ال ساراپشىلار «ب» جوسپارىنىڭ الدىندا تۇرعان «ا» جوسپارىنىڭ ناتيجەسىن سەزبەي جاتىپ, بىردەن ەكىنشى جوسپارعا كىرىسىپ كەتكەنى قالاي» دەپ الاڭداي باستادى.
ءمينيستردىڭ ايتقانىنا توقتالايىق:
– ۇكىمەت ۇلتتىق بانك جانە قارجى نارىعىن دامىتۋ اگەنتتىگىمەن بىرلەسىپ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋال ناشارلاعان جاعدايدا بىرلەسكەن ءىس-قيمىل جوسپارى دايىن. بيزنەستى دامىتۋ, سونداي-اق ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋى جانە مۇناي باعاسىنىڭ تۇراقسىزدىعى جانە تاعى باسقا دا سىرتقى فاكتورلار بار, – دەدى مينيستر.
ايدارحان قۇسايىنوۆ ەكونوميكالىق ساياساتتى قارجىنى ۇنەمدەۋدەن جانە ەكونوميكالىق ساياساتقا تۇزەتۋ ەنگىزۋدەن باستاۋ كەرەكتىگىن, ەكونوميكالىق ساياساتتا «ا» جوسپارىمەن قاتار «ب» جوسپارى قاتار ءجۇرۋى كەرەكتىگىن ايتادى.
باسقاشا ايتقاندا «ب» جوسپارى قۇتقارۋ جاستىقشاسىنىڭ كومەگىن اتقارۋى تيىس ەكەنىن ايتادى. ەكونوميستىڭ پايمىداۋىنشا, ءبىز ەكى الپاۋىت مەملەكەتتىڭ ورتاسىندا تۇرمىز. قىتاي ءوسىپ جاتىر. ولاردىڭ ىشكى-سىرتقى ءوسىمى وزدەرى قالاعان دەڭگەيدىڭ شەكاراسىنان شىقپايدى. ال اقش سانكتسياسى رەسەيگە اقشا ساناۋدى جانە ونى رەتىمەن جۇمساۋدى ۇيرەتتى.
– قازاقستاندا ينفلياتسيا دەڭگەيى 7 پايىزدان اسسا, رەسەيدە بۇل كورسەتكىش 3 پايىزدىڭ اينالاسىندا. قازىر رەسەي باسى ارتىق شىعىنعا جول بەرمەيدى. بىزگە دە ەكونوميكالىق ساياساتتى قارجىنى ۇنەمدەۋدەن جانە ەكونوميكالىق ساياساتقا تۇزەتۋ ەنگىزۋدەن باستاۋ كەرەك», – دەدى ايدارحان قۇسايىنوۆ.
2014 جىلى سول كەزدەگى ۇلتتىق بانك توراعاسى «مۇناي باعاسى 80 دوللاردى, ال رەسەيلىك رۋبل 43 دوللاردى ماڭايلاي باستاسا, وندا تەڭگە باعامىنا قاتىستى الاڭداي باستاۋعا بولادى» دەگەن ەدى. اقش پەن رەسەي اراسىنداعى تەكەتىرەس ودان ءارى ۋشىعىپ, سانكتسيانىڭ سالقىنى سولتۇستىكتەگى كورشىمىزدى ءبىر سىلكىپ تاستادى. ساراپشىلار بولسا رەسەيدىڭ قارجى سەكتورى كەيىنگى 4 جىلدا مۇنداي اۋىر سوققىنى باستان كەشپەگەنىن ايتادى.
قازىر دوللار باعامى 60 اقش دوللارىنان اسسا قۋاناتىن بولدىق. قارجىگەر وراز جاندوسوۆتىڭ پىكىرىنشە, ءرۋبلدىڭ دوللارعا شاققانداعى باعامى قۇلايتىن بولسا, ول تەڭگەگە اسەر ەتەدى. سەبەبى قازاقستاننىڭ رەسەيگە دەگەن ەكونوميكالىق تاۋەلدىلىگى شەكتەن شىعىپ كەتپەسە دە, جوعارى دەڭگەيدە. بىزگە باسقا ەلدەرمەن, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن يمپورتتىق-ەكسپورتتىق باعىتىمىزدى ء ارتاراپتاندىرۋىمىز كەرەك. وراز جاندوسوۆتىڭ ايتۋىنشا, ساۋدا سالاسىندا قازاقستان رەسەيمەن باسەكەگە تۇسۋگە قاۋقارسىز. ول ەلدەگى ىشكى نارىقتىڭ ولشەمى, ادامي الەۋەت جانە جاعراپيالىق مۇمكىندىگى بىزدەن جوعارى. جاعدايدىڭ قالاي بولعانىن سىرتتان باقىلاپ وتىرعان ۇكىمەتتىڭ قانداي شەشىمگە كەلگەنى بىزگە بەلگىسىز. سەبەبى ۇكىمەت «ب» جوسپارىنىڭ قانداي باعىتتارعا باسىمدىق بەرەتىنىن ايتقان جوق. ساراپشىلار بولسا ءبىز الدا ءبىراز ۋاقىتقا دەيىن رۋبلدەن قول ءۇزىپ كەلە المايتىنىمىزدى ايتادى. ەكەۋىنىڭ دە ارقا سۇيەيتىن سۇيەنىشى – مۇناي مەن شيكىزات كوزدەرى. مۇنايلى ەكونوميكاعا دەگەن تاۋەلدىلىك ەكى ەلدىڭ دە شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورعا دەگەن ادىمىن تەجەپ تۇر.
ساراپشىلار ۇكىمەتىمىز ۇكىلەپ وتىرعان «ا» جوسپارىنىڭ تەگەۋىرىنىن سەزگەن جوق, «ب» جوسپارى قانداي بولاتىنىن دا ۇكىمەت اشىپ ايتقان جوق. ونى دايىنداۋعا كىمدەردىڭ قاتىسقانى جانە تاۋەلسىز ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنىڭ قانشالىقتى ەسكەرىلگەنى بىزگە جۇمباق, ۇكىمەتتىڭ بەتالىسىنا قاراساق, بىزدە جوسپار بار دەپ قامسىز وتىر. قوعام كەشەلى بەرى الاڭداماۋعا قانداي سەبەپ بار دەگەن سۇراققا جاۋاپ ءىزدپ جاتىر.
