جىراۋدىڭ رۋحاني باي مۇراسى, ءومىربايانى مەن شىعارماشىلىعى جايىنداعى ءتۇرلى مالىمەتتەر ۇسىنىلعان كورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا جازۋشى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ءۋاليحان قاليجان جامبىل شىعارماشىلىعىنا ۇلتتىق كود رەتىندە قاراۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى. «جامبىل – رەۆوليۋتسياعا دەيىن-اق جامبىل بولعان. ايتىس ونەرىنىڭ تورىنە شىققان. جەتىسۋ عانا ەمەس, التايدان ارقاعا دەيىن – ءبارى مويىنداعان تۇلعا. ويتكەنى جامبىل جاباەۆ قازاقتىڭ بارشا قيىندىعىن باسىنان وتكەرگەن. سول سەبەپتى ءبىز جامبىلدىڭ شىعارماشىلىعىنا ۇلتتىق كود رەتىندە قاراۋىمىز كەرەك. اقىننىڭ شىعارماشىلىعىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن جاڭا كوزقاراس, جاڭا تانىم كەرەك. جامبىل – ۇلتىمەن بىرگە ماڭگى جاسايتىن تۇلعا. بابامىزدىڭ كورمەسىنىڭ اشىلۋى – جاس ۇرپاققا ۇلگى بولارلىق دۇنيە. جاستارىمىز جامبىلدىڭ شىعارماشىلىعىمەن تانىسىپ, سۋسىندايدى. بۇل كورمە تاريحي تانىمدى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن قاجەت. سەبەبى جامبىلدى مويىنداماعان ادام جوق», دەدى ول.
كورمەگە اقىننىڭ جىر جيناقتارى, سيرەك كەزدەسەتىن كىتاپتارى مەن داستاندارى, ەرتەگىلەرى جانە ءار جىلدارى جارىق كورگەن شىعارمالارى قويىلدى. جامبىل ولەڭدەرى الەمنىڭ 50-گە جۋىق تىلىنە اۋدارىلعان. اتاپ ايتساق, اقىن مۇراسىن زەرتتەۋشى مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ « ۇلى دالا اقىنى» اتتى ەڭبەگى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ التى تىلىنە (اعىلشىن, فرانتسۋز, يسپان, ورىس, اراب جانە قىتاي) اۋدارىلىپ, جارىق كورگەن ەدى.
«جامبىل اتامىزدىڭ رۋحاني ءومىرىن كىتاپ كورمەسى ارقىلى كورسەتۋ – بۇل دا ءبىر مادەني, ساۋاتتى ءىس-شارا دەپ ويلايمىن. ونىڭ مۇرالارى اسا مول ەكەنىن, مىنا كورمەگە قويىلعان كىتاپتاردىڭ سانىنان-اق بايقاساق بولادى. نەگىزىندە جامبىل اتامىزدىڭ شىعارماشىلىعىن ءارتۇرلى كەزەڭدەرگە ءبولىپ قاراستىرۋعا بولادى ەكەن. شىن مانىندە, كەشەگى كەڭەس وداعى كەزەڭىنە دەيىنگى, اسىرەسە, 1936 جىلعا دەيىنگى ءومىرىن ءبىر كەزەڭ دەپ قارايتىن بولساق, قانشاما مول قازىنامىزبەن قايتا قاۋىشار ەدىك. مىسالى, اقىننىڭ ءازىل-قالجىڭدارى مەن سۇحباتتارى, قاي-قايسىسى بولماسىن, زەرتتەۋگە سۇرانىپ تۇر», دەدى فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور راحىمجان تۇرىسبەك.
سونداي-اق كورمەدە جامبىل جاباەۆتىڭ ۇلى وتان سوعىسىنىڭ باتىرلارى باۋىرجان مومىش ۇلى, مالىك عابدۋللين, كۇيشى دينا نۇرپەيىسوۆا, وپەرا ءانشىسى كۇلاش بايسەيىتوۆا, قازاقتىڭ ايگىلى جازۋشىلارى ءسابيت مۇقانوۆ, مۇحامەدجان قاراتاەۆ جانە ت.ب. بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرىمەن تۇسكەن فوتوسۋرەتتەرى ۇسىنىلدى.
حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ يەگەرى, اقىن ءحانبيبى ەسەنقاراقىزى جىراۋدىڭ ۇلىلىعىنا توقتالىپ: « ۇلىلاردىڭ ۇلىلىعى سوندا, جامبىل اتامىز ابايدىڭ ۇلىلىعىن مويىنداعان اقىن. ۇلىلىقتى مويىنداي ءبىلۋدىڭ ءوزى دە – ۇلىلىق! جامبىل كەز كەلگەن ولەڭىندە «مەنىڭ ءپىرىم – ءسۇيىنباي, ءسوز سويلەمەن سىيىنباي!» دەپ باستايتىن. ول دا سول كىسىنىڭ اتىن عاسىردان- عاسىرعا جالعاستىرىپ كەلە جاتقاندىعىنىڭ بەلگىسى. اقىننىڭ ولەڭدەرى ۇلى وتان سوعىسى جىلدارى, قازىرگى تىلمەن ايتقاندا, «حيت» بولعان. مىسالى, «لەنينگرادتىق ورەنىم» نەمەسە سوعىسقا كەتكەن ۇلى العادايعا جازعان حاتتارى تىلدا ەڭبەك ەتىپ جاتقان قانداستارىمىزعا, سونداي-اق بلوكادادا قالىپ قالعان لەنينگرادتىقتاردىڭ دا رۋحىن كوتەرۋگە قىزمەت ەتكەن ولەڭدەر دەۋگە بولادى. مەن وسى ولەڭدى كوپتەگەن لەنينگرادتىقتاردىڭ جاتقا ايتقانىن كوردىم», دەدى.
