وسىدان 10-15 جىل بۇرىن قوستاناي وبلىسىندا 20 مىڭنان استام بەلورۋس تۇراتىن. ولاردىڭ ءبىرازى تاريحي وتانىمىزعا قونىس اۋداردى. توبىل وڭىرىندە قازىر شامامەن ولاردىڭ 13 مىڭدايى قالدى. كەتكەندەر مەن قالعاندار ءجيى حابارلاسىپ, اماندىق-ساۋلىق سۇراسىپ, ەكى ەلدىڭ جاعدايىن ءبىلىسىپ تۇرامىز. ولار كوبىنە وزدەرىنىڭ ءوسىپ-ونگەن تۋعان جەرى – قازاقستاندى قاتتى ساعىنعاندارىن, قازاق حالقىنان تەك جاقسىلىق كورگەندەرىن ايتادى. بۇگىندە بەلارۋس ەلىندە قازاقستاندى تۇسىندە كورىپ جۇرگەندەر كوپ.
ءبارىمىز دە قازاق توپىراعىنا قارىزدارمىز. ەشكىمنەن كەم قىلماي باعىپ-قاعىپ, تاربيە بەرىپ, ازامات ەتىپ وسىرگەن قاسيەتتى جەرگە قالاي باس ءيىپ, العىس ايتپاسسىڭ؟! اكە-شەشەم قازاقستانعا سوناۋ تىڭ يگەرۋ جىلدارى, انام, پراسكوۆيا ۆاسيلەۆنا, كومسومولدىق جولدامامەن ۋكراينادان, اكەم اسكەردەن كەيىن كوسترومادان كەلدى. مەن 1 ناۋرىزدا دۇنيەگە كەلىپپىن. سوندىقتان بۇل كۇن – ماعان قوس قۋانىش سىيلايتىن ەرەكشە مەرەكە. تۋعان-تۋىسقاندارىم, بالا-شاعام, دوس-جاراندارىمدى شاقىرىپ, العىس ايتۋ كۇنى مەن تۋعان كۇنىمدى قاتار اتاپ وتەمىن. ءوزىم قامىستىدا ءبىرىنشى سىنىپقا بارىپ, مەكتەپتى قوستاناي قالاسىندا ءتامامدادىم. كورشىلەرىمىزدىڭ كوبى – قازاقتار. بارىمەن ارالاس-قۇرالاس, تاتۋ-ءتاتتى تۇرامىز.
انام العاش قونىس اۋدارعان جىلدارى قازاق كورشىلەرىنەن كورگەن جاقسىلىعىن ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ايتىپ ءوتتى. «ول كەزدە جاسپىز عوي, بۇل جاققا ەشەلونعا ءمىنىپ, كومسومول جاساعى بولىپ, ۇرانداتىپ جەتتىك. سويتسەك, ءتىپتى دۇرىس كيىم دە الماپپىز. كورشى ۇيدەگى قاليما باستاعان جيىرما شاقتى ايەل كۇزدىڭ قارا سۋىعىندا كۇنۇزاق قىرماندا جۇرەمىز. ۇستىمدە جۇپ-جۇقا كۇرتە, اياعىمدا كەرزى ەتىك. بىردە قاتتى سۋىق ءتيىپ, قىزۋىم كوتەرىلىپ, توسەك تارتىپ جاتىپ قالدىم. ول كەزدە بىلىكتى دارىگەر دە تاپشى. قاليما سوندا ون كۇن بويى جۇمىسقا كەتىپ بارا جاتىپ تاڭەرتەڭ ءبىر, جۇمىستان كەلگەن سوڭ كەشكە ءبىر قويدىڭ مايىن سالىپ قايناتىلعان ىستىق ءسۇت اكەپ بەرىپ تۇردى. سودان ءتاۋىر بولا باستادىم. قاليمانىڭ شەشەسى وتە جاقسى ادام ەدى. ەرتەڭ جۇمىسقا شىعامىن دەپ وتىرعان كۇنى سول كىسى كەلىپ, ءبىر تۇيىنشەك تاستاپ كەتتى. اشىپ قاراسام, تۇبىتتەن توقىلعان جاعالى جىلى كەۋدەشە, ەكى جۇپ جىلى ش ۇلىق ەكەن. الگىنى كورگەندە ءوز انام ەسىمە ءتۇسىپ كەتىپ, ەگىلىپ جىلاپ الدىم. شىنىمدى ايتسام, ۇيدەن الىس شالعاي تۇكپىردە ءجۇرىپ, ءالى دۇرىس تانىسىپ-بىلىسە قويماعان بەيتانىس ادامداردىڭ وسىنداي قامقورلىعىن كورىپ, جىلىلىعىن سەزىنەمىن-اۋ دەپ مۇلدە ويلاماعان ەدىم. وزدەرىنىڭ دە تۇرمىسى جەتىسىپ تۇرعان جوق, شيەتتەي بالا-شاعاسىمەن بىردە اش, بىردە توق وتە جۇپىنى ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىن كوزىم كورىپ ءجۇردى. جەرگىلىكتى حالىققا العىستان باسقا ايتارىم جوق», دەپ وتىراتىن انام مارقۇم.
ەندى مىنە, قازىر ويلاپ وتىرسام, مەنىڭ انام قازاق حالقىنا دەگەن العىسىن اۋزىنان تاستاماي كەتكەن ەكەن.
بۇگىندە قوستاناي وبلىسىندا تۇرىپ جاتقان بەلورۋس ەتنوسىنىڭ وكىلدەرى دەرلىك وزگە وتانداستارى سياقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن ەڭبەك ەتىپ جاتىر. ءبىرى ەگىن ەگىپ, بيداي ءوسىرىپ, ديقانشىلىقتى كاسىپ ەتسە, ەندى بىرەۋلەرى ماشينا جاساۋ, مەملەكەتتىك قىزمەت, عىلىم, ونەر, سپورت سالاسىندا تولايىم تابىستارعا جەتىپ, ابىروي بيىگىنەن كورىنىپ ءجۇر. توبىل وڭىرىندە جەمىستى ەڭبەك ەتىپ, ەسىمدەرى وبلىس, رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعىنا كەڭىنەن تانىمال بولعان قانداستارىم دا بارشىلىق. ءوزىم 1999 جىلدان بەرى وبلىستىق اسسامبلەيانىڭ مۇشەسىمىن. 15 جىل بويى اسسامبلەيا جۇزەگە اسىرىپ جاتقان ۆولونتەرلىك جوبالارعا بەلسەندى اتسالىسىپ كەلەمىن.
العىس ايتۋ كۇنىنە وراي, بىرلىگى مەن ىنتىماعى جاراسقان بارشا قازاقستاندىقتاردى اتاۋلى مەرەكەمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتاي وتىرىپ, قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە بارلىعىن اق پەيىلىمەن باۋىرىنا تارتىپ, الالاماي جاناشىرلىق تانىتقان كوڭىلى دارحان قازاق حالقىنا باسىمدى ءيىپ, ەرەكشە العىسىمدى بىلدىرگىم كەلەدى.
الەكسەي بۋلانوۆ,
بەلورۋس ەتنومادەني ورتالىعىنىڭ مۇشەسى
قوستاناي قالاسى
