«ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ قالپىنا كەلۋى جاعدايىندا قولداۋ باعدارلامالارىنان شىعۋ قاجەت بولدى. ەكونوميكانى مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ مەملەكەتتىك بيۋدجەت نەمەسە دامۋ ينستيتۋتتارى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلۋى كەرەك. سونىمەن قاتار, 2023 جىلعا قاراي قولدانىستاعى جاعدايلاردىڭ كوپشىلىگىنىڭ ارەكەت ەتۋ كەزەڭى باعدارلامالار وزدەرىنىڭ قيسىندى قورىتىندىسىنا كەلەدى. سونىمەن قاتار ەكسپورتتى ءارتاراپتاندىرۋ شارالارى جانە يمپورتقا تاۋەلدىلىكتىڭ تومەندەۋى, سونداي-اق كونترتسيكلدىك بيۋدجەتتىك ساياساتقا كوشۋ قاراستىرىلعان», دەپ ءتۇسىندىردى ۇلتتىق بانك.
سونىمەن قاتار, قاداعالاۋ ءبولىمى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ قىسقارۋىنا بايلانىستى ولار قارجى ينستيتۋتتارىنان الىنعان نەسيەلەر بويىنشا پايىزدىق ستاۆكالاردىڭ ءوسۋىن كۇتپەيتىندىگىن باسا ايتتى. بۇل بانكتەردىڭ ءبىرىنشى كەزەكتە نارىقتىق مولشەرلەمەنى انىقتايتىندىعىنا بايلانىستى. وسىدان كەيىن, بەلگىلى ءبىر جاعدايلاردا (مىسالى, ەگەر بۇل جوبا ءۇشىن 14% -دان اسپاسا), مەملەكەت سىياقىنىڭ ءبىر بولىگىن سۋبسيديالايدى. مۇنداي كومەك توقتاتىلعاننان كەيىن كاسىپورىندار مەملەكەتتەن جەڭىلدىكتەر المايدى. ورتا مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا بۇل بيزنەستى تيىمدىلىكتى ارتتىرۋعا ىنتالاندىرادى, بۇل نەسيەلىك رەسۋرستاردىڭ قۇنىنا وڭ اسەر ەتەدى. قازىرگى ۋاقىتتا سۋبسيديالار بيزنەستى ونىمدىلىك پەن تيىمدىلىكتى ارتتىرۋعا ىنتالاندىرمايدى. سونىمەن قاتار قولداۋ باعدارلامالارىنان شىعۋ ەكونوميكاداعى اقشا قۇنىنىڭ بۇرمالانۋىن بارىنشا ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, بۇل تيىمدىرەك اقشا-نەسيە ساياساتىن جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى ۇلتتىق بانك.
ساراپشى ەۆگەنيا پاك قاداعالاۋ ورگانىنىڭ بۇل شەشىمىنە پايىزدىق ارنانىڭ تومەن تيىمدىلىگى سەبەپ بولعانىن اتاپ ءوتتى. باسقاشا ايتقاندا, ناقتى ەكونوميكا فيسكالدىق ورگاندار قۇرعان بالامالى پايىزدىق ستاۆكالارمەن (بازالىق ستاۆكادان تومەن) ءىس جۇزىندە اينالىساتىندىعىنا بايلانىستى بازالىق ستاۆكانىڭ وزگەرۋىنە ناشار جاۋاپ بەرەدى. ساراپشىنىڭ پايىمداۋىنشا, ۇلتتىق بانكتىڭ ەكونوميكانى قارجىلاندىرۋدى كەزەڭ-كەزەڭمەن توقتاتۋى – قارجى نارىعىنداعى كۇيزەلىستەردىڭ تەرەڭدەپ كەتۋىنە جول بەرمەيتىن وڭتايلى شەشىم. سەبەبى مولشەرلەمەنىڭ قانداي بولاتىنى سىرتقى فاكتورعا تاۋەلدى بولعاندىقتان ونى ەشكىم الدىن-الا بولجاۋ قيىن. «الايدا, بۇل ءسوزسىز نارىقتىڭ ناقتى كونيۋنكتۋراسى جانە قارىز الۋشىلاردىڭ تاۋەكەلدەرى, نارىقتىق ستاۆكالار, ءوز كەزەگىندە, قارجىلىق اكتيۆتەرگە قاتىستى ەكونوميكالىق اگەنتتەردىڭ كۇتۋلەرىندەگى جانە مىنەز-قۇلقىنداعى بۇرمالاۋشىلىقتاردى بىرتىندەپ جويادى», - دەپ ءتۇسىندىردى ول.
پاك سونىمەن قاتار ميكروقارجى ۇيىمدارى ارقىلى جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەر بەرۋ سياقتى باستامالار قارجى نارىعىنداعى نارىقتىق مەحانيزمدى بۇرمالايدى دەپ سانايدى.
«قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا نەسيەلەر بويىنشا بانكتىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەلەرى تومەندەتىلىپ كورسەتىلگەن. مىسالى, نەسيە الۋشىلاردىڭ تولەم قابىلەتتىلىگىمەن بايلانىستى بارلىق تاۋەكەلدەردى قامتۋى كەرەك ەكەنىن ەسكەرسەك, مىسالى, نارىق جاعدايىندا يپوتەكا بويىنشا مولشەرلەمە الدەقايدا جوعارى بولار ەدى جانە بولار ەدى» 20-25 الايدا, ءىس جۇزىندە تۇرعىن ءۇي زاەمدارى جىلدىق 5-7% -بەن بەرىلەدى.ايتا كەتەتىن جايت, نارىق پەن ناقتى ستاۆكالار اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى مەملەكەت قارجىسى ەسەبىنەن مەملەكەت سۋبسيديالايدى, ءدال وسىنداي جاعداي شوب نەسيەلەۋ نارىعى», دەدى ول.
ءوز كەزەگىندە تاۋەلسىز ەكونوميست الەكساندر يۋرين ۇلتتىق بانكتىڭ مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى قارجىلاندىرۋدان باس تارتقان جاعدايدا نەسيەلەۋدىڭ ورتاشا ستاۆكالارىنىڭ وزگەرۋى ۇكىمەتتىڭ بيۋدجەتتەن جانە بيۋدجەتتەن تىس قورلاردان جەڭىلدەتىلگەن قارىز الۋ ءۇشىن قانداي قاراجات بولىنۋىنە بايلانىستى بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.
«مەن قاداعالاۋشى اگەنتتىك بيزنەستى جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەندىرۋدى كوزدەيتىن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى قارجىلاندىرۋدىڭ جالعىز كوزى بولىپ تابىلمايتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. بانكتەردىڭ ءوز اقشالارىن پايدالانىپ نەسيە بەرۋىنە كەلەتىن بولساق, ايتارلىقتاي وزگەرىس بولۋى مۇمكىن ەمەس. نەسيە شارتتارى بۇل جاعدايدا بىرقاتار فاكتورلار اسەر ەتەدى, ونىڭ ىشىندە اقشا-نەسيە ساياساتى, ونىڭ وزگەرۋى جاقىن ارادا ەكىتالاي », - دەدى ول. يۋرين ناقتىلاپ ايتىپ وتكەندەي, ۇلتتىق بانك ءوزىنىڭ قۇرالدارىنا قارجى ينستيتۋتتارىنان بوس قاراجاتتاردى تارتۋ ارقىلى وتىمدىلىكتىڭ ۇلكەن كولەمىن ساقتاندىرادى.
ونىڭ پىكىرىنشە, بازالىق مولشەرلەمەنى تومەندەتۋ بۇل قاراجاتتىڭ ءبىر بولىگى ۆاليۋتا نارىعىنا كەتىپ, ايىرباس باعامىنىڭ تۇراقسىزدانۋىنا اكەلۋى مۇمكىن.
«وسىعان بايلانىستى قازىرگى جاعدايدا بازالىق ستاۆكانىڭ تومەندەۋى ەكىتالاي», دەپ تۇيىندەدى ول.
