قوعام • 11 ناۋرىز، 2021

ىندەت ەل ىرگەسىن سوگە المايدى

33 رەت كورسەتىلدى

شارتاراپتى شىر اينالدىرعان پاندەميانىڭ قىرسىعى ءبىزدىڭ ەلدى دە اينالىپ وتپەگەنى بەلگىلى. زاۋال شاقتىڭ زاردابى تيمەگەن شاڭىراق كەمدە-كەم. ىندەت ىندەپ، قالىپتى تىرشىلىگىمىزدەن اجەپتەۋىر اينىپ قالدىق، قانشاما شارۋا تۇرالادى. جىل تولعان ۋاقىتتا مەملەكەت جامانات ىندەتتى جاماعانداردىڭ قاتارىن ازايتۋعا، احۋالدى تۇراقتاندىرۋعا بارىنشا كۇش سالا ءجۇرىپ، پۇشايمان كۇي كەشكەن حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن دا ەستەن شىعارعان جوق.

بىلتىر جىل باسىندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى جەر-جاھانعا قارقىندى جا­يىل­ا باستاعانىمەن، ءبىزدىڭ ەلگە سالقىنى ناۋرىز ايىنان باستاپ سەزىلە باستادى. سول ۋاقىتتا ىندەت كۇننەن-كۇنگە ءورشىپ، احۋال كۇردەلەنىپ، 16 ناۋرىزدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جارلىعىمەن ەلىمىزدە توتەنشە جاعداي رەجىمى ەنگىزىلدى. سودان بەرى كوروناۆيرۋس تولقىنى بىردە كۇشەيىپ، بىردە باسەڭسىپ، سوعان سايكەس كارانتين دەيتىن ىندەتتىڭ «بۇعاۋىنان» دا ءبىرجولا قۇتىلا قويعان جوقپىز. دەگەنمەن بۇل بالەكەتپەن كۇرەس ءبىر ءسات تە توقتاماي، ەلدەگى ەپيدەميالىق احۋال ۇدايى قاداعالانىپ وتىر.

ىندەتتىڭ تارالۋى ءبىرشاما تىيىلىپ، شەكتەۋ شارالارىن السىرەتكەنىمىز كەرى اسەر ەتىپ، جاعدايدى قايتادان قيىنداتىپ العان كەزدەر بولدى. بۇعان مىسال رەتىندە بىلتىر 11 مامىردان باس­تاپ كارانتين جەڭىلدەتىلگەننەن كەيىن ەپيدەميالىق احۋالدىڭ كۇردەلەنگەنىن كەلتىرۋگە بولادى. سودان 5 شىلدەدەن باستاپ تالاپ-ءتارتىپتىڭ كۇشەيۋىمەن جاعداي وڭالا باستادى. ەۋروپا مەن ازيانىڭ بىرقاتار ەلىندە كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى كۇرت كۇشەيىپ، ىندەتتىڭ ەكىنشى تولقىنى باستالعاندا ەلىمىزدەگى احۋال تۇراقتالىپ كەلە جاتقان ەدى. بۇل ۇكىمەتتىڭ دەر كەزىندە ارەكەت ەتىپ، شىلدە-تامىز ارالىعىندا ەنگىزگەن شەكتەۋى ىندەتتىڭ جايىلۋىن ايتارلىقتاي شەكتەگەنىن كورسەتەدى.

ىندەت قوس بۇيىردەن قىسقان قىسىلتاياڭ شاقتا ەڭ باستىسى حالىقتىڭ اماندىعى ەكەنى انىق. بۇل رەتتە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ارتىلعان جاۋاپكەرشىلىكتىڭ سالماعى باسىم. جاعدايدى ودان ءارى ۋشىقتىرماۋ ءۇشىن مەملەكەتتىڭ كۇشىمەن كوپتەگەن ءىس-شارا اتقارىلدى. ىندەت دۇربەلەڭى باستالعان وسى ۋاقىت ارالىعىندا ۋاقتىلى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن قالالاردا 16 مودۋلدىك اۋرۋحانا سالىندى جانە 3 ينفەكتسيالىق اۋرۋحانا قايتاجاڭارتىلدى، سونداي-اق 63 امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق ۇيىم پايدالانۋعا بەرىلدى. حالىقتى ءدارى-دارمەكپەن جانە مەديتسينالىق بۇ­يىمدارمەن قامتاماسىز ەتۋ بويىن­شا شارالار قابىلداندى. 64 وتتەگى ستان­ساسى پايدالانۋعا بەرىلدى، مەديتسي­نا­لىق ۇيىمدار ءوجج اپپاراتتارىمەن (3 264 بىرلىك) تولىق قامتاماسىز ەتىلدى. 185 اۋدان­دىق اۋرۋحانا 100% رەنت­­گەن-دياگنوستيكالىق قۇرال­دارمەن جاب­دىقتالدى. جەدەل مەديتسينالىق كومەك قىزمەتىنە 1 367 اۆتوكولىك ساتىپ الىندى. جىلجىمالى مەديتسينالىق كە­شەندەر پاركى تولىقتاي جاب­دىقتالدى.

قازىرگى ۋاقىتتا كوروناۆيرۋس ينفەك­تسياسىمەن اۋىراتىن ناۋقاستارعا مەدي­تسينالىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن 51 126 توسەكتىك-ورىن رەزەرۆى بار. وڭىرلەرگە 100 جىل­جىمالى مەديتسينالىق كەشەن جەت­كىزىلدى. اۋداندىق اۋرۋحانالار ۋاقى­تىلى دياگنوستيكا جۇرگىزۋ ءۇشىن 53 رەنتگەن اپپاراتىمەن تولىق جابدىقتالدى، ونىڭ 49-ى وتاندىق «اقتوبەرەنتگەن» زاۋىتىنان ساتىپ الىندى.

2020 جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ينۆەستيتسيالار ءوسىمى 302،5 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. بۇل – 2019 جىلدىڭ كورسەتكىشىنەن (2019 جىلى – 124،6 ملرد تەڭگە) 2،5 ەسە جوعارى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسوي وسىناۋ كۇردەلى كەزەڭدە حالىق العى­سىن ارقا­لاعان اق جەلەڭدى ابزال جان­دارعا مەملەكەت تاراپىنان زور قولداۋ كورسەتىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. «ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالارعا تارتىل­عان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ماتە­ريال­­دىق قولداۋ كورسەتىلدى. كۆي-مەن كۇرەسكە تىكەلەي تار­تىلعان قىزمەتكەرلەرگە 3 تاۋە­كەل توبى بويىنشا 116 ملرد تەڭگە مولشەرىندە ۇستەمەاقى تولەندى. بارلىق دارىگەرلەردىڭ، مەد­بيكەلەردىڭ، سانيتار­لار­دىڭ، جەدەل جاردەم بريگا­دا­لارىنىڭ، زەرتحاناشىلار مەن ەپيدەميولوگتاردىڭ ۆيرۋس جۇق­تىرۋ قاۋپىنە قاراماستان، ىن­­دەتپەن كۇرەستەگى ەرلىگى مەن قايسار­لىعىن ەرەكشە اتاپ وت­كىم كەلەدى. مەملەكەت باسشى­سىنىڭ شەشىمىنىڭ ارقاسىندا ۇستەمەاقىلارمەن قاتار، 9 مىڭنان استام ناۋقاس مەديتسينالىق كو­مەككە الەۋمەتتىك تولەمدەر الدى. سونىمەن قاتار 2020 جىلى دا­رىگەرلەردىڭ ورتاشا جالاقىسى 30%-عا، ورتا مەديتسينالىق قىز­مەتكەرلەردىڭ جالاقىسى 20%-عا ءوستى»، دەدى مينيستر.

پرەزيدەنت وسى جىلدان باستاپ دارى­گەرلەردىڭ جالاقىسىن كەزەڭ-كەزە­ڭىمەن كوتەرۋ جانە 2023 جىلعا قاراي ورتا­شا جالاقىدان ەكى جارىم ەسە جوعا­رى دەڭگەيگە جەتكىزۋ مىندەتىن قوي­دى. 2021 جىلى 247 مىڭ مەديتسينا قىز­مەت­كەرلەرىنىڭ جالاقىسىن كوتەرۋگە 222 ملرد تەڭگەدەن استام، 2022 جىلى 362 ملرد تەڭگە، 2023 جىلى 557 ملرد تەڭگە كولەمىندە قار­جى ءبولۋ كوزدەلگەن. وسى­لايشا 2021 جىلى دارىگەرلەردىڭ ورتا­شا جالاقىسى شامامەن 320 مىڭ تەڭ­گەنى قۇرايدى. 2023 جىلى بۇل كورسەتكىشتى 561 مىڭ تەڭگەگە دەيىن جەت­كىزۋ جوسپارلانعان. 2021 جىلى ورتا مەدي­تسينالىق قىزمەت­كەرلەردىڭ ورتاشا جال­اقىسى 173 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى، 2023 جىلى 210 مىڭ تەڭگەگە دەيىن جەت­كىزىلەدى. بۇعان قوسا 2022 جىلدان باستا­پ دەن­­ساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنىڭ مەدي­تسي­نا­لىق ەمەس قىزمەتكەرلەرىنىڭ دە جالا­قىسىن كوتەرۋ ماسەلەسى پىسىقتالىپ جاتىر.

COVID-19 بەيداۋا ىندەت بولعان سوڭ وسى ۋاقىتقا دەيىن بۇل اۋرۋمەن كۇرەستىڭ جالعىز جولى ساقتىق شارالارىن قاتاڭ ۇستانۋ عانا بولدى. ال بيىلدان باستاپ ىندەتتىڭ تارالۋىن ءبىرجولا تىيۋعا باستايتىن ۆاكتسي­نالاۋ باستالىپ كەتتى. بۇل امال كوروناۆيرۋسپەن كۇرەسىمىزدى اجەپ­تەۋىر كۇشەيتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 2021 جىلدىڭ 1 اقپانىنان باستاپ قازاقستاندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى ۆاكتسينالاۋ باستالدى. ءبىرىنشى كەزەڭدە رەسەيلىك «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسى ساتىپ الىندى. رەكوردتىق قىسقا مەرزىمدە قاراعاندى فار­ماتسەۆتيكالىق كەشەنىنىڭ بازاسىندا «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسى ءوندىرىسى جۇزەگە اسىرىلدى. سونداي-اق ءساۋىر ايىندا ءوزىمىزدىڭ وتاندىق QazCovid-in ۆاكتسيناسىن قولدانۋ جوسپارلانىپ وتىر.

«حالىققا يممۋنوپروفيلاكتيكا جاساۋ ءۇشىن ءبىز e-gov mobile «ۆاكتسينالاۋ» سەرۆيسىن، sms-حابارلامالاردى، جەكە كابي­نەتتى پايدالانۋ، سونداي-اق «تسيفر­ل­ىق قۇجاتتار» سەرۆيسىنە ۆاكتسينا­لاۋ پاسپورتىن ەنگىزۋ ارقىلى IT-تەح­نو­لو­گيالاردىڭ مۇمكىندىكتەرىن كەڭى­نەن پايدالانامىز. ۆاكتسينالاۋ جۇر­گىزۋ تۋرالى دەرەكتەر مينيسترلىكتىڭ ورتالىق­تاندىرىلعان اقپارات­تىق جۇيەسىندە ەلەكتروندى فورماتتا جۇرگىزىلەدى. بۇل ۆاك­­تسينالانعانداردىڭ سانىن ەسەپ­كە الۋعا جانە ۆاكتسينالاۋ كولەمىن جوس­پارلاۋ مەن سىرقات­تانۋشىلىقتى بولجاۋ ءۇشىن بولاشاقتا حالىقتىڭ يم­مۋن­دىق مارتەبەسىن قاداعالاۋعا مۇم­­­كىندىك بەرەدى. سونداي-اق مي­­نيسترلىك پروفي­لاكتيكالىق ەگۋ­لەردى جۇرگىزۋ، ۆاكتسينانى تاسىمالداۋ جانە ساقتاۋ كەزىندە سۋىق تىزبەك شارتتارىن ساقتاۋ ماسەلەلەرى بويىن­شا ستاندارتتى وپەراتسيالىق را­سىم­دەردى دايىندادى جانە بەكىتتى. كۆي-عا قارسى ۆاكتسينالاۋ تاكتيكاسى جانە ۆاك­تسينالاۋدىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا 2 مىڭنان استام مەديتسينا قىزمەتكەرى وقىتىلدى. بۇگىندە بۇكىل الەم تەك ۆاكتسينالاۋ بارى­مىزگە كارانتينسىز تانىس ومىرگە ورا­لۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ءتۇسىندى. وسىعان بايلانىستى بارلىق ءوڭىر يممۋنوپروفيلاكتيكا ماسەلەلەرى بويىنشا حالىقپەن اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن كۇ­شەيتۋى قاجەت»، دەدى ا.تسوي.

«ۇيرەنگەن جاۋ اتىسپاققا جاقسى» دەگەندەي، جالپى جا­عامىزدان العان بۇل جامانات ىندەتپەن قالاي كۇرەسۋ كەرەك ەكە­نىن كوپشىلىك تۇسىنە باستادى. اي­نا­لامىزداعى ادامدار بەتپەردە تاعىپ، اراقاشىقتىق ساقتاپ، تالاپ-ءتارتىپتى ۇستانۋ، اۋرۋ جۇقتىرعان كۇننىڭ وزىندە بايبالامعا سالماي، ەم-دوم جاسايتىن دارىگەرلەرگە جۇگىنۋ سياقتى قاراپايىم ەرەجەلەردى ۇنەمى قاپەرىندە ۇستايدى. ونىڭ ۇستىنە قازىر بۇرىنعىداي ەمەس ەكپە سالدىرۋعا نيەتتىلەردىڭ قاتارى دا كوبەيىپ كەلەدى. مۇ­نىڭ ءبارى ىندەت تارالۋىن شەكتەپ، ەپيدەميالىق احۋالدىڭ تۇراق­تانۋىنا ىقپال ەتەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

Atmaca زىمىرانى سىناقتان ءساتتى ءوتتى

تەحنولوگيا • بۇگىن، 18:35

دوللار قايتادان قىمباتتادى

قارجى • بۇگىن، 15:00

ۇقساس جاڭالىقتار