بۇعان دەيىن وبلىس اكىمدىگى جەرگىلىكتى بيزنەستى قولداۋدىڭ Business Ertis اتتى جاڭا باعدارلاماسىن قابىلداعان-دى. باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋعا 12 كاسىپكەر, 13 اۋدان اكىمدىگى, 15 سالالىق مەملەكەتتىك ورگان, قارجىلىق بولىمدەر, جوعارى وقۋ ورىندارى, كوللەدج, 11 ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم مەن شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى قاتىسادى. ماقسات – وبلىس كاسىپكەرلەرىنە قولداۋ جاساپ, بيزنەس-كليماتتى جاقسارتۋ. پاۆلودارلىق كاسىپكەرلەر Business Ertis بيزنەستى دامىتۋ جانە قولداۋدىڭ وبلىستىق باعدارلاماسى اياسىندا 150 ملن تەڭگەگە دەيىن يننوۆاتسيالىق گرانتقا يە بولا الادى. گرانتتار تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى «ينجينيرينگ جانە تەحنولوگيالار ترانسفەرتى ورتالىعى» اق ارقىلى بەرىلەدى.
وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايبەك تۇرسىنعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, Business Ertis تۇجىرىمداماسى 36 جوبا مەن 588 شاعىن جوبادان تۇرادى. جاڭا باعدارلاما ناتيجەلى بولماق. بەس بولىكتەن تۇراتىن Business Ertis باعدارلاماسى وڭىردەگى كاسىپكەرلەردى, الەۋمەتتىك باستامالاردى قولداپ, ەكولوگيالىق ءىس-شارالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا الەۋەتتى جاعداي جاسايدى. مىسالى, «جاڭا جاسىل اللەيا» ەكولوگيالىق جوباسى ارقىلى بالالارىمەن ساياباققا كەلەتىن وتباسىلار سول جەردەن جاس شىبىق ساتىپ الىپ, تال ەگەدى. اعاش ەككەن اداماردىڭ اتى-جوندەرى جازىلاتىن تاقتايشا ساتاتىن پاۆيلون ورنالاسپاق. مۇنداي جوبالار بيزنەسپەن قاتار وڭىردەگى ەكولوگيانى جاقسارتۋعا سەپتىگىن تيگىزبەك. ەگەر مۇمكىندىكتەر جونىندە كاسىپكەرلەرگە اقپارات دۇرىس جەتكىزىلسە, كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋعا نيەت ەتۋشىلەر قاتارى كوبەيەرى ءسوزسىز.
ەندى وڭىرلىك ەكسپورتتىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا نە ايتىلدى دەگەن ماسەلەگە كەلسەك. بىلتىر ىندەتتىڭ تاراۋىنا وراي قابىلدانعان كارانتيندىك شارالار تاۋارلاردى ەكسپورتقا شىعارۋعا, ونىمدەردى تاپسىرىس بەرۋشىلەرگە جەتكىزۋگە كەدەرگى كەلتىرگەنى بەلگىلى. بىراق وسىنداي قيىن كەزدەردە مەملەكەت تاراپىنان شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرىنە كولىك, ماركەتينگ بويىنشا شىعىنداردى وتەۋ, ساقتاندىرۋ بويىنشا قارجىلاي قولداۋ كورسەتىلەتىنىنەن ءبىراز كاسىپكەر حابارسىز بولىپ شىقتى. ال Business Ertis باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا ەكسپورتقا قاتىستى ماسەلەمەن تىكەلەي اينالىساتىن ەكى كومپانيا – Qaz Trade ساۋدا ساياساتىن دامىتۋ ورتالىعى اق مەن Kazakh Export ەكسپورتتىق ساقتاندىرۋ كومپانياسى اق وكىلدەرى وڭىردەگى كاسىپورىندارعا بارىپ, بيزنەس وكىلدەرىمەن سويلەستى. وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسىندا وتكەن جيىنعا ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ۆيتسە-ءمينيسترى قايرات تورەباەۆ ونلاين رەجىمدە قوسىلدى. سوندىقتان كەڭەستە جەرگىلىكتى ۇيىمدار مەن مەملەكەتتىك ورگاندار اراسىنداعى جۇمىستىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن جاقسارتۋ ءۇشىن كولىك شىعىندارىن وتەۋ, وڭدەلگەن ءونىمدى ەكسپورتتاۋشىلار ءۇشىن ساقتاندىرۋ جانە ەكسپورتتىق اكسەلەراتسيا باعدارلاماسىن, سونداي-اق Kazakh Export ەكسپورتتىق ساقتاندىرۋ كومپانياسى اق مەن Qaz Trade ساۋدا ساياساتىن دامىتۋ ورتالىعى اق-نىڭ جالپى قىزمەتى ءتۇسىندىرىلدى.
– بىلتىر پاندەمياعا بايلانىستى تاۋارلاردى تاسىمالداۋ, شەتەلدىك سەرىكتەستەرمەن بايلانىس ورناتۋ باعىتىندا قيىندىق بولعانىمەن, مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ جاسالدى. مىسالى, شيكىزاتتىق ەمەس ونىمدەردى ەكسپورتقا شىعارۋ ءۇشىن ساقتاندىرۋعا 134 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى ءبولىندى, – دەپ اتاپ ءوتتى ۆيتسە-مينيستر.
ال Qaz Trade اق باس ديرەكتورى ازامات اسقار ۇلى الەمدىك نارىقتا شيكىزاتتىق ەمەس تاۋارلارعا سۇرانىس بار ەكەنىنە توقتالىپ, بىلتىر شيكىزاتتىڭ تاۋارلار ەكسپورتى 19 پايىزعا, شيكىزاتتىق ەمەس تاۋارلارعا دەگەن سۇرانىس 2,7 پايىزعا تومەندەگەنىن جەتكىزدى. بيىل قىتايعا 100-گە جۋىق ازىق-ت ۇلىك ءونىمى جەتكىزىلمەك.
– جالپى, شەتەلدىك نارىقتان ورىن الۋ ءۇشىن ەلەكتروندى كوممەرتسياعا كوشۋ قاجەت. مىسالى, Alibaba.com حالىقارالىق پلاتفورماسى ارقىلى پاۆلودارلىق «ەرتىس اگرو», «تپك تونار» سياقتى كومپانيالار جۇمىس ىستەيدى. ال سىرتقا تاۋار جونەلتكەن شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ شىعىندارىن مەملەكەت كوتەرەدى. كولىك-لوگيستيكالىق شىعىندارعا 75 مىڭ اەك, بۇل دەگەنىڭىز – 220 ملن تەڭگە جانە كورمەلەرگە بارۋ, كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن دە, ماركەتينگتىك باعىتتارداعى ساپارلاردىڭ شىعىندارىن وتەۋگە 13 مىڭ اەك كولەمىندە قاراجات ءبولىندى. وتىنىشتەردى قابىلداۋ ماۋسىم, شىلدە ايىندا جالعاسادى. بيىل شىعىنداردى وتەۋگە قاتىستى وتىنىشتەردى قابىلداۋ ءىسى تولىعىمەن ەلەكتروندى فورماتقا كوشەدى, – دەدى ا.اسقار ۇلى.
Kazakh Export اق وكىلى الماز بەرىكقالي ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, ەكسپورتقا ءونىم شىعاراتىن وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ كەلىسىمشارتتارى مەملەكەت تاراپىنان ساقتاندىرىلادى. ەگەر شەتەلدىك تاپسىرىس بەرۋشىلەر قانداي دا ءبىر سەبەپتەرگە بايلانىستى ءبىزدىڭ كومپانيالارعا قارجىنى ۋاقتىلى تولەي الماسا, وزگە ەلدىڭ كاسىپورىندارى بەرۋى ءتيىس سومانى Kazakh Export اق وتەيدى. وتاندىق ەكسپورتتاۋشىلار بۇل ماسەلەگە الاڭداماسا بولادى.
جەرگىلىكتى بيزنەس وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, وندىرگەن ونىمدەرى مەن تاۋارلاردى تاسىمالداۋدا قيىندىقتار بار. مىسالى, «ۋپنك-پۆ» جشس-ءنىڭ قىزدىرىلعان مۇناي كوكسى تيەلگەن ۆاگوندارى قىتايلىق تاپسىرىس بەرۋشىلەرگە جەتپەگەن. سونداي-اق جەرگىلىكتى استىقتى سول جاققا جەتكىزۋ ءۇشىن ونىمدەرىن كونتەينەرلەرمەن جەتكىزۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. وسى ماسەلەگە وراي «قازاقستان تەمىر جولى» – جۇك تاسىمالى» جشس جەرگىلىكتى ءبولىمى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى داۋرەن ميگۋنوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەگەر تالاپقا ساي بولسا ەش بوگەت جوق. ويتكەنى ءار ەلدىڭ تالابى باسقا. مىسالى, قىتايلىق تاراپ ارنايى قاپتارعا سالىنعان ونىمدەردى عانا قابىلداۋعا دايىن. بۇل كۇندەرى وبلىستاعى «بوزشاكول» جشس, «قازاقستان ءاليۋمينيى» اق كاسىپورىندارى شەتەلدىكتەر تالابىنا ساي جۇمىس ىستەيدى.
كاسىپورىن وكىلدەرى CT-KZ سەرتيفيكاتتارىن, تاۋارلارعا ىلەسپە جۇك قۇجاتتارىن الۋ دا كوپ بوگەت كەلتىرەتىنىن ايتتى. ۋاقىتىندا جونەلتىلمەگەن تاۋارلار, ونىمدەر ساپاسى شىعىن اكەلەرى ءسوزسىز. سوندىقتان ەكسپورتتاۋشى كارتالارىن تسيفرلى فورماتقا اۋىستىرىپ, قۇجاتتاردى 24/7 كولەمگە اۋىستىرۋدى سۇرادى. ەگەر مەملەكەت تاراپىنان شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرىنە كولىك, ماركەتينگ بويىنشا شىعىنداردى وتەۋ, ساقتاندىرۋ بويىنشا قارجىلاي قولداۋ كورسەتىلەتىن بولسا, وندا وتەلەتىن شىعىندار تىزىمىنە قاپتاماعا كەتەتىن قارجى كولەمىن دە قوسۋ قاجەت. ەكىباستۇزداعى «پرومماشكومپلەكت» جشس-دە 215 مىڭعا جۋىق دوڭگەلەك شىعارىلىپ, وتاندىق جانە شەتەلدىك كومپانيالارعا جونەلتىلگەن. ءونىم دايىنداۋعا قاجەت شيكىزاتتاردى رەسەي مەن ۋكراينادان ساتىپ الادى.
ال اۋىلداعى «اقجار-ءوندىرىس» شارۋاشىلىعىنىڭ باسشىسى گۇلزيرا قازىلوۆا كورمەلەرگە قاتىسۋ شىعىندارى دا وتەلسە دەگەن ۇسىنىسىن جەتكىزدى.
جالپى, وبلىستا ەكسپورتقا جۇمىس ىستەيتىن 100-گە جۋىق كاسىپورىن بار. وڭىردەگى جاڭا جوبالار ەلىمىزدەگى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ىسكە قوسىلىپ, ناتيجەسىندە 70-كە جۋىق جاڭا ءونىم ءتۇرى پايدا بولدى, ونىڭ 35 پايىزى ەكسپورتقا باعدارلانعان. جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر وزگە ەلدەرمەن ىنتىماقتاستىق بايلانىس ورناتتى. الايدا ىندەتتىڭ تارالۋىنا وراي ەكونوميكالىق احۋال دا قيىنداپ, شەكتەۋ شارالارى بيزنەستىڭ دامۋىنا تەرىس اسەر ەتە باستادى. مىسالى, قازىر وبلىستاعى «پرومماشكومپلەكت» جشس, «قازەنەرگوكابەل» اق, KSP Steel جشس كاسىپورىندارى ىندەتتىڭ جانە سۇرانىستىڭ تومەندەۋى جاعدايىندا جاڭا وتكىزۋ نارىقتارىن ىزدەستىرىپ, يزرايلگە كابەل-وتكىزگىش ونىمدەرىن, كاناداعا قۇبىر ونىمدەرىن جەتكىزۋدى باستاپ كەتتى. بۇل تۇرعىدا مەملەكەتتىڭ بەلسەندى تۇردە قولداۋ كورسەتۋى ەرەكشە ماڭىزدى. وتاندىق ەكسپورتتاۋشىلاردى قولداۋ ءۇشىن ولاردى مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا قاتىسۋعا تارتۋ بويىنشا بارلىق شارالار قابىلدانۋدا. Kazakh Export, Qaz Industry يندۋستريا جانە ەكسپورت ورتالىعىنىڭ وكىلدەرى پاۆلودار ءوڭىرىنىڭ كاسىپورىندارى ءۇشىن مەملەكەتتىك ىنتالاندىرۋ شارالارى بويىنشا ونلاين-ۆەبينارلار مەن وبلىس كاسىپورىندارىنا كوشپەلى كونسۋلتاتسيالار وتكىزۋدە.
– وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكسپورتتىق شىعىنداردى وتەۋگە 23 نىساننان 77 ءوتىنىم بەرىلدى, ونىڭ ىشىندە 16 سۋبەكتىنىڭ جالپى سوماسى 183,8 ملن تەڭگەدەن اساتىن 30 ءوتىنىمى ماقۇلداندى. بيىل ەكسپورت بويىنشا شىعىنداردىڭ ءبىر بولىگىن وتەۋدى Qaz Trade ساۋدا ساياساتىن دامىتۋ ورتالىعى اق جۇزەگە اسىرادى. وتىنىمدەردى قابىلداۋ 26 قاڭتاردان 1 ماۋسىمعا دەيىن جالعاسادى, – دەيدى باسقارما باسشىسى.
بىلتىر پاۆلودارلىق كاسىپكەرلەر 8 152 توننا ۇندى ەكسپورتقا جونەلتتى. سونداي-اق 97,4 مىڭ ءونىم وندىرىلگەن. ونىمدەر جاقىن شەتەلدەرمەن بىرگە, گەرمانيا, پولشا, اۋسترياعا جەتكىزىلدى. ەكسپورتتاۋشى كاسىپورىندار قاتارىندا «ەرتىس ديىرمەنى», «اقتوعاي اگرو», «رۋبيكوم», «كەممي» سياقتى باسقا دا ءىرى كاسىپورىندار بار.
وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ساكەن شاياحمەتوۆ Business Ertis باعدارلاماسى بارىسىندا الداعى ۋاقىتتا كاسىپكەرلەرگە قاجەتتى كەزدەسۋلەر باسقا باعىتتارعا جاۋاپتى ءىرى كومپانيا وكىلدەرىمەن وتەتىنىن ايتتى.
وبلىس ورتالىعىندا ۇلتتىق ناقىشتاعى بۇيىمدار جاسايتىن «قازونەر» مۋلتيبرەندى دۇكەنى Business Ertis باعدارلاماسى اياسىندا كاسىبىن باستادى. جەكە كاسىپكەرلىك يەلەرى – گۇلناز قادىر مەن مەيىرگۇل باعىتقىزى بۇعان دەيىن ساۋدا ۇيلەرىنەن ورىن جالداپ كەلىپتى.
– شاعىن ەكونوميكالىق ايماق اشىلادى دەگەن سوڭ, كاسىپكەرلىك بولىمىنە بارىپ شارتتارىمەن تانىستىق. باعدارلاماعا قاتىسىپ, بىلعارىدان اكسەسسۋارلاردى تىگۋ تۇرلەرىن ونلاين بارىسىندا تانىستىرىپ, جوبامىزدى قورعاپ شىقتىق. قازىر ءبىز سياقتى 10 كاسىپكەرگە كوممۋنالدىق شىعىندى عانا تولەيتىندەي شاعىن ەكونوميكالىق ايماقتان ارقايسىمىزعا 17 شارشى مەتردەن ورىن بەرىلدى, – دەيدى گۇلناز قادىر. كاسىپكەردىڭ ايتۋىنشا,بىلعارى سومكە شىعارۋ ءۇشىن شەتەلدەن قۇرال-جابدىقتار ساتىپ العان. ۇلتتىق ناقىشتا بەزەندىرىلگەن ساندىقتار جاسايدى. بۇگىندە «قازونەر» جەكە كاسىپكەرلىگىندە 5 ادام ەڭبەك ەتۋدە. سول سياقتى, «تەمىروۆا» جەكە كاسىپكەرلىگى دە پوليەفيرلى باۋ مەن ءتۇرلى بۇيىمدار ءوندىرىسىن اشۋ ءۇشىن 500 مىڭ تەڭگە گرانتقا قاجەتتى قۇرال زاتتارىن ساتىپ العان, وعان Business Ertis باعدارلاماسى اياسىندا كاسىپ باستاۋ ءۇشىن ورىن بەرىلگەن.
وبلىس ورتالىعى اۋماعىندا اۆتوموبيل شينالارىن جيناۋ جانە ودان ءارى ىسكە جاراتۋ بويىنشا ECO GOLD جشس-مەن كەلىسىم جاسالدى. بۇل جوبا دا Business Ertis باعدارلاماسى بارىسىندا جۇزەگە اسىرىلادى.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بىلتىرعى جولداۋىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە نازار اۋدارىپ, ولاردى ىشكى نارىققا عانا ەمەس, سىرتقى نارىققا دا بەيىمدەۋ كەرەكتىگىن ايتتى. شاعىن بيزنەستىڭ دە ەكسپورتتىق الەۋەتىن ارتتىرىپ, قولداۋ قاجەت دەپ ۇكىمەتكە تاپسىرما بەردى.
جۋىردا وبلىس تۇرعىندارى الدىنداعى ەسەپتىك كەزدەسۋ كەزىندە وبلىس اكىمى ابىلقايىر سقاقوۆ جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ارقىلى وتباسىلاردىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋ كوزدەلگەنىن جەتكىزدى. ىندەت سالدارىنان بولعان كارانتيندىك شارالاردىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە قانشالىقتى اۋىر بولعانىن ايتىپ, كاسىپكەرلىكتى قولداۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان ءىس-قيمىلداردى باياندادى.
– ءبىز شاعىن جانە ورتا بيزنەس جوبالارىن مەملەكەتتىك باعدارلامالارمەن قامتۋدى بارىنشا ارتتىرۋعا تىرىستىق. كرەديتتەۋ كولەمىن 1,5 ەسەگە ۇلعايتتىق, – دەيدى ءوڭىر باسشىسى. وبلىس بويىنشا شاعىن يندۋستريالىق ايماقتار ىسكە قوسىلدى, بۇگىندە 70 كاسىپكەر جالداۋ اقىسىن تولەمەي جۇمىس ىستەيدى جانە جۇزدەگەن ادامعا جۇمىس بەرەدى. ورتا بيزنەستىڭ وندىرىستىك قۋاتىنىڭ جۇكتەمەسى 75 پايىزعا دەيىن ارتتى. Halyk Bank-پەن بىرلەسىپ Zhas-Halyk.Ertis كەپىلسىز كرەديت بەرۋدىڭ وڭىرلىك باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى. بىراق ولاردىڭ اراسىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار تاراپىنان قولداۋدىڭ باسەڭدىگى مەن كاسىپكەرلەردىڭ مەملەكەتتىك قولداۋ تەتىكتەرى جونىندەگى اقپاراتتىڭ ازدىعىن العا تارتتى.
– كاسىپكەرلەردى, ونىڭ ىشىندە باستاپقى بيزنەسكە قىزمەت كورسەتۋ رەجىمىنە كوشۋ كەرەك, – دەدى ءا.سقاقوۆ. – كاسىپكەرلەردىڭ ءبىرازى بيۋروكراتياعا تاپ بولىپ, ءىس باستاۋدان اينىپ قالاتىنىنا ەش ءشۇبام جوق. مۇنداي كەلەڭسىزدىكتى شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋ ارقىلى جويۋ كەرەك.
ءيا, وڭىردە شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋدىڭ «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى», «ەڭبەك», «بيزنەستىڭ جول كارتاسى», «جاس حالىق» جانە باسقالارى سياقتى كوپتەگەن ءتۇرى بار. ماسەلە – اقپاراتتىڭ حالىققا جەتۋىندە, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جۇمىسىنا جاناشىر بولاتىن جەرگىلىكتى باسقارمالاردىڭ قولداۋىندا.
پاۆلودار وبلىسى
