مەملەكەتتىك رەسپۋبليكالىق كورەي مۋزىكالىق كومەديا تەاترى جۇماگۇل سولتيەۆانىڭ «ايەل ماحابباتى» اتتى ميستيكالىق دراماسىن ساحناعا شىعاردى. كورەي ءتىلىندە تۇساۋىن كەسكەن قازاق قالامگەرىنىڭ دراماتۋرگيالىق ءدۇنيەسى – كەشەگى الماعايىپ, الاساپىران جىلدارداعى انالارىمىزدىڭ ەرلىگىنە قويىلعان ەسكەرتكىش دەسە دە بولادى.
مەملەكەتتىك رەسپۋبليكالىق كورەي مۋزىكالىق كومەديا تەاترى جۇماگۇل سولتيەۆانىڭ «ايەل ماحابباتى» اتتى ميستيكالىق دراماسىن ساحناعا شىعاردى. كورەي ءتىلىندە تۇساۋىن كەسكەن قازاق قالامگەرىنىڭ دراماتۋرگيالىق ءدۇنيەسى – كەشەگى الماعايىپ, الاساپىران جىلدارداعى انالارىمىزدىڭ ەرلىگىنە قويىلعان ەسكەرتكىش دەسە دە بولادى.
شىمىلدىق تۇرىلگەندە جۇيكەنى تەسەردەي اۋىر-اۋىر تامشىلار شولپ-شولپ ەتەدى. كەڭەستىك كەسىر ساياسات سانسىراتقان قايران شەشەلەرىمىزدىڭ قاسىرەتتى كوز جاسى بۇل. باستى كەيىپكەرلەر – اقىن مەن ونىڭ جارى زىليحا. اتى انىق اتالماسا دا, كوكىرەگى وياۋ كورەرمەن اقىن – ماعجان جۇماباەۆ ەكەندىگىن جوبالايدى. مۇراعاتتىق دەرەكتەر زىليحا اپامىزدىڭ سوناۋ كارەليادا قۋعىن-سۇرگىندە بولىپ, قاماقتا جاتقان ەرىن 14 رەت ىزدەپ بارعانىن, ماسكەۋگە دەيىن اياعى جەتىپ, ورىس زيالىلارى ارقىلى ەرىنە اراشا سۇراعان زىليحانىڭ تاعدىرىن ايعاقتايدى.
جۇرتتىڭ ءبارى «حالىق جاۋى» بولىپ جاتقان زاماندا قازاق ايەلىنىڭ وسىنداي جانكەشتىلىككە بارۋىن قانشا ۇلىقتاساق تا ارتىق ەمەس. وسى تۇرعىدان كەلگەندە جۇماگۇل سولتيەۆانىڭ «ايەل ماحابباتى» اتتى سپەكتاكلى دراماتۋرگتەر اراسىندا جاريالانعان رەسپۋبليكالىق «استانا-بايتەرەك» بايقاۋىندا جۇلدەلى ورىننان تابىلعانى كەزدەيسوقتىق ەمەس.
ءومىردىڭ تىرەگى بولعان ۇلى سەزىم – ماحاببات ماڭگى تاقىرىپ دەسەك تە, ونىڭ جاۋاپكەرشىلىگى مەن ازابى بولاتىندىعىن بولەك سۋرەتتەگەن جۇماگۇل سولتيەۆانىڭ دراماتۋرگياسى جايلى تەاتر سىنشىلارى ءالى دە ءوز سوزدەرىن ايتادى. ال وعان دەيىن سپەكتاكلدىڭ پرەمەراسىنا قاتىسقان قابىرعالى جازۋشىلار مەن بەلگىلى دراماتۋرگتەردىڭ پىكىرى مىناداي.
– بۇگىنگى تاڭدا تەاترلاردا توقىراۋ بار ەكەنى انىق. ول رەجيسسۋراعا دا, دراماتۋرگياعا دا, اكتەرلەرگە دە بايلانىستى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە ماعان اسەر ەتكەنى – رەجيسسەرلىك تاپقىرلىق. جالعىز كەرەۋەت ارقىلى-اق كوپ نارسەنى سويلەتەدى. رەجيسسەر دراماتۋرگتىڭ جازعانىن دارىنىمەن دەمەپ كوتەرە دە الادى, جەتكىزە الماي قۇلدىراتىپ تا جىبەرەدى. رەجيسسەر اۆتورمەن جاقسى جۇمىس ىستەگەن, ەڭ باستىسى, ءماتىندى تەرەڭ تۇسىنگەن, كوركەمدىك دارەجەگە كوتەرگەن. ماعان ۇناعانى – باستى ءرولدى ويناعان ەلەنا كيمنىڭ ويلىلىعى مەن ونىڭ جاس كەزىن ويناعان اننا تسويدىڭ پلاستيكاسى. كورەي تەاترىنىڭ شىعارماشىلىق ۇجىمى دا ىزدەنىمپاز, – دەيدى دراماتۋرگ ءسۇلتانالى بالعاباەۆ.
– بۇعان دەيىن پروزا مەن پۋبليتسيستيكا جانرىندا ەلگە تانىلعان جۇماگۇل سولتيەۆانىڭ دراماتۋرگياداعى قارىمىن ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق بالالار مەن ءجاسوسپىرىمدەر تەاترىندا قويىلعان «ساعىم قۋعاندار» سپەكتاكلى ارقىلى تانىعانبىز. ول سپەكتاكلدە سالماقتى, ساليقالى, ۇلكەن مورالدىق ماسەلە كوتەرىلگەن ەدى. بۇگىنگى پەسادا حالقىمىز وتكەرگەن, ونىڭ ىشىندە, الاش ارىستارى باستان كەشكەن 1937-جىلداردىڭ ىزدەرى جاتىر. وسى ازاپتى كورگەن, سۇيگەن جارىنان ايىرىلعان قازاق ايەلىنىڭ دراماسىن كوردىك. قويىلىمدا «اقىن» دەپ ايتىلعانىمەن, ماعجان جۇماباەۆتىڭ ولەڭدەرى وقىلىپ, زىليحانىڭ اتى اتالعاننان كەيىن ماعجاننىڭ دا تاعدىرىن كوردىك. بۇل – جالعىز ايەلدىڭ زارى ەمەس. سول زاماندى باستان كەشكەن انالارىمىزدىڭ زارى بولىپ بىزگە جەتتى. ونىڭ ۇستىنە, قانداي ۋاقىت بولسا دا زاماننىڭ اۋىر سالماعى الدىمەن ايەلدەرگە تۇسەتىنى بەلگىلى. ايەل ەرلىگى ارقىلى حالىق امان قالاتىنى تاعى دا ايان. وسى جەردە زىليحا ارقىلى قازاق ايەلىنە ءتان ماڭگىلىك ماحاببات, وتباسىنا, جۇبايىنا دەگەن ادالدىق شىنشىل, تابيعي بەرىلدى. بۇل قويىلىمنىڭ جاڭالىعى – وقيعا ايەلدىڭ كوزقاراسى ارقىلى باياندالادى. سوندىقتان دا, بۇل پەسا ەموتسيالىق بوياۋعا يە بولدى, – دەدى جازۋشى, كينودراماتۋرگ سماعۇل ەلۋباي.
– كورەي تەاترى قويىلىمنىڭ كىلتىن تاپقان ەكەن. سپەكتاكلدىڭ كوپ تۇسىندا حالقىمىزدىڭ ۇمىتىلماس قاسىرەتىنە جاڭاشا كوزقاراس, پلاستيكا, بي تىلىمەن بەرىلگەن ىم بار. بۋالدىر پەردەنىڭ ار جاعىندا كولبەڭدەگەن بەينەلەر مەن ەلەستەردىڭ قيمىلىمەن تالاي دۇنيە ايتىلادى. اۆتور رەتىندە رەجيسسەرلىك شەشىمدەر مەنىڭ كوكەيىمنەن شىقتى. ايەلدىڭ جاسىن, انالارىمىزدىڭ اۋىزبەن ايتىپ جەتكىزە الماس اۋىر قاسىرەتىن كورەي تەاترى ءتۇسىنىپ قويعانىنا ريزامىن. ميستيكالىق دراما تىلىمەن سۋىق ۇيدە ءبۇرىسىپ, جارىن كۇتىپ قارتايعان زىليحانىڭ جاس كەزىمەن قاۋىشىپ, جاس زىليحامەن تىلدەسۋى, ىشكى ەگەسى ءساتتى شىقتى. بۇگىنگى زىليحا مەن كەشەگى زىليحانىڭ سىرلاسۋى ارقىلى باستى كەيىپكەردىڭ ىشكى الەمى اشىلدى. قازاق ايەلى ءوزىنىڭ ەرلىككە تەڭ ازاپتى ماحابباتىن اقتايتىن ءسوزىن جەتكىزە ءبىلدى. بۇل رەجيسسەردىڭ تاپقىرلىعى, – دەيدى جۇماگۇل سولتيەۆانىڭ ءوزى.
وسى ارادا قويۋشى-سۋرەتشى يۋليا چەرنوۆا مەن ميستيكالىق درامانى مۋزىكالىق جاعىنان ارلەگەن گەورگي يۋننىڭ قوسقان ۇلەسىن ايتۋ ءلازىم.
سپەكتاكل اياقتالعاننان كەيىن وڭتۇستىك استاناداعى تەاترسۇيەر قاۋىم وكىلدەرى ءوزارا وي ءبولىسىپ, سپەكتاكل توڭىرەگىندەگى پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
مەملەكەتتىك رەسپۋبليكالىق كورەي مۋزىكالىق تەاترىنىڭ ديرەكتورى, قر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ليۋبوۆ ني كورەي تەاترى قازاق دراماتۋرگتەرىمەن قويان-قولتىق جۇمىس ىستەپ وتىرعانىن, تاعدىرى ەگىز حالىقتىڭ ونەردەگى تابىستارى دا ورتاق ەكەندىگىن اتاپ, ۇجىمنىڭ شىعارماشىلىق جوسپارلارىمەن ءبولىستى.
وسىعان دەيىن دە اتالمىش تەاتر قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, دراماتۋرگ دۋلات يسابەكوۆتىڭ پەساسى بويىنشا «مۇراگەرلەر» سپەكتاكلىن ءساتتى ساحنالاپ, وڭتۇستىك كورەيا استاناسى سەۋل قالاسىندا وتكەن حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالىنە قاتىسقان بولاتىن.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن بەرسىنبەك سارسەنوۆ.
