پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەردى شەتەلدىكتەرگە ساتپاۋ جانە جالعا بەرمەۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن ماجىلىسكە جولداۋى – ءپرينتسيپتى, ساياسي ءىرى ەكونوميكالىق جاعىنان تولىق قولدايتىن شەشىم.
ويتكەنى, جەر داۋى 2016 جىلى باستالعالى بەرى بۇل مəسەلە قوعامدا قىزۋ تالقىلانىپ كەلە جاتىر. سول جىلى-اق موراتوري جاريالاۋمەن شەكتەلمەي, وسىنداي ناقتى شەشىم شىعارۋعا بولاتىن ەدى. بىراق ول كەزدە جەردى قوسىمشا ەكونوميكالىق قارجى كوزى رەتىندە قاراستىرعانداردىڭ ءبəسى باسىم ەدى. جەردى مۇناي سياقتى ساتىپ, پايدا تابامىز دەگەن ۇستانىمنىڭ جاقتاستارى دا كوپ بولعانى انىق.
2016 جىلدان بەرى بۇل مəسەلە بويىنشا ءتۇرلى ۇسىنىستار دا ايتىلدى. ۇزاق مەرزىمگە جالعا بەرۋ جايى دا ءجيى كوتەرىلىپ ءجۇردى. كەزىندە شەتەلدىكتەرگە جەردى ۇزاق مەرزىمگە جالعا بەرۋگە قاتىستى باستامالاردى جاقتاعاندار دا بولعانى بەلگىلى. مۇنىڭ ارتىندا ىقپالدى ءبىر كۇشتەردىڭ, مۇددەلى توپتاردىڭ بولعانى انىق.
الايدا ۋاقىت وتە كەلە, بۇل ءتۇيىننىڭ ءبىرجولا ءəرى تۇبەگەيلى شەشىلگەنى – وتە قۇپتارلىق ءىس. ويتكەنى, جەردى شەتەلدىكتەرگە جالعا بەرۋ – كەز كەلگەن مەملەكەت پەن كەز كەلگەن حالىق ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى ءəرى تاعدىرلى مəسەلە ەكەنى داۋسىز. جەرگە قاتىستى وسى تۇيتكىل كوتەرىلگەلى بەرى ءبىزدىڭ قوعامدا ۇلكەن ساياسي سىلكىنىس بولدى. كەشتەتىپ بولسا دا وسى ماسەلەگە ءبىرجولاتا نۇكتە قويىلعانى قۋانتادى.
اينالىپ كەلگەندە, جەر – ەكونوميكالىق اكتيۆ قانا ەمەس, مەملەكەتىمىزدىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىنىڭ نەگىزى. جەر مəسەلەسى ۇلكەن ساياسي جəنە تاريحي مəنگە يە. بۇل مəسەلەگە ەرەكشە مəن بەرىپ, ەل پرەزيدەنتىنىڭ وسىنداي ناقتى شەشىم شىعارۋى, تۇپتەپ كەلگەندە, ەلدىڭ اماندىعى مەن مەملەكەتىمىزدىڭ تəۋەلسىزدىگىنىڭ كەپىلى بولىپ سانالادى. سەبەبى, جەردىڭ تەك قازاق ەلىنىڭ قاراۋىندا, وسى مەملەكەتتىڭ مەنشىگى مەن باقىلاۋىندا بولۋىنىڭ ماڭىزى زور.
ەندىگى مəسەلە – وسى جەرلەردى تولىق ءəرى ءəدىل پايدالانۋعا قاتىستى. اتاپ ايتقاندا, «اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن اۋىل-ايماقتا تۇراتىن ەل-جۇرت قانشالىقتى پايدالانىپ ءجۇر؟», «قاراپايىم حالىققا وسى جەرلەردى پايدالانۋ ءۇشىن زاڭ تۇرعىسىنان قانداي مۇمكىندىكتەر بەرىلگەن؟» دەگەن وزەكتى سۇراقتار جەر كوميسسياسىندا الداعى ۋاقىتتا تالقىلانادى دەپ جوسپارلانعان. جەر ناقتى جۇمىس ىستەيتىن ديقاندارعا, شارۋا قوجالىقتارى مەن شارۋالارعا بەرىلۋى كەرەك.
جەر مəسەلەسى – وتە نəزىك, سەزىمتال پروبلەما. ال جەرىنىڭ تۇتاستىعى مەن ەلىنىڭ بولاشاعىن ويلايتىن كەز كەلگەن مەملەكەت جەردىڭ يەسى كىم, جەردى وڭدەيتىن كىم, جەردى جالعا بەرەتىن كىم دەگەن تاعدىرلى سۇراقتارعا نەمقۇرايلى قارامايدى. سەبەبى, جەر – تəۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرىن بەكەمدەپ تۇرعان كيەلى دۇنيە.
راسۋل جۇمالى,
قوعام قايراتكەرى
