ونەر • 12 ناۋرىز, 2021

ءاليحاننىڭ ءاز بەينەسى

507 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

سول زامانداعى سولاقاي ساياساتتىڭ ءيىسى اڭقىپ تۇرعان پورترەت. پولوتنونىڭ ورتاسىندا ۇلت كوسەمى ءاليحان بوكەيحاننىڭ اتىلار الدىنداعى فوتوسىنا قاراپ جازىلعان بەينەسى, جان-جاعى باتتاستىرا جاپسىرىلعان «يزۆەستيا», «وميچ» سىندى گازەتتەر مەن وردەر سەكىلدى ءىس قاعازداردىڭ كوشىرمەلەرى. تىڭ يدەيا, تىڭ كارتينا.

بۇل تۋىندىنى سەمەيلىك سۋرەتشى مارجان باقىتبەك بار-جوعى ءتورت-اق ساعاتتىڭ ىشىن­دە ءبىر دەممەن جازىپ شىق­قان. ايتۋىنشا, الاشورداشى­لار تۋرالى دەرەكتى فيلم كو­رىپ, سونىڭ اسەرىمەن قولىنا قىل­قالام العان.

– ءاليحان بابامىزدىڭ سوڭعى فوتوسىن كورگەندە كو­مەيىمە وكسىك تىعىلدى. ۇلت ازات­تىعى ءۇشىن باسىن بايگەگە تىككەن بابامىزعا قانداي قۇر­مەت كورسەتسەك تە, لايىق ەدى. فوتوسىنا قاراڭىزشى, قي­ىن­­دىقتى كوپ كورىپ, ۋايىمدا بولعان ادام ەكەنى كوز­قا­راسىنان, سامايىنا تۇسكەن اق شاشىنان, تەرەڭ اجىمىنەن كورىنىپ تۇر. ۇلتتىق مۇددە جو­لىندا تەر توككەن ناعىز مەم­لەكەتشىل ادام ەكەن, – دەيدى سۋرەتشى قىز.

ءاليحاننىڭ مۇڭدى سۋرەتى اسەر ەتسە ەتكەندەي, ايتپەسە كوپ­شىلىگىمىز جاس كەزىندەگى كەلبەتتى, جانارى وتكىر جىگىت اعاسىن عا­نا كورىپ ءجۇرمىز. 1937 جىلى تۇ­سىرىلگەن فوتودا ونىڭ قازاق ءۇشىن قانشاما قاسىرەتتى ارقالاپ كەتىپ بارا جاتقانىن وپ-وڭاي اڭ­عارۋعا بولادى. ال سونى باي­قاپ, كە­نەپ بەتىنە سوناۋ سۇرقاي سايا­ساتپەن جىمداستىرا وتىرىپ بەينەلەگەن سۋرەتشىنىكى – شە­بەرلىك, ۇلت كوسەمىنە دەگەن قۇر­مەت.

اياگوز اۋدانى, بارشاتاس اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن مار­­جان باقىتبەك شاكا­رىم اتىن­داعى سەمەي مەم­لە­كەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «بەينەلەۋ ونە­رى جانە ديزاين» فاكۋلتەتىن ۇز­دىك اياقتاعاننان كەيىن شىعار­ما­شىلىقتان ءبىر ساتكە دە قول ۇزگەن جوق. ۇنەمى ىزدەنىس ۇستىندە. وسى ۋاقىتقا دەيىن 50-60 كارتينا جازعان. ول ءمان-ماعىناسىز سۋرەتتەردەن گورى قازاقتىڭ تاريحىن بەينەلەگەندى قۇپ كورەدى.

– سالماقتى وي ايتاتىن كار­تينالار جازۋعا تىرىسامىن. ۇلتتى جىگەرلەندىرەتىن, وي سالاتىن تاقىرىپتى كوتەرگىم كەلەدى. اڭىز-اڭگىمەلەردىڭ جەلىسىمەن يلليۋستراتسيا جاساۋدى ويلاستىرىپ ءجۇرمىن. اكەم مارقۇم جۇيرىك باپتاپ, تازى جۇگىرتكەنىن كورىپ وس­كەندىكتەن شىعار, ۇلتتىڭ جان-دۇنيەسىنە تەرەڭ ۇڭىلەمىن, – دەيدى ارمان-جوسپارىمەن بولىسكەن مارجان باقىتبەك.

قازاقى وتباسىندا وسكەن سۋرەتشىنىڭ تۋعان اپاسى دا شەبەر, ىسمەر كىسى بولعان ەكەن. سىرماق سىرۋدىڭ, الاشا باسۋدىڭ, قۇراق كورپە قۇ­راۋدىڭ قىر-سىرىن كىشكەن­تايىنان كورىپ وسكەن. بىراق ىسمەرلىكتى ەمەس, قىل­قالامدى تاڭداعان مارجاننىڭ ماقساتى – ۇلت ءۇشىن ەڭبەك قىلۋ.

 

سەمەي

 

سوڭعى جاڭالىقتار

«سپارتاك» تاعى دا جەڭىلدى

سپورت • بۇگىن, 11:55

بۇگىن اۋا رايى قانداي بولادى؟

اۋا رايى • بۇگىن, 10:42

جاڭا جوبا – قوعام تالقىسىندا

رەفورما • بۇگىن, 09:20