قازاقستان • 11 ناۋرىز، 2021

ەل اسكەرىنىڭ ەرەكشە مۇمكىندىگى

12 رەت كورسەتىلدى

قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىندە ۇشقىشسىز ۇشۋ اۆياتسيالىق جۇيەسى بەلسەندى تۇردە قولدانىلۋدا. بۇگىنگى تاڭدا اسكەردە تاكتيكالىق، سوققى بەرۋ جانە بارلاۋ ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى بار.

ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىنىڭ قولدانىلۋ اياسى كۇن ساناپ ارتۋدا. ولار العاش رەت قۇرلىق اسكەرلەرى مەن اۋە قورعانىس كۇشتەرىنە 2015 جىلى ەنگىزىلدى.

اقك اسكەري-اۋە كۇشتەرى Wing Loong («پتەروداكتيل») بارلاۋ-سوققى بەرۋ كەشەنىمەن جابدىقتالعان. ول اۋە بارلاۋىن جۇرگىزۋ مىندەتتەرىن ورىنداۋعا عانا ەمەس، سونداي-اق باسقارىلاتىن زىمىراندارمەن، جارىقشاقتى-فۋگاستى بومبالارمەن جوعارى دالدىكتە سوققى بەرۋگە دە قابىلەتتى. Wing Loong ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتى 20 ساعاتقا دەيىن اۆتوماتتى رەجىمدە جۇمىس ىستەۋگە جانە 4 مىڭ شاقىرىمعا دەيىنگى قاشىقتىققا ۇشۋعا قابىلەتتى. «پتەروداكتيل» قاناتتارىنىڭ قۇلاشى 14 مەتر، ۇزىندىعى 9 مەتردەن ءسال اسادى، ال ماكسيمالدى سالماعى 1100 كيلونى قۇرايدى. Wing Loong جىلدامدىعى 280 كم/ساع جەتەدى، 5 مىڭ مەتر بيىكتىككە كوتەرە الادى جانە 200 كيلوعا دەيىن جۇكتى كوتەرۋگە قابىلەتتى.

ال قارۋلى كۇشتەردىڭ قۇرلىق اسكەرلەرى «SkyLark» تاكتيكالىق ۇش­قىش­سىز ۇشۋ اپپاراتىمەن قام­تا­ما­سىز ەتىلگەن. ونىڭ جۇمىس ۋا­قى­تى – ءۇش ساعاتقا جەتەدى، 40 شاقىرىمعا دەيىنگى راديۋستا جۇمىس ىستەي الادى. ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىن ءىس-جۇزىندە قولدانۋ ارنايى ينفراقۇرىلىمدى قۇرۋدى تالاپ ەتپەيدى. ال قولدانۋ اياسى ايتار­لىق­تاي اۋقىمدى. اتاپ ايتقاندا، بارلاۋ ارەكەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋدان، نىسانانى بەلگىلەۋدەن، ارتيللەريانىڭ اتىسىن تۇزەتۋدەن، جەردەگى نىساناعا سوققى اۆياتسياسىن باعىتتاۋدان باستاپ، قارسىلاستىڭ ەرەكشە ماڭىزدى وبەكتىلەر مەن ولاردىڭ ەلەمەنتتەرىن جويا الادى.

2018 جىلدان باستاپ ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ورتا­لى­عىندا «شاعالا» ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىنىڭ تاجىريبەلىك ۇلگىسىن دايىنداۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلگەن بولاتىن. قازىرگى تاڭدا اسكەري ماق­سات­­تاعى العاشقى قازاقستاندىق ۇش­قىش­­سىز ۇشۋ اپپاراتى زاۋىتتىق جانە پوليگوندىق تاجىريبەدەن وتۋدە. وتان­دىق «شاعالا» بايلانىس ارناسىن قورعاۋدىڭ باعدارلامالىق-اپپاراتتىق قۇرالىمەن، درون مەن باسقارۋ جۇيەسى اراسىنداعى قورعالعان بايلانىستىڭ جەكە كريپتوگرافيالىق حاتتاماسىمەن، كەپىلدىگى بار قۇپيا كىلتپەن، تىكەلەي جانە كەرى قورعانىسپەن جابدىقتالعان. مۇنىڭ بارلىعى ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا 2014 جىلدان بەرى جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقان اسكەري عالىمداردىڭ جوباسى.

ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىن قا­دا­عالاۋ مەن پايدالانۋ بويىنشا ما­مانداردى اۋە قورعانىسى كۇشتەرى اسكەري ينستيتۋتى مەن ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىنىڭ ماماندارى ءبى­لىم الاتىن وقۋ ورتالىعىندا دايار­لاۋدا. وقۋ ورتالىعىنىڭ بازاسىن­دا جىل سايىن وقۋ-ادىستەمەلىك جيىندار، نۇسقاۋشىلاردىڭ جانە اۆياتسيالىق تەحنيكا وپەراتورلارىنىڭ بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرۋ بويىنشا وقىتۋ جۇرگىزىلەدى.

ايتا كەتەيىك، 2017 جىلى قازاقستان قارۋ­لى كۇشتەرى ارميا حالىق­ارالىق ويىندارىنا ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپا­رات­تارىنىڭ وپەراتورلارىنا «سۇڭقار سالۋ» سايىسىن قوسۋعا بايلانىستى باستاما كوتەرگەن. اتالعان سايىستا قازاقستاندىق جاۋىنگەرلەر ءسوزسىز ءبىرىنشى ورىندى يەلەنىپ، ءاردايىم جەڭىمپاز اتاندى. بۇل ەلىمىزدە قارۋ-جاراقتىڭ وسى ءتۇرىن ءساتتى قولدانىلۋى مەن دامۋىن راستايدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

شەرحان مۇرتازانىڭ ءۇيى

ادەبيەت • كەشە

«جاسىل» ايماقتا ەكى ءوڭىر

كوروناۆيرۋس • كەشە

بۇگىن - انالار كۇنى

قازاقستان • كەشە

الماتىدا تەگىن ءدارى-دارمەك قاتارى ارتتى

مەديتسينا • 18 قىركۇيەك، 2021

الەمدە ەپيداحۋال قانداي؟

الەم • 18 قىركۇيەك، 2021

توكيو مارافونى 2022 جىلعا شەگەرىلدى

سپورت • 18 قىركۇيەك، 2021

الماتىدا تاۋ بوكتەرى ورتەنىپ جاتىر

ايماقتار • 18 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار