وتكەن جىلدىڭ كۇزىندە تورالقا توراعاسى وسىنداي كەزدەسۋلەر لەگىن وتكىزدى. وڭىرلەردەگى 95 تۇيتكىلدى ماسەلە ۇكىمەتكە جولداندى, ارى قاراي كاسىپكەرلەردى قولداۋ شارالارىنىڭ پاكەتى قۇرىلدى.
«بۇگىن ۇكپ باسقارماسى بيزنەستى قولداۋعا قاجەت قوسىمشا شارالاردى تالقىلاپ جاتىر. وبلىستارداعى ديرەكتسيالارمەن ۇنەمى بايلانىستامىز, بىراق وڭىرلىك كەڭەستەرمەن تالقىلاۋ وتكىزىپ, بيزنەس پاندەميا مەن كارانتينگە توتەپ بەرۋى ءۇشىن قوسىمشا قانداي ماسەلەلەرگە كوڭىل ءبولۋ قاجەتتىگىن انىقتاپ العىمىز كەلەدى, – دەپ اتاپ ءوتتى تيمۋر ق ۇلىباەۆ.
كاسىپكەرلەردەن تۇسكەن ماسەلەلەردىڭ ۇلكەن اۋقىمى اگروونەركاسىپتىك كەشەن, مال شارۋاشىلىعى جانە وسىمدىك شارۋاشىلىعى سالالارىنا قاتىستى. شقو مال وسىرۋشىلەرى وڭىردە ۆەتەرينارلىق قىزمەتتەر مەن ۆەتەرينارلىق قاۋىپسىزدىكتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق تۇرعىدا وسال جابدىقتالۋىن, الماتى وبلىسى جانە اقتوبە وبلىسىنىڭ شارۋالارى جەم-ءشوپتى سۋبسيديالاۋدى كوتەردى. «اlma Jabagly» جشس ديرەكتورى ماقسات ابدىكارىموۆ تۇركىستان وبلىسىندا كوكتەمدى دالا جۇمىستارى باسقا وڭىرلەردەن گورى ءبىر-ەكى اي بۇرىن باستالاتىنىن ەسكە سالدى. ناۋرىز ايىندا قىرىقاباتتىڭ العاشقى ءونىمى جينالادى.
ء«بىز ەرتە پىسەتىن قىرىققاباتتى ەگەمىز, ال قارجى مەكەمەلەرى تاراپىنان نەسيەلەر جىل سايىن ناۋرىز بەن مامىر ارالىعىندا عانا بەرىلەدى, دەمەك ەرتە پىسەتىن كوكونىستەرگە قارجىلاندىرۋ قاراستىرىلماعان. سوندىقتان شارۋالار قاڭتار-اقپاندا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر مەن ميكروقارجى ۇيىمدارىنان پايىزدارى جوعارى (جىلدىق 20-50%) تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەردى الۋعا ءماجبۇر», – دەدى ماقسات ابدىكارىموۆ.
بۇل رەتتە «اگرو نەسيەلەۋ كورپوراتسياسى» اق ماماندارى نەسيەلەۋدە قر اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ نورماتيۆىنە سىلتەيدى, بۇل نورماتيۆ 1 گا جەرگە 500 مىڭ تەڭگەنى قاراستىرادى. ال ءىس جۇزىندە ەرتە پىسەتىن قىرىققاباتتى وسىرۋگە كەتەتىن شىعىن 1 گەكتارعا 1,3 ملن تەڭگەنى قۇرايدى, جەتىسپەيتىن سومانى شارۋالار ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردەن الۋعا ءماجبۇر.
الماتى كاسىپكەرلەرى تاۋارلارعا جونەلتپە قۇجاتتارعا نازار اۋدارتتى قازاقستان كاسىپكەرلەرى فورۋمى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بەرىك زايىروۆتىڭ ايتۋىنشا, بيزنەس ەسەپتىك باعدارلامالاردى ەنگىزۋگە دايىن ەمەس. بۇعان قوسا, تاۋارلارعا جونەلتپە قۇجاتتى راسىمدەۋدە تەحنيكالىق ولقىلىقتار ءالى دە شەشىمىن تاپپاعان.
«100 پوزيتسياعا 1 تجق (تاۋارعا جونەلتپە قۇجات) راسىمدەۋگە بىرنەشە ساعات جۇمسالادى, ال قاتەلىكتەر شىقسا وندا ءبىر كۇن كەتەدى. سونىمەن قاتار 328 سالىق فورماسىمەن ءار تاۋار بويىنشا راستالعان تجق-لاردى قولمەن سالىستىرۋ قاجەت ەتىلەدى. باعدارلاما قول جۇمىسىنسىز تجق جانە 328 فورماسىن ءوزى سالىستىرعانى قاجەت», – بەرىك زايىروۆ.
پاۆلودارلىق كاسىپكەرلەر ققس تولەۋشى ستاتۋسىنا ءوتۋ پروتسەسىن اۆتوماتتاندىرۋدى ۇسىندى.
«كەيدە ققس تولەمەۋشىلەر قاتارىنا جاتاتىن شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى سومانىڭ شەكتى كورسەتكىشىن اسىرىپ جاتادى دا ايىپپۇلعا ىلىگەدى. وسى پروتسەستى اۆتوماتتاندىرۋ ارقىلى ادامي فاكتوردى جويۋدى ۇسىنامىز. ياعني ەگەر بيزنەس سۋبەكتىسى شەكتى سومانى اسىراتىن بولسا, باعدارلاما ونى اۆتوماتتى تۇردە ققس تولەۋشى ساناتىنا قويىپ (اۋىستىرىپ), سالىق تولەۋشىنىڭ جەكە كابينەتىنە حابارلاما جىبەرەدى», – دەدى «ديلناز» جك جەتەكشىسى جانارا احمەتوۆا.
كاسىپكەرلەر نەسيەلەر بويىنشا بورىشتاردىڭ ءوسىپ كەلە جاتقانىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. كوپتەگەن جەكە كاسىپكەر كاسىبىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن تۇتىنۋشىلىق نەسيە الۋعا ءماجبۇر. مولشەرلەمەلەرى تىم جوعارى, جىلدىق 20%-دان ارتىق. تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەر مەملەكەتتىك قولداۋ شاراسىنا ىلىكپەيدى: سۋبسيديالانبايدى جانە قايتا قارجىلاندىرىلمايدى. جاڭا كەلگەن جانە جۇمىس ىستەپ جاتقان قىزمەتكەرلەر ەڭبەك شارتىن راسىمدەمەۋدى, ال ايلىقتى بانك شوتىنا اۋدارماي تولەۋدى سۇراپ جاتقان جاعدايلار جيىلەپ كەتتى, ويتكەنى تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەر بويىنشا قارىزدارى بار.
«قارىزعا باتقان ادامدار رەسمي ەڭبەكاقىنى كوللەكتورلار مەن سوت ورىنداۋشىلارى الىپ الماۋى ءۇشىن «كونۆەرتتە» تولەۋدى سۇرايدى. وسىلايشا كاسىپكەرلەر جۇمىسپەن بەيرەسمي قامتىلعان جانە جۇمىسسىز ازاماتتاردىڭ سانىن ارتتىرىپ, سۇرانىسقا يە كادرلاردى ساقتاپ قالۋعا ءماجبۇر. ارى قاراي ولار نەسيەلەردى تولەي المايدى, تولەمەۋى دە ىقتيمال, ويتكەنى كوبى تىعىرىققا تىرەلگەن», – دەدى «كاسسانجار» جشس ديرەكتورى جاناتبەك سارعالداقوۆ.
«اتامەكەن» ۇكپ تورالقا توراعاسى بيىل حالىقتىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى جانە الەۋمەتتىك جاي-كۇيى باسىمدىققا الىنۋى كەرەك دەپ سانايدى.
«وتكەن جىلى لوكداۋن سالدارىنان 430 مىڭنان استام كاسىپورىن قىزمەتىن توقتاتتى. ۇكپ جۇرگىزگەن ساۋالناما ناتيجەسى تابىستان ايىرىلعان كومپانيالار ءوندىرىستى ورتا ەسەپپەن 11 پايىزعا وڭتايلاندىرعانىن كورسەتتى. دەمەك, وسى كاسىپورىنداردىڭ قىزمەتكەرلەرى جۇمىسسىزدار قاتارىن تولىقتىرعان, بىزگە ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىن قولعا الۋ قاجەت. جالپى, ءبىز دەر كەزىندە ارەكەت ەتىپ, ەلدەگى بيزنەستى قولداۋ بويىنشا ۇكىمەتكە ءتيىمدى شارالاردى ۇسىنا الۋىمىز ءۇشىن وڭىرلىك پالاتالار مەن ديرەكتسيالارعا كاسىپكەرلەر اراسىنداعى تۇراقتى نەگىزدە ساۋالناما جۇرگىزىپ وتىرۋ قاجەت», – دەدى تيمۋر ق ۇلىباەۆ.
بيزنەسمەندەر سونداي-اق, تۋريزم, مەملەكەتتىك شەكارانى ءوتۋ, ترانزيتتىك تاسىمال, شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن ەلگە كىرگىزۋ, ەاەو نارىعىندا جۇمىس ىستەۋ, قۇرىلىس سالاسىندا وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋ جانە باسقا دا ماسەلەلەردى كوتەردى.
كاسىپكەرلەر ايتقان پروبلەمالار نەگىزىندە «اتامەكەن» ۇكپ جۋىق ارادا ۇكىمەتتىڭ قاراۋىنا قولداۋ شارالارى مەن تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋ بويىنشا ۇسىنىستاردى دايىندايدى.
