حالىقارالىق ايەلدەر كۇنىندە گۇل باعاسى بىرنەشە ەسە قىمباتتاپ كەتەتىنى ۇيرەنشىكتى جايت. كاسىپكەرلەردىڭ ايتۋىنشا, وسى بيزنەسپەن اينالىساتىن كومپانيالار گۇلدىڭ باعاسىنا ادەتتە 30-40% ۇستەمە قوسىپ ساتسا, مەرەكە كۇندەرى ونىڭ قۇنى 200-300%-عا شارىقتاپ كەتەدى. نارىقتىڭ وسى سەگمەنتىندەگى ويىنشىلار اينالىمداعى قارجى جىل سايىن 100 ملن دوللار ارالىعىندا وزگەرىپ وتىراتىنىن ايتادى.
ىشكى نارىقتا پاۆلودار, الماتى جانە اقمولا وبلىستارىنىڭ كاسىپكەرلەرى وسىرەتىن گۇلدەر بار. ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى ەرتە كوكتەمدە قالالاردى اباتتاندىرۋعا جۇمسالادى ەكەن. باسقاشا ايتقاندا, وتاندىق گۇل يندۋسترياسىنىڭ وكىلدەرى شاحمات تاقتاسىندا تەك پەشكىنىڭ ءرولىن اتقارسا, «باستى ۇتىستى» ەو ەلدەرى مەن قىتايدىڭ ويىنشىلارى يەلەنىپ كەتىپ جاتىر.
قازاقستاندىق گۇل وسىرۋشىلەردىڭ شەتەلدىك ارىپتەستەرىنە قاراعاندا باسەكەلەستىك تۇرعىسىنان بىرنەشە ارتىقشىلىعى بار. بىرىنشىدەن, وتاندىق گۇلدەر تابيعي حوش ءيىستى, ءارى سەرگەك. ال وڭتۇستىكامەريكالىقتار مەن گوللانديالىقتار گۇلدى الدىن الا وسىرگەننەن كەيىن ونداي گۇلدەر ءيىسىن ەرتە جوعالتادى. ەكىنشىدەن, وتاندىق ءونىم شامامەن 40-50%-عا ارزان. مىسالى, 51 جانە 101 راۋشاننان تۇراتىن «ميلليونەر» گۇل شوعىن ەلىمىزدە كەز كەلگەن ۋاقىتتا 50-60 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ساتىپ الۋعا بولادى. ەكۆادور گۇلدەرىنىڭ جالعىز ارتىقشىلىعى − ونىڭ سىرتقى تۇرىندە, ۇزىن ساباعى مەن بۇرشىگى سىرتتاي ەرەكشە كوزدى تارتادى. بىراق مۇنداي جارتىلاي جاساندى گۇلدەر ساتىپ العاننان كەيىن كوپ ۇزاماي سولىپ قالاتىن كورىنەدى.
101rose.kz جانە tolko.kz ينتەرنەت-دۇكەندەرىنىڭ يەسى تيمۋر بازارباەۆ وتكەن جىلدان بەرى اتىراۋ جانە شىمكەنت تۇرعىندارى گۇل ساتىپ الۋدان بەلسەندىلىك تانىتىپ, ونلاين رەجىمىندە تاپسىرىس بەرۋگە ماماندانىپ كەلە جاتقانىن ايتادى. ت.بازارباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ونلاين تاپسىرىستىڭ شىعىنى از. سەبەبى تاپسىرىس بەرىلگەن گۇلدەردىڭ ءبارى ساتىلىپ, باسى ارتىق شىعىنعا جول بەرىلمەيدى.
بىلتىردان بەرى ەلىمىزدە دەستە گۇلدەرگە گاۋھار تاستى جۇزىك سالىپ, سىيلاۋ سانگە اينالدى. مۇنداي گۇلدەردىڭ باعاسى جۇزىكتى قوسا ەسەپتەگەندە 1,5 ملن تەڭگەنى قۇرايدى. وسىلايشا, وتكەن جىلدان باستاپ گۇل بيزنەسى يندۋسترياسى مەن التىن ساتاتىن دۇكەندەر ءوزارا ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەي باستاعان.
«بىزگە سىرتتان كەلەتىن گۇلدەردىڭ كوبى ەكۆادوردان (60%) كەلەدى. ودان كەيىنگى ورىندا نيدەرلاند (30%), كولۋمبيا (10%) تۇر. تاۋارلاردىڭ ءبىر بولىگى قىتاي مەن وزبەكستاننان دا تاسىمالدانادى. سوڭعى ەكى ەلدىڭ ۇلەسى شامامەن 2-5% اينالاسىندا. شەتەلدىك ونىمدەر نەگىزىنەن گوللانديالىق اۋكتسيونداردان ساتىپ الىنادى. «گۇل سالوندارى يمپورتتىق گۇلدەرى ورتا ەسەپپەن ەكى-ءۇش كۇندە ءبىر رەت, ال جەرگىلىكتى ءونىمدى كۇندەلىكتى ساتىپ الادى. تاپسىرىس كولەمى ايىنا 10 مىڭعا جۋىق گۇلدى قۇرايدى, ال يمپورتتالعان جانە جەرگىلىكتى گۇلدەردىڭ ۇلەسى − 65% جانە 35%», دەيدى ت.بازارباەۆ.
ساراپشىلار گۇل دۇكەندەرى مەن ينتەرنەت دۇكەندەردەگى باعا بازارلارعا قاراعاندا 500-800 تەڭگەگە ارزان ەكەنىن ايتادى. 2019 جىلى ىشكى نارىقتا ساتىلعان گۇلدەردىڭ 80 پايىزىنا ينتەرنەت دۇكەندەر ارقىلى تاپسىرىس بەرىلگەنى وسىعان دالەل بولسا كەرەك. بىراق گۇل نارىعىنداعى ۇلەسىمىز كوڭىل كونشىتپەيدى. وسى بيزنەس سالاسىندا تاۋەكەل ەتەتىن ماسەلە كوپ. كوپ نارسە تاسىمالداۋ مەن ساتىپ الۋشىلاردىڭ الەۋەتىنە بايلانىستى. اسىرەسە, ۋاقتىلى وتپەي قالعان گۇلدەر كاسىپكەردى كوپ سارساڭعا سالادى. ويتكەنى گۇل تەز سولادى, ونى ۇزاق مەرزىمگە ساقتاۋعا كەلمەيدى. سوندىقتان مەرەكە كۇندەرى 2-3 مىڭ تەڭگەدەن ساتىلعان گۇل مەرەكەدەن كەيىن 500 تەڭگەگە ءتۇسىپ قالۋى ابدەن مۇمكىن. دەمەك, العاشقى ەكى كۇندە پايداعا كەنەلگەن كاسىپكەر ءۇشىنشى كۇنى شىعىنىن جابا السا, سوعان دا ريزا بولادى.
ساراپشىلار ۇكىمەتتەن قولداۋ بولماسا, الداعى ۋاقىتتا دا يمپورتتان كەلگەن گۇلدەردىڭ ۇلەسى ارتا بەرەتىنىن ايتادى. «مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنان جەتكەنشە حوش يسىنەن ايىرىلىپ قالاتىن گۇلدەرگە مويىن سوزعانشا, نەگە جىلىجاي سالىپ, گۇل ءوسىرىپ, پايدا تاپپايمىز؟» دەگەن ماسەلە تالاي مارتە كوتەرىلگەن. بىراق وتاندىق ينۆەستورلار تاراپىنان سالانى دامىتۋعا, اياعىنان تۇرعىزۋعا دەگەن ىقىلاس كەمشىن. سەبەبى ەلىمىزدە گۇل وسىرۋشىلەرگە بەرىلەتىن مەملەكەتتىك جەڭىلدىك جوق, جۇمىس بارىسىندا باعىت-باعدار بەرەتىن زاڭنامالىق قۇجات تا جاسالماعان. ماماندار سالانىڭ دامۋىن ەسكەكسىز قايىقتا ءجۇزىپ بارا جاتقان جولاۋشىنىڭ تاعدىرىنا تەڭەيتىنى سوعان بايلانىستى.
گۇلدەر ساپاسىنىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەستىگىنە بايلانىستى رەيتينگ بەرىلەدى جانە ونىڭ نەگىزىندە باعا قالىپتاسادى. بۇل جەردە ءبىر-بىرىنە ۇقسايتىن گۇل سۇرىپتارىنىڭ باعاسىن باسشىلىققا الادى ەكەن. ەگەر ءبىر راۋشاننىڭ باعاسى ورتا ەسەپپەن 300-400 تەڭگە بولسا, وندا باسقا ويىنشىلار دا سول باعامەن ساۋدا جاسايدى. بىراق ساراپشىلار ايتقانداي, نارىقتا كۇشتى ويىنشىلار پايدا بولعان سايىن بولشەك ساۋدامەن اينالىساتىن ۇساق ويىنشىلاردىڭ جاعدايى قيىنداي تۇسەدى ەكەن. Florist.kz ينتەرنەت-دۇكەنىنىڭ يەسى دەنيس حون بىزگە بەرگەن سۇحباتىندا گۇل بيزنەسىنىڭ تابيعاتى ۇستەمدىككە نەمەسە مونوپولياعا بەيىم ەكەنىن ايتتى. ولاردا گۇلدى ساقتاۋدان باستاپ, IT-مەن ينتەگراتسيالاۋدىڭ بارلىق مۇمكىندىگى بار. وفلاين دۇكەندەردەگى گۇلدەردىڭ قىمباتتاۋى 70-تەن 200%-عا دەيىن, ال ينتەرنەت-دۇكەندەردە شامامەن 30-40% قۇرايدى. ورتاشا العاندا, ءبىر سالوننىڭ جىلدىق كىرىسى 10 مىڭنان 40 مىڭ دوللارعا دەيىن وزگەرەدى ەكەن.
قازىر گۇل نارىعىنىڭ ونلاين سەگمەنتىندە تۇتىنۋشىلاردىڭ تالعامى ءۇشىن الامان بايگە ءجۇرىپ جاتىر. ازىرگە الماتى مەن نۇر-سۇلتاننىڭ گۇل نارىعىنداعى باسىمدىق ينتەرنەت سالونداردا بولىپ تۇر. نارىقتا ورىن بار كەزدە جۇمىسىن سول باعىتقا بەيىمدەلگەندەر ۇتىلمايدى.
الماتى
