ايماقتار • 11 ناۋرىز، 2021

قاراتاۋدا قاراۋسىز قالعان ءۇي كوپ

28 رەت كورسەتىلدى

كەزىندە وركەندەگەن ءوندىرىسى ارقىلى وڭىردە عانا ەمەس، ەلىمىزدە دە ايگىلى بولعان قاراتاۋ قالاسىنىڭ توقسانىنشى جىلدارى قۇلدىراعانى بارشاعا ءمالىم. سول كەزدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ سالقىنى جەرگىلىكتى حالىققا دا وڭاي تيگەن جوق. ءسويتىپ جامبىل وبلىسىنداعى ءوندىرىس وشاعى مول بىردەن-ءبىر قالا قايتا قۇرۋدىڭ قۇربانىنا اينالدى.

كۇنكورىس قيىنداعان سوڭ، قالا تۇرعىندارى بىرتىندەپ جان-جاققا كوشە باستادى. تىرشىلىك قامىن كۇيتتەگەن قاراپايىم حالىق ءوز نەسىبەسىن وزگە جاقتان ىزدەۋگە ءماجبۇر بولدى. سونداي كۇردەلى كەزەڭدە قاراتاۋ قالاسىن­داعى كوپ قاباتتى تۇرعىن ۇيلەر قاراۋ­سىز قالعاندىقتان، بۇل جەر كەيىننەن قاڭعىباستاردىڭ مەكەنىنە اينالدى. كۇن كورۋدىڭ ءوزى قيىندىق تۋدىرعان كەزەڭ­دە باسپاناسىن تاستاپ، باس ساۋعالاپ كەتكەن ەلدىڭ كوبىنىڭ قاراتاۋعا قايتا ورالۋعا قۇلقى دا، نيەتى دە بولماعان. بۇل جاعدايدى قازىنالى قاراتاۋدى جايلاپ وتىرعان قاراپايىم جۇرت­تىڭ ءبارى بىلەدى. كوشكەن ەلدىڭ جۇرتىن­داي بولىپ قالعان سول ۇيلەر كەيىننەن ءارتۇرلى جاعدايلارمەن تالان-تاراجعا ءتۇسىپ، الدەكىمدەردىڭ مەنشىگىنە اينالىپ شىعا كەلگەن. بۇل كۇندە ەلىمىزدىڭ جاعدايى تۇزەلىپ، دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسسە دە، اتالعان ماسەلە سول كۇيى تولىعىمەن شەشىمىن تاپپاي كەلەدى.

ەلىمىز ەگەمەندىك العان العاشقى جىلداردا قاراتاۋ قالاسىندا بارلىعى 202 شاعىن جانە كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي بولعان ەكەن. الايدا 1996 جىلدار مەن 2000 جىلدار ارالىعىندا قالا­دا ونەركاسىپ ءوندىرىسى توقتاپ، جۇمىس­سىزدىق بەلەڭ العان. سودان حالىق جاپپاي كوشىپ، سونىڭ سالدارىنان قالادا بىرقاتار ءۇي يەسىز قالعان. بۇل كۇندە تالاس اۋدانىنىڭ ورتالىعى سانالاتىن قاراتاۋ قالاسىندا قاڭقاسى عانا قالعان تۇرعىن ۇيلەر كوپ. قارت قاراتاۋدىڭ سىلەمدەرىن بويلاپ، ەڭىسكە قاراي قۇلاعاندا قالانىڭ كوركىنە نۇقسان كەلتىرىپ تۇرعان تۇرعىن ۇيلەر بىردەن كوزگە شالىنادى. ەسىك-تەرەزەسى جوق، توزعان، ەسكىرگەن ۇيلەردىڭ دەنى ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العالى وتىز جىل بولسا دا، ءالى تولىق قالپىنا كەلتى­رىلمەگەن. اتالعان ماسەلە تۋرالى تالاس اۋدانىنىڭ اكىمى باقىت قازان­باسوۆ­تان سۇراعانىمىزدا، ول «مو­نو­قالا­لاردى دامىتۋدىڭ 2020 جىل­عا دەيىنگى باعدارلاماسى» اياسىندا 2013-2015 جىلدارى ارالىعىندا جون­دەۋگە كەلمەيتىن، ادام ومىرىنە قاۋىپ ءتون­دىرىپ تۇرعان اپاتتى جاعدايداعى 41 كوپ قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ بۇزىلىپ، ورىندارى تەگىستەلگەنىن ايتتى. اكىمنىڭ ايتۋىنشا، كەزىندە قالاداعى كوپتەگەن ءۇي­دى ەسەبىن تاپقان الدەكىمدەر جەكە­شەلەندىرىپ الىپتى. ەندى اۋدان اكىمدىگى تاراپىنان قاراجات ءبولىپ، يەلەرىنەن سول ۇيلەردى قايتا ساتىپ الايىن دەسە، ولار ەلدە جوق باعانى ايتىپ وتىر ەكەن. سودان قىمبات قاراجاتقا ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بولماعان سوڭ، ءبىراز تۇرعىن ۇيلەر قاڭىراپ ءالى كۇنگە دەيىن بوس تۇر.

بۇگىندە قاراتاۋ قالاسىندا 4 741 پاتەرلى 148 شاعىن جانە كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي بار. ونىڭ بىرقاتارى كەزىندە جەكەشەلەنىپ كەتكەندىكتەن، قازىرگى كەزدە نە بۇزۋعا، نە جوندەۋگە كەلمەي وتىر. دەگەنمەن، قالادا پاتەر كەزەگىندە تۇرعان ازاماتتاردىڭ كوپ­تى­گىن ەسكەرسەك، ولاردى جوندەپ، باس­پا­نا­عا مۇقتاج جاندارعا ءتۇرلى جەڭىلدىك­تەر ارقىلى بەرۋگە بولادى. قاراتاۋ قالا­سى بويىنشا بۇگىندە پاتەر كەزەگىندە 1 753 ادام تۇر ەكەن. ءۇيسىز جۇرگەن قالا تۇرعىندارى ءالى دە جاقسىلىقتان ءۇمىت­تى. ماسەلەن، قالا تۇرعىنى اياگوز جاڭا­تاي مۇندا باسپاناعا مۇقتاج جان­دار­دىڭ كوپ ەكەنىن، الايدا كوپتەگەن تۇر­عىن ءۇي جوندەلمەي جاتقانىن جەت­كىز­دى. بۇل جەرگىلىكتى جۇرتشىلىقتى ءجيى ويلاندىراتىن ماسەلەنىڭ ءبىرى. ال اۋدان اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە، تۇرعىنداردى باسپانامەن قامتۋ ماقساتىندا تيىسىنشە جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.

«2012-2019 جىلدار ارالىعىندا «قول­جەتىمدى باسپانا-2020» مەملە­كەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا قالانىڭ ءۇشىنشى جانە بەسىنشى شاعىن­ اۋدان­دارىنداعى جانە ب.مومىش­ ۇلى مەن ءا.اقشوراەۆ كوشەلەرىندەگى 9 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ، كەزەكتە تۇرعان قالا تۇرعىندارىنا بەرىلدى. سونداي-اق كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2019 جىلى سوت شەشىمىمەن كوممۋنالدىق مەنشىك قۇقىعى تانىلعان 3-شاعىن اۋدانداعى №3 44 پاتەرلى كوپ قاباتتى جاتاقحانا كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ، پايدالانۋعا بەرىلدى. قايتا جاڭعىرتۋعا قاجەتتى 199 ملن تەڭگە وبلىستىق بيۋدجەتتەن ءبولىندى. سونىمەن قاتار وتكەن جىلى «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا 3-شاعىن اۋدانداعى №22 جانە 5-شاعىن اۋدانداعى №26 2 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي قايتا جاڭعىرتىلدى. بۇل 115 پاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردىڭ جالپى اۋدانى 7 294 شارشى مەتردى قۇرايدى. اتالعان ءۇيدى قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارىنا بيۋدجەتتەن 711 ملن 755 مىڭ تەڭگە ءبولىندى. جاڭعىرتۋدان وتكەن قۇرىلىس نىسانى وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا قابىلداندى»، دەيدى اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى قايرات سەريموۆ.

سونىمەن قاتار بىلتىر قالاداعى جەكەمەنشىك قۇقىعىنداعى، بىراق بوس تۇرعان كوپ قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردى ساتىپ الۋ جۇمىستارى باستالعان. بۇگىنگە 3-شاعىن اۋدانىنداعى 44 پاتەرلى №5 «ا»، 44 پاتەرلى №6 «ا» جانە 80 پاتەرلى ب.مومىش ۇلى كوشەسى №17 كوپ قاباتتى تۇرعىن ۇيلەر مەنشىك يەلەرىنەن ساتىپ الىنعان. اتالعان ۇيلەردى الۋ جۇمىستارىنا بيۋدجەتتەن 55 ملن تەڭگە قارجى قاراستىرىلعان. سول سياقتى بيۋدجەتتەن بولىنگەن 196 ملن تەڭگەگە 3-شاعىن اۋدانداعى 40 پاتەر­لى №75 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي مەن­شىك يەسىنەن ساتىپ الىنىپ، بۇ­گىن­گى تاڭدا كەزەكتە تۇرعان قالا تۇر­عىندارىنا بەرىلۋدە ەكەن. الايدا ماسە­لە مۇنىمەن شەشىلمەيدى. ءالى دە قارا­تاۋدا قاڭىراپ بوس تۇرعان ءۇي جەتەر­لىك. بۇگىندە قالاداعى بوس تۇرعان 5 كوپ ­قاباتتى ءۇي مەن 1 قوناقۇي مەنشىك يەلەرىنەن ساتىپ الۋدى قاجەت ەتەدى.

جامبىل وبلىسىنىڭ قاراتاۋ، جاڭاتاس جانە شۋ قالالارىندا تۇرعىن ۇيلەردى جوندەۋ ماسەلەسى ءالى دە وزەكتى. ماسەلەن، قاراتاۋداعى بىرقاتار ءۇي جەكەشەلەنىپ كەتكەندىكتەن، ونى يەلەرى نە وزىنە، نە وزگەگە بەرمەي وتىر. اۋدان باس­شىلىعى ولاردىڭ باعا­نى اسپانداتىپ وتىرعانىن ايتۋدا. دەگەن­مەن، ءۇي يەلەرى اكىمدىك بەرگەن 20-25 ملن تەڭگەنىڭ كولەمىندەگى قاراجاتقا يەلى­گىندەگى م ۇلىكتەرىن ساتسا، وسى كۇنگە دەيىن كۇردەلى بولىپ كەلگەن ماسەلە وڭ شەشىمىن تاباتىن ەدى.

 

جامبىل وبلىسى،

تالاس اۋدانى

سوڭعى جاڭالىقتار

ەسىل وزەنىنە جاڭا كوپىر سالىنادى

ايماقتار • بۇگىن، 15:16

شىعىس قازاقستان «جاسىل» ايماقتا

ايماقتار • بۇگىن، 12:15

دوللار ارزانداپ، مۇناي قىمباتتادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:36

قىركۇيەكتە حالىق ساناعى باستالادى

قازاقستان • بۇگىن، 09:47

بۇگىن ەلىمىزدە قاتتى ىستىق بولادى

قازاقستان • بۇگىن، 09:05

بەكىرەگە قويىلعان بەلگى

ايماقتار • بۇگىن، 07:45

«COVID-19» سپەكتاكلى قويىلدى

ونەر • بۇگىن، 07:43

ەركىن جۇرگىڭ كەلسە، ەكپە سالدىر

مەديتسينا • بۇگىن، 07:22

شابان قيمىل شاڭ قاپتىرماسىن

تەحنولوگيا • بۇگىن، 07:20

نە ەكسەڭ، سونى ورارسىڭ

قازاقستان • بۇگىن، 07:17

«استانا» ۇزاپ بارادى

فۋتبول • بۇگىن، 07:07

ۇقساس جاڭالىقتار