ەشكىم جوق... دەمەك, ۇلتتىق اسحانانى دا زامان ۇلگىسىنە يكەمدەۋ قاجەت. بۇل دەگەنىمىز, قازاقى قۇندىلىقتى جوققا شىعارۋ ەمەس, كەرىسىنشە قوعامنىڭ سۇرانىسىنا قاراي ۇسىنۋ, ۇمتىلىپ بارا جاتقان تاعامداردى ناسيحاتتاۋ.
– ەكى-ءۇش جىل بۇرىن وسكەمەندە قازاقتىڭ ءوسىپ-وركەندەپ كەلە جاتقانىن بايقادىم. دەموگرافيالىق جاعىنان عانا ەمەس, الەمدىك دەڭگەيدەگى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزە باستادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, بىزگە دۇنيە ءجۇزىنىڭ نازارى اۋدى. سول ءۇشىن دە ۇلتتىق تاعامداردى زەرتتەي باستادىم. ويتكەنى, تۋريزم ۇلتتىق اسحاناسىز بولمايدى. قازاقتىڭ جەرى دەپ كەلگەن شەتەلدىك وزگە ۇلتتىڭ اسحاناسىنان تاماقتانسا, قازاقتىڭ قوناقجايلىعىنا سىن, – دەيدى رەستوراتور.
ۇلتتىق تاعامداردى زەرتتەي وتىرىپ, گاسترانوميالىق كەشكى اس ۇيىمداستىرا باستاعان. ەكى جىل سول باعىتتا جۇمىس ىستەي كەلە, قولجەتىمدى باعامەن مەيرامحانا اشۋدى ويلاستىرعان. كاسىپتى دوڭگەلەتۋگە ەلدەگى كارانتين كەدەرگى جاساعانىمەن, بىلىكتى كاسىپكەر تىعىرىقتان شىعا ءبىلدى.
– بۇل جوبا بويىنشا كوپ ويلاندىم. اتاۋىن دا ەرەكشە اتاعىم كەلدى. اقىلداسا كەلە ۇلتتىق مەيرامحانامىزدىڭ اتىن Qurt&Wine دەپ قويدىم. ۇلتتىق تاعام دەسەك, تىلىمىزگە قۇرتتىڭ قىشقىل ءدامى كەلەدى. ءبىر جاعىنان ءبىرىزدى اتاۋلاردان قاشتىم. سونداي-اق ىشكى ينتەرەرى دە ەرەكشە بولعانىن قالادىم, – دەيدى مۇحتار تويبازاروۆ مەيرامحانا ىشىنە كوز جۇگىرتىپ.
راسىندا, ىشكى ينتەرەرى دە ۇساق-تۇيەگىنە دەيىن ويلاستىرىلعان. تۇسكيىز, الاشا-سىرماق, قۇراق كورپەلەردىڭ ءبارى-ءبارى شەبەرلەردىڭ قولىنان شىققان. ءار بۇرىشتا تۇرعان ساندىقتار دا الەم-جالەم ەمەس, كونەنىڭ كوزدەرى. كەيبىرەۋى عاسىر ساندىق ەكەن. ونىڭ ءبارىن مەيرامحانا قوجايىنى اۋىل-اۋىلداعى اعايىنداردان جيناستىرىپ ءجۇر. كىرەبەرىستە تۇرعان اسادال دەي-تۇعىن كيىز ءۇي جيھازى بۇل كۇندە تىپتەن ۇمىت بولعان. وزگە وڭىرلەردى بىلمەيمىن, وسكەمەندە سولاي. ال ونى مۇحتار تويبازاروۆ ىدىس-اياق جيناۋ ءۇشىن ارنايى جاساتىپ قويعان. كونەنىڭ كوزىن قايتا جاڭعىرتۋ دەگەن وسى. جاڭعىرتۋ دەگەندەي, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى دا بوس ۇرانمەن دوڭگەلەك ۇستەل باسىنداعى اڭگىمەدە ەمەس, ءدال وسىلاي جۇزەگە اسۋ كەرەك-ءتى.
ۇمىت بولىپ بارا جاتقان قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعامدارى دا م.تويبازاروۆتىڭ داستارقانىنان تابىلادى. باسقاسى باسقا, زايساننىڭ تارىسى قوسىلعان كۇرەڭ شايدىڭ ءوزى ءتىل ۇيىرەدى.
– بايقاساڭىزدار, ۇلتتىق مەيرامحانالارداعى اس مازىرىندە 95 پايىز وزگە ەلدىڭ تاعامى. اتا-بابامىزدىڭ داستارقانىندا كاۋاپ, لاعمان, مانتى, پالاۋ بار ما ەدى؟ ناعىز قازاقتىڭ تاعامى – ەت, قارا قۋىرداق, قۇرت-ماي, باۋىرساق تاعى باسقاسى. ساناۋلى عانا. وعان ەشكىم رەنجىمەسىن. شىندىق سول. ال ءبىز وسى تاعامدار نەگىزىندە ءمازىرىمىزدىڭ اياسىن كەڭەيتتىك. ماسەلەن, ميپالاۋدىڭ ءتۇر-ءتۇرىن ازىرلەيمىز. بىراق اتا-بابا جولىمەن ورتاعا باس قويىپ, ميىن اشىپ, ەشكىم ميپالاۋ جاساپ وتىرمايدى. مەيرامحانا ۇلگىسىندە الدىڭىزعا دايىن كەلەدى. بارلىعى زامانعا ساي, – دەيدى مەيرامحانا قوجايىنى.
ارينە, شەتەلدىك تۋريستكە قويدىڭ باسىن تارتسا, باسقاشا قابىلداۋى مۇمكىن. ەگەر قۇدا كۇتەمىز دەپ نيەت بىلدىرگەندەر بولسا, اسپازدار باس-جامباسىن, كۇيەۋبالاعا ءتوسىن اسىپ, دايىن وتىرادى. ء«داستۇردىڭ وزىعى بار, توزىعى بار» دەمەكشى, قالاي دا زامان ىعىنا قاراي ىڭعايلانۋ كەرەك.
وسى تۇستا ايتا كەتەرلىگى, مۇحتار تويبازاروۆ قازاقتىڭ اسحاناسى كەدەي دەۋدەن اۋلاق. كوپشىلىككە ۇسىناتىن تاعامداردىڭ شەكتەۋلى ەكەنىن عانا العا تارتتى. سالىستىراتىن بولساق, ورىس اسحاناسىنىڭ دا اياسى تار. اششى ورامجاپىراق, ساڭىراۋقۇلاق, تاندىر نان, بورشش... بولدى-اۋ دەيمىن. تەك ولار وسى نەگىزدە ۇلتتىق اس-مازىرلەرىن كەڭەيتىپ, ماسكەۋدىڭ ورتاسىنداعى 82 قاباتتى «موسكۆا-سيتي» عيماراتىنىڭ بيىگىندە ۇلتتىق اسحانالارىن ورنالاستىرعان. ىشىنە ورىستىڭ تاندىر پەشىن قويعان. سونىسىمەن ماقتاناتىن كورىنەدى.
مۇحتار تويبازاروۆتىڭ ايتۋىنشا, مەيرامحانا بيزنەسى دامىعان ەلدەردىڭ وزىندە ۇلتتىق اسحانا توڭىرەگىندە داۋ-دامايلار كوپ بولعان كورىنەدى. ءسويتىپ بارىپ, وزدەرىنىڭ ۇلتتىق تاعامدارىن قالىپتاستىرعان. قازاق تا سودان ءوتىپ بارىپ, ۇلتتىق مەيرامحاناسىن جولعا قويۋى ءتيىس. ەڭ باستىسى, مەيمانعا ۇسىنعان تاعامنىڭ ءدامى قازاقىلىقتان الىستاماسا بولدى. Qurt&Wine اسپازدارىنىڭ ۇستانىمى دا سول, تاعامدار ەۋروپالىق ۇلگىدە ۇسىنىلعانىمەن, ءدامىن جوعالتپاۋ.
– بىلە-بىلسەك, ورىس ۇلتىنىڭ بورششى مەن ورامجاپىراعىنان ءدام تاتۋ ءۇشىن ەشكىم ارنايى ماسكەۋگە بارماعان. وسىدان 7 جىل بۇرىن ولار دا ۇلتتىق اسحاناسىن قولعا الدى. اپالارى جاساعان ساناۋلى تاعامدارىن وزگەرتتى. ءبىز دە سوعان جەتۋىمىز كەرەك. تۋريزم ءۇشىن دە, قازاقتىڭ مىنەزىن كورسەتۋ ءۇشىن دە اسحانا بيزنەسىن دامىتۋىمىز كەرەك, – دەيدى ۇلتتىق اسحانانىڭ جاناشىرى.
بىراق مۇنداعى تاعامداردىڭ كوبى ەتتەن تۇراتىندىقتان باعاسى دا اناعۇرلىم ارزان ەمەس. ءتىپتى تاماقتانۋ ءۇشىن ەمەس, ءتاتتى باۋىرساق پەن تارى شايدان ءدام تاتۋ ءۇشىن دە كىرىپ شىعۋعا بولادى. نوۋتبۋگىڭدى الىپ كەلىپ, جۇمىس ىستەي وتىرىپ شاي ىشسەڭ دە ەشكىم قوي دەمەيدى.
سونداي-اق مۇندا كەلگەندەردىڭ كوبى كيىز ءۇي ۇلگىسىندە جاسالعان فوتو ايماقتا سۋرەتكە تۇسەدى. كيىز ءۇي زاماناۋي ۇلگىمەن ۇشتاستىرىلا جابدىقتالعان. تاعى ءبىر قىزىعى, شاتىر استىنداعى تويدىڭ اتموسفەراسىن سەزىندىرۋ ءۇشىن تورگە ەسكى كىلەم ءىلىپ, بەتىنە ماقتامەن قوس اققۋدى بەينەلەگەن. ءور جاعىنا «قازاقتىڭ تويى بىتپەسىن» دەپ تىلەك جازعان. ءاۋمين دەدىك ىشتەي. ۇلتتىق تاعام ۇمىت قالماسىن دەپ ءىس باستاعان تويبازاروۆتىڭ تويى تارقاماسىن ءاماندا.
وسكەمەن
