قاسىم اتىنان ات ۇركەتىن ادام بولعانىمەن, وتە قاراپايىم جان ەكەن. كەزدەسۋگە كەلگەندەرمەن ەمەن-جارقىن سويلەسىپ, اشىق پىكىرلەسىپ ءجۇردى. جۇرت ونى جاقىن تاني باستادى.
– تۇركى الەمىنە بەلگىلى بابا تۇكتى شاشتى ءازيز بابانىڭ باسىنا بارىپ ءتاۋ ەتەمىن, – دەدى كەزدەسۋلەردەن كەيىن.
انشەيىندە «باتىر اڭعال كەلەدى» دەپ جاتامىز. جوق, باتىرلار اڭعارىمپاز, پايىمداعىش, سەزىمتال دا بولادى. باسىنا تالاي تۇلعالار بارىپ ءتاۋ ەتكەن بابا تۇكتى شاشتى ءازيز اۋليەنىڭ قۇدىرەتىن سەزىپ تۇر عوي.
زياراتتان سوڭ اتاقتى پارتيزان جازۋشى «قۇمكەنت» كەڭشارىنىڭ كلۋبىندا جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن ەمەن-جارقىن كەزدەسۋ وتكىزدى. ارينە, قادىرلى قوناقتى قۇرمەتتەپ, ءبيدىڭ نەمەسە بي تۇسكەن ءۇيدىڭ بىرىندە قازاقى مەيماندوستىقپەن كۇتۋ دە كەرەك. مىنە, وسى كەزدە تاڭداۋ اۋىلدىق كەڭەستىڭ توراعاسى دوسبول سامەتوۆكە ءتۇستى. ويتكەنى وسى ۇيدەگى ءرابيشا امانبەكقىزى – تالاي زيالى قاۋىم وكىلدەرىنە ءدام-تۇزىن ۇسىنعان ۇسىنىقتى جان. ونىڭ كسرو حالىق ءارتىسى بيبىگۇل تولەگەنوۆامەن تۇيدەي قۇرداستىعى بار. «شىركىن, ءرابيشانىڭ تاماعىنا ءدام جەتپەيدى عوي» دەپ كەتەتىنى ۇمىتىلار ما؟
اعىل-تەگىل اقجارىلقاپ اڭگىمەدەن سوڭ ادەتتەگىدەي جينالعاندار ەستەلىك سۋرەتكە ءتۇستى. سۋرەتتى تۇسىرگەن جەرگىلىكتى ءفوتوتىلشى مۇحتار ايتباەۆ ەدى.
سونىمەن, ءبىرىنشى قاتاردا وتىرعاندار (وڭنان سولعا قاراي) قانار كۇزەمباەۆ – سوعىس ارداگەرى, ۇلاعاتتى ۇستاز, بايىش يساەۆ – اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى, قاسىم قايسەنوۆ – حالىق قاھارمانى, س.تۇزەلوۆ – اۋداندىق ىشكى ىستەر ءبولىمىنىڭ باستىعى, دوسبول سامەتوۆ – اۋىلدىق كەڭەستىڭ توراعاسى. ال پارتيزان-جازۋشىنىڭ الدىندا وتىرعان – دوسبول سامەتوۆتىڭ كىشى ۇلى مۇحانبەتقالي. بۇگىندە ول الماتىداعى ء«داۋىر» باسپاسىندا قىزمەت ەتەدى.
ق.ساتباەۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتە تابان اۋدارماي ۇستازدىق ەتكەن ەسەن دوسبولوۆ اعامىز بۇگىندە جەتپىس جاسقا قۇرىق سالدى. قازىر اۋىلدىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى.
– قاسىم اعا شەشىلىپ سويلەدى. كوپ اڭگىمە ايتتى. ۇلكەندەردىڭ قولىنا سۋ قۇيىپ ءجۇرىپ ءبىر اڭگىمەسىن قۇلاعىم شالىپ قالعانى بار. سوندا اعا: «بۇل مەنىڭ «جاۋ تىلىندا» اتتى كىتابىما ەنبەگەن وقيعا. ورماندامىز. نەمىستەر شەگىنىپ بارا جاتقان ۋاقىت. جارالى جىرتقىشتاي ازۋلى جاۋ جولىنداعىنىڭ بارلىعىن اياۋسىز قىرىپ-جويىپ بارادى. ءبىر حۋتورعا كەلسەك, تەك شال-شاۋقان, كەمپىر-سامپىر عانا قالىپتى. مەن سۋ ىشەتىن بولىپ, ءبىر قۇدىقتىڭ قاقپاعىن اشىپ ەدىم, ەسىمنەن تانىپ قالا جازدادىم. فاشيستەر قۇدىق ىشىنە حۋتوردىڭ بارلىق بالاسىن دەرلىك تاستاپتى. العاشىندا اتقان. سوسىن قوي سياقتى سيراقتارىنان سۇيرەپ اكەلىپ قۇدىق ىشىنە تاستاي بەرگەن عوي. بەيكۇنا بالالار قۇدىقتىڭ بەتىمەن بىردەي تولىپ قالىپتى. ىڭىرسىعان داۋىس تۇلا بويىمدى تىتىركەندىرگەنى سونداي, ءوز-ءوزىمدى ۇستاي المادىم. ازا بويىمىز قازا بولىپ ورمانعا قايتتىق. ورماندا ەكى فاشيست كەزىكتى. تاناۋىنان ۇستاپ تۇرىپ, وتكىر كەزدىكپەن تاماعىنان ورىپ جىبەردىم. پارتيزاندارعا ارنايى قارۋ-جاراق, ازىق-ت ۇلىك جەتكىزىلمەيدى. ءبارىن ءوزىمىز تابامىز. وق شىعىنداماۋ ءۇشىن ادام ءولتىرۋدىڭ ءجۇز ايلاسىن ۇيرەندىم. بۇل ماقتانىش ەمەس. جاۋىزعا ءوز تىلىمەن عانا ءۇن قاتۋ كەرەك. بۇگىندە سوعىستاعى سويقانداردى ويلاسام, توبە شاشىم تىك تۇرادى», دەپ ەدى پارتيزان اعا. ول كىسىنىڭ ءبىراز اڭگىمەسى ەسىمدە. ايتكەنمەن, وسى اڭگىمە ويىما ءجيى ورالادى», دەيدى ەسەن دوسبولوۆ.
ءسوز جوق, سوعىس بولعان جەردە سۇمدىق كوپ. بۇل اڭگىمەنى وقىرمانداردى شوشىندىرۋ ءۇشىن ەمەس, سۇم سوعىستىڭ ايتىلماي كەلە جاتقان اقيقاتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە جەتكىزگىمىز كەلدى. سۇراپىل سوعىس جىلدارى وسىنداي دا سۇمدىقتار بولعان.
سابىربەك ولجاباي
