بۇگىنگى تاڭدا تۋبەركۋلەزگە قارسى قىزمەتتىڭ ارتىقشىلىعى سوندا, ونىڭ الدىن الۋ, اسقىندىرماي انىقتاۋ, ناۋقاستاردى امبۋلاتوريالىق ەمدەۋ ءىسى رەتتەلگەن. تۋبەركۋلەز ميكروباكتەريالارىن بولمەيتىن, اينالاسىنداعىلارعا قاۋىپ توندىرمەيتىن پاتسيەنتتەر جۇمىسىن نەمەسە وقۋىن جالعاستىرا وتىرىپ, تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا ەمحانالاردىڭ باقىلاۋىمەن ەمدەلە الادى. 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا كەلسەك, امبۋلاتوريالىق جاعدايدا ەم باستاعانداردىڭ ۇلەس سالماعى 71,2%-عا جەتتى (2019 جىلى – 61,1%).
قازاقستاندا ونكولوگيالىق ىسىكتەر سياقتى, تۋبەركۋلەزدىڭ الدىن الۋ, دياگنوستيكالاۋ جانە ەمدەۋ تەگىن. تۋبەركۋلەزدى وعان قارسى ۇيىمدار دەڭگەيىندە, سونداي-اق مساك جەلىسىندە ەرتە انىقتاۋ ءۇشىن حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلەتىن جانە 2 ساعات ىشىندە تۋبەركۋلەز بەن كدت تب-نى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن دياگنوستيكانىڭ ەڭ زاماناۋي ادىستەرى ەنگىزىلدى.
ەلىمىزدە 2016 جىلدان بەرى ددۇ ۇسىنعان جاڭا پرەپاراتتاردى, تيىمدىلىگى جوعارى جانە قىسقا مەرزىمدە تۋبەركۋلەزدى تولىق ەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ەمدەۋدىڭ يننوۆاتسيالىق تاسىلدەرى ەنگىزىلىپ كەلەدى. ددۇ ستاندارتتارى بويىنشا قازاقستاندا تۋبەركۋلەزبەن اۋىراتىنداردى ەمدەۋ تيىمدىلىگى جوعارى ەكەندىگىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. مىسالى, 2020 جىلى سەزىمتال تۋبەركۋلەزگە شالدىققانى العاش رەت انىقتالعان ناۋقاستار – 87,5% (ددۇ ستاندارتى – 85%), كوپتەگەن دارىگە كونبەيتىن تۋبەركۋلەز – 82,5% (ددۇ ستاندارتى – 75%) قۇرادى.
تۋبەركۋلەز بويىنشا نەگىزگى ەپيدەميالىق كورسەتكىشتەردىڭ تومەندەگەنىن مىنا ساندارمەن دايەكتەۋگە بولادى. سوڭعى 5 جىلدا سىرقاتتانۋشىلىق كورسەتكىشى 42,8%-عا, تۋبەركۋلەزدەن بولاتىن ءولىم-ءجىتىم 68,7%-عا, تۋبەركۋلەزدىڭ تارالۋى 48,7%-عا, بالالار اراسىندا سىرقاتتانۋشىلىق 55,7% -عا تومەندەدى.
ەگەر وقىرمان ەسىندە بولسا, بىرنەشە جىل بۇرىن بۇل ناۋقاستاردى ونلاين ەمدەۋگە بولاتىندىعىن جازعان بولاتىنبىز. بۇگىنگە دەيىن بەينەباقىلاۋ ادىسىمەن 338 ناۋقاس ەمىن اياقتاپتى (65,0%); جەكە اۆتوكولىك بولىمىنە وتىرىپ 7 ءموبيلدى توپ ۇيىمداستىرىلىپ 2020 جىلى 1 117 ادام ەم العان.
ورايى كەلىپ تۇرعاندا الماتىدا دۇنيەجۇزىلىك تۋبەركۋلەزبەن كۇرەس كۇنىنە ورايلاستىرىلىپ, تۋبەركۋلەزبەن كۇرەس ايلىعى باستالعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. پاندەميا جاعدايىندا ءىس-شارالار ونلاين تۇردە وتكىزىلەدى.
الەمدە اتاپ وتىلەتىن كۇننىڭ مىندەتى – بارلىق تۇرعىندارعا تۋبەركۋلەز ماسەلەسى كەز كەلگەنىمىزدى اينالىپ وتپەۋى مۇمكىن ەكەندىگىن ايتۋ.
«ەگەر تۋبەركۋلەزگە ءتان بەلگىلەر بولسا, وندا ءسىز مەديتسينالىق ۇيىمعا بارىپ, تەگىن ەم الا الاسىز جانە مىندەتتى تۇردە ەمدەلۋ كەرەك», دەيدى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ فتيزيوپۋلمونولوگيا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى مالىك ادەنوۆ.
قورىتا ايتقاندا, تۋبەركۋلەزگە قارسى 2014-2020 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپاردىڭ ناتيجەسىندە كەيىنگى 10 جىلدا تۋبەركۋلەز جۇقتىرۋ 2,3 ەسە ازايدى.
الماتى
