ساپاسىز جۇمىس سەرگەلدەڭگە سالادى

قالاداعى ورتالىق جىلۋ قازاندىعى 92 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي, 41 بيۋدجەتتىك مەكەمە, ونىڭ ىشىندە 11 ءبىلىم بەرۋ جانە 2 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانىن جىلۋمەن قامتيدى. اۋدان ورتالىعىندا بۇل كۇندە 20 مىڭنان استام حالىق تۇرادى. قازاندىق ىستەن شىققان ەكى كۇننىڭ ىشىندە جەرگىلىكتى تۇرعىندار سالقىن ۇيدە كۇنەلتىپ, سۋىق كەڭسەدە جۇمىس ىستەۋگە ءماجبۇر بولدى. دەگەنمەن, جىلۋ جانە ىستىق سۋمەن قامتۋدى تۇراقتاندىرۋ جونىندە بارلىق ءتيىستى شارالار قولعا الىنىپ, مەديتسينالىق نىساندار ۋاقىتشا قوسىمشا ەلەكتر جىلىتۋ قۇرىلعىلارىمەن قامتىلدى. قۇرىلعىلاردىڭ ىستەن شىعۋ سەبەپتەرىن انىقتاۋ مەن جاڭاتاس قالاسىن جىلۋمەن قامتۋدى قالپىنا كەلتىرۋ بويىن­شا جۇمىس توبى قۇرىلدى. كورشى قاراتاۋ قالاسىنان مازۋت جەتكىزىلىپ, قازىرگى ۋاقىتتا 720 توننا وتىن قو­رى جا­ساق­تالعان. اقپان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن 1500 توننا وتىن جەتكىزۋ جوسپارلانعان. جىلىتۋ ماۋسىمىنىڭ اياقتالۋىنا ءالى ەكى ايعا جۋىق ۋاقىت بار ەكەنىن ەسكەرسەك, مۇندا مازۋت ساپاسىنا كوڭىل ءبولۋ ماسەلەسى وزەكتى بولىپ وتىر.

قازىرگى كەزدە وبلىس اكىمدىگى تاراپىنان كىنالىلەردىڭ جازاسىز قالماۋى كەرەكتىگى ايتىلۋدا. ارينە سونشا حا­لىقتى سەرگەلدەڭگە سالعان جاۋاپتى ادامدار بۇل ماسەلەگە جاۋاپ بەرۋى كەرەك. بىراق «بولارى بولىپ, بوياۋى سىڭگەن» وقيعانىڭ الدىن الۋ جۇمىسىنىڭ دا جۇيەسىز بولعانى وسى جولى تاعى ءبىر دالەلدەندى. ميلليونداعان قارجى جەلگە ۇشىپ, مىڭداعان توننا مازۋت جارامسىز بولىپ قالدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, تەحنيكالىق اقاۋ ساپاسىز وتىندى پايدالانۋ سالدارىنان ورىن العان, سول سەبەپتى مازۋت شارۋاشىلىعى جۇيەسىن تولىعىمەن تازارتۋعا تۋرا كەلىپتى. جا­ڭاتاس قالاسىنداعى قازاندىقتا ورىن العان توتەنشە جاعداي بويىنشا جام­­­بىل وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپار­باەۆ ءتيىستى باسشىلارعا تاپسىر­ما بەرگەن ەدى. اكىم ءۇش كۇن بويى ادام­دار سۋىق پاتەرلەردە تۇرۋعا جانە قىز­مەت­تىك كابينەتتەردە جۇمىس ىستەۋگە ءماج­بۇر بولعانىن, بۇل ەڭ الدىمەن اۋدان باسشىلىعىنىڭ ءوزىنىڭ قىزمەتتىك مىن­دەتتەرىنە جاۋاپسىز قاراۋىنان ورىن العانىن اتاپ وتكەن. ال الدىندا اۋدان اكىمى باقىتجان جاقسىلىقوۆ قازاندىقتا ءبىر جارىم ايعا جەتەتىن قاجەتتى وتىن قورى بار ەكەنىن ايتقان. الايدا ورىن العان جاعدايدان كەيىن وتىن قورى جوق ەكەنى بەلگىلى بولعان. سونىمەن قاتار مەردىگەر جەتكىزگەن مازۋت تا پايدالانۋعا جارامسىز بولىپ شىققان. سونىڭ سالدارىنان شاعىن قالادا ورىن العان جاعداي شارتاراپتى شارلاپ كەتتى.

وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقار­ماسىنىڭ باسشىسى قۇدايبەرگەن قور­عانباەۆتىڭ ايتۋىنشا, وبلىستاعى 4 قالادا جىلۋ ەنەرگياسىن وندىرەتىن 9 وتىن-قازاندىق بار ەكەن. ونىڭ ىشىندەگى 8 قازاندىقتا نەگىزگى وتىن ءتۇرى تابيعي گاز بولسا, جاڭاتاس قالاسىنداعى جىلۋ قازاندىعىندا مازۋت وتىنى جاعىلادى. ماسەلەن, ءبىر عانا جاڭاتاس قالاسىنىڭ ورتالىق قازاندىعىنا 10 مىڭ 608 تون­نا مازۋت ساتىپ الۋعا 691,2 ملن تەڭگە بولىنگەن. اتالعان قازاندىقتا سىيىمدىلىعى 3 500 تەكشە مەتر بولاتىن 3 رەزەرۆۋار بار. باسقارما باسشىسى ورتالىق قازاندىقتى جوسپارلى الەۋمەتتىك مازۋتپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تاپسىرىس بەرۋشى سارىسۋ اۋداندىق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ءبولىمى مەن مەردىگەر «Galaxy Petroleum» جشس اراسىندا وتكەن جىلى قازان ايىنىڭ باسىندا كەلىسىمشارت جاسالعانىن, شارتقا سايكەس, جىل سوڭىنا دەيىن سەرىكتەستىككە 10 608 توننا مازۋتتى تولىق جەتكىزۋ مىندەتتەلگەنىن, الايدا مەردىگەر تاراپىنان كەلىسىمشارتتىڭ تالاپتارى تولىعىمەن بۇزىلعانىن ايتتى. شارتتا كورسەتىلگەن مىندەتتەمەلەردىڭ ورىندال­ماۋىنا بايلانىستى 165 ملن 352 مىڭ تەڭگە بيۋدجەتكە كەرى قايتارىلىپ, بي­ىلعا قايتا جوسپارلانىپتى. دەگەن­مەن, جىل سوڭىنا دەيىن 7 971 توننا مازۋت جەتكىزۋگە قارجى تولەنگەن بولسا, بۇگىندە ناقتى 7 004 توننا مازۋت جەت­كىزىلگەن. زەردەلەۋ بارىسىندا تاپسىرىس بەرۋشى 967 توننا جەتكىزىلمەگەن مازۋتقا 60,6 ملن تەڭگە تولەم جاساعان. ءسويتىپ قىستىڭ قاق ورتاسىندا ەكى ورتادا قاراپايىم حالىق ابىگەرگە ءتۇسىپ وتىر. باسشىلار باسىندا بەيجاي قاراعان جۇيەسىز جۇمىستىڭ, شالا تىرلىكتىڭ سوڭى وسىنداي كيكىلجىڭمەن اياقتالدى. بۇل توتەنشە وقيعا ساپاسىز نارسەنىڭ سەرگەلدەڭگە سالاتىنىن تاعى ءبىر رەت كورسەتتى.

ال «جاڭاتاس سۋ-جىلۋ» مەكەمەسىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, وقيعا ورىن العان 9 اقپان كۇنى 6 تاۋلىككە جەتەتىن 438 توننا عانا مازۋت قالعان. ونىڭ الدىندا مەردىگەر جەتكىزگەن 47,6 توننا ساپاسىز مازۋتتان نورمادان ارتىق كوندەنسات كولەمى انىقتالعانىنا قاراماستان, مازۋت قابىلدانىپ, رەزەرۆۋارعا قۇيىل­عان. سونىڭ سالدارىنان ورتالىق قا­زان­دىقتا بۋ جانە سۋ جىلىتقىش قازان­دارىندا تەحنولوگيالىق اقاۋ ورىن العان. قازاندىقتىڭ جۇمىسىن قالىپتى جاعدايعا كەلتىرۋ ءۇشىن بارلىعى 733,4 توننا مازۋت جەتكىزىلىپتى. دەگەنمەن قازاندىق ىستەن شىققان ۋاقىت ارالى­عىندا قازاندىقتا 8 رەت قايتا قوسۋ پروتسەسى ورىن الىپتى. الايدا رەزەر­ۆۋارداعى سۋ كولەمىنىڭ ازايماۋىنا بايلانىستى قازاندىقتار قايتا توقتاعان. «قازاندىقتىڭ قايتا ءوشۋىنىڭ ەكىنشى سەبەبى, رەزەرۆۋاردىڭ تومەنگى جاعىندا ورناتىلعان بۋمەن جىلىتۋ رادياتورلارى تەسىلگەن بولۋى مۇمكىن. بولجامعا سايكەس, تەسىلگەن رادياتورلاردان شىققان بۋ كوندەنساتقا اينالۋ ارقىلى مازۋتقا سۋ بولىپ قوسىلىپ وتىرعان. وسىعان بايلانىستى رەزەرۆۋارعا باراتىن قۇبىر جەلىلەرى جىلىتىلىپ, سۋ ارالاسقان ساپاسىز مازۋتتان تازارتىلدى. كوندەنساتتى بولدىرماۋ ماقساتىندا مازۋتتى رەزەر­ۆۋارعا تولىق جىبەرمەي, قابىلداۋ پۋنكتى ارقىلى سورعىلاردىڭ كۇشىمەن تىكەلەي قازاندىقتارعا قاراي جەتكىزۋ تۋرالى ماماندارمەن تەحنيكالىق شەشىم قابىلداندى. قازاندىقتىڭ پارامەترلەرى قايتا قالپىنا كەلتىرىلىپ, تەمپەراتۋرالىق كەستەگە سايكەس جىلۋ بەرىلدى», دەيدى ق.قورعانباەۆ.

بۇگىندە مازۋتتىڭ تاۋلىكتىك شىعىنى 62 توننانى قۇراپ وتىر. الايدا قا­زاندىقتا ەكى اپتاعا عانا جەتەتىن 908 توننا مازۋت بار ەكەن. ەندى مەردىگەر اعىمداعى جىلدىڭ اقپان ايىنىڭ سو­ڭىنا دەيىن 1 مىڭ توننا, ناۋرىز ايىندا 1500 توننا مازۋت جەتكىزۋدى جوس­پارلاۋدا. الايدا ورىن العان جاعدايعا بايلانىستى مەردىگەرگە سەنىمسىزدىك تۋىنداپ, باسقا جەرلەردەن مازۋت جەتكىزۋ ماسەلەسى قاراستىرىلۋدا. ال «جاڭاتاس سۋ-جىلۋ» مەكەمەسىنىڭ ديرەكتورى عاني يسقاقوۆ قاڭتار ايىنان باستاپ مازۋتتىڭ ساپاسى جونىندە دابىل قاعىپ, ءتيىستى باسشىلارعا حات جازعانىن ايتىپ بەردى. «اۋداندىق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق بولىمىنە ەسكەرتۋ بەرىلىپ, 5 تسيستەرنانى قابىلداماي قويدىق. مەردىگەردى شاقىرىپ ەدىك, كەلمەدى. اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارىنا, ءبولىم باسشىسىنا ما­سەلەنى جازباشا جەتكىزدىم», دەيدى ول. سونىمەن قاتار اتالعان مەكەمە باس­شىسى مازۋتتىڭ ءبارى تولعان سۋ ەكەنىن, ونى قابىلداي المايتىنىن, بۇل ما­سەلەدەن ءبارىنىڭ حاباردار ەكەنىن دە جەتكىزدى. بىراق ءبارىن بىلە تۇرىپ جەرگىلىكتى شەندىلەردىڭ ەشقايسىسى دا بۇل ماسەلەگە ءجىتى نازار اۋدارماعان. ال مازۋت ورنىنا جارتىلاي سۋ تولى مازۋتتى جاعىپ, ساپاسىز وتىندى قولدانۋدىڭ كەسىرىنەن كۇردەلى ماسەلەنىڭ بەتى اشىلدى. الەۋمەتتى الداعان ارەكەت اشكەرە بولدى. ەندى بۇعان كىم كىنالى, ءتيىستى باسشىلار نە ءۇشىن مۇنداي قادامعا باردى, ءبارى دە الداعى ۋاقىتتا انىقتالادى.

جامبىل وبلىسى

P.S. جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ اتالعان وقيعاعا وراي, قاداعالاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جەدەل كوميسسيا قۇرۋدى تاپسىردى. بۇل كوميسسيا ناقتى كىنالىلەردى انىقتاپ, ولاردى جازالاۋ بويىنشا ۇسىنىستار ەنگىزۋى كەرەك. سونداي-اق مازۋت جابدىعىنان باس تارتۋ جانە جاڭاتاس قالاسىنىڭ قازاندىعىنا گازتۋربينالىق قوندىرعى ورناتۋ تۋرالى دا ۇسىنىس ايتىلۋدا. ەگەر سەنىمدى ينۆەستور تابىلسا, ەسكىرگەن جابدىقتان قۇتىلۋ جانە وتىن شىعىندارىن ازايتۋ سەكىلدى ەكى ماسەلەنى بىردەن شەشۋدىڭ مۇمكىندىگى بار ەكەن. ەندى بۇگىندە وتىن جەتكىزۋگە جاۋاپتى مەردىگەر مەكەمەگە شارا قولدانۋ ماسەلەسى قاراستىرىلۋدا. سونداي-اق وڭىردەگى بىرقاتار شەندىلەر دە جازالانۋى مۇمكىن.