قازاقستان • 11 اقپان، 2021

جەر – باستى بايلىعىمىز

323 رەت كورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جاقىندا وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ بارىسىندا جەر قاتىناستارىنىڭ ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن ايتا كەلە: «بيىل جەر كودەكسىنىڭ جەكەلەگەن نورمالارىنا جاريالانعان ءموراتوريدىڭ مەرزىمى اياقتالادى. وسىعان وراي، جەر جونىندەگى كوميسسيانىڭ جۇمىسىن قايتا جانداندىرۋ قاجەت. ۇسىنىستار بايىپپەن تالقىلانىپ، تۇبەگەيلى شەشىم قابىلدانۋعا ءتيىس.  ۇكىمەتكە بيىلعى قاراشا ايىنا دەيىن جەر كودەكسىنە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرامىن»، دەدى.

موراتوري جاريالانعان جەر كودەكسىنىڭ جەكەلەگەن نورمالارىنا ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەر 2016 جىلعى جازدا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس، جەر كودەكسىنىڭ نورمالارىن حالىققا ءتۇسىندىرۋ، تالقىلاۋ جانە ۇسىنىس ازىرلەۋ ءۇشىن ۇكىمەت شەشىمىمەن قۇرىلعان، قۇرامىندا پارلامەنت دەپۋتاتتارى، ۇكىمەت مۇشەلەرى، عالىمدار، اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرى، ساياسي پارتيالار مەن ءارتۇرلى قوعامدىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى بار 75 ادامنان تۇراتىن، ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارلارى باسقارعان رەسپۋبليكالىق جەر كوميسسياسىنىڭ وتىرىستارىندا جان-جاقتى، تەرەڭ، قىزۋ تالقىلاندى. كوميسسيانىڭ 9 وتىرىسىنىڭ تورتەۋى الماتى، اقمولا، اتىراۋ، قىزىلوردا وبلىستارىندا كوشپەلى وتىرىس رەتىندە وتكىزىلدى. قىزۋ پىكىرتالاس جاعدايىندا وتكەن كوميسيا وتىرىستارىندا وبلىس، قالا، اۋدان اكىمدەرى، قوعامدىق كەڭەستەردىڭ مۇشەلەرى، اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرى، قوعام وكىلدەرى قاتىسىپ، ءوز پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى جانىنان ارنايى ساll-ورتالىعى اشىلىپ، وعان 13 مىڭنان استام ۇسىنىس پەن پىكىر كەلىپ ءتۇستى. كوميسسيانىڭ جۇمىسى رەسپۋبليكانىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى جاريا ەتىلدى.

 جەر كوميسسياسىنىڭ وتىرىستارىندا ەلىمىزدەگى جەردى ءتيىمدى پايدالانۋ، ونى ساتۋ مەن جالعا بەرۋدەگى كەمشىلىكتەر مەن ولقىلىقتاردىڭ بەتى اشىلدى. جەردى ءبولىپ بەرۋدە اشىقتىقتىڭ، جاريالىلىقتىڭ بولماۋىنان ەلىمىزدە، اسىرەسە سولتۇستىك وبلىستاردا ونداعان، ءجۇز مىڭداعان گەكتار قۇنارلى اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن يەمدەنىپ العان الپاۋىتتار بار ەكەنى انىقتالدى. ولاردىڭ وزدەرى ءىرى قالالاردا تۇرادى، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ەڭبەگىن قاناپ، ولارعا ەشقانداي الەۋمەتتىك جاعداي جاساماي، اۋىلدىڭ دامۋىنا، وركەندەۋىنە ەشقانداي كوڭىل بولمەيدى. سونىمەن قاتار جەرىمىز ۇلان-عايىر، حالقىمىزدىڭ سانى از بولسا دا، كوپتەگەن ازامات جەر الا الماي ءجۇر.

كوميسسيا وسىنداي كەمشىلىكتەردىڭ بەتىن اشىپ، بارلىق ۇسىنىس-پىكىرلەردى تىڭداپ، تەرەڭ تالداپ، تالقىلاپ، ءبىراۋىزدان اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردى شەتەلدىكتەرگە ساتۋعا دا جالعا بەرۋگە دە بولمايدى دەگەن تۇجىرىمعا كەلدى. تالقىلاۋ بارىسىندا جەردى ءتيىمدى پايدالانۋعا بايلانىستى قوردالانىپ قالعان كوپتەگەن پروبلەمانىڭ شەشۋ جولدارى ايقىندالىپ، ۇكىمەتكە ۇسىنىلدى. ول ۇسىنىس ەلباسىنىڭ تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ، موراتوري مەرزىمى 2021 جىلدىڭ 31 جەلتوقسانىنا دەيىن ۇزارتىلدى.

 مىنە، سودان بەرى 4 جىلدان استام ۋاقىت ءوتتى. رەسپۋبليكا حالقىن دۇربەلەڭگە سالعان جەردى شەتەلدىكتەرگە ساتۋعا دا جالعا بەرۋگە دە بولمايدى دەگەن ەڭ باستى ماسەلە وڭ شەشىمىن تاپقان سياقتى. مەملەكەت باسشىسى جۋىردا جاريالانعان «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» ماقالاسىندا: ء«بəرىمىز ايقىن بىلەتىن جəنە بۇلجىمايتىن اقيقات – قازاقتىڭ جەرى ەشبىر شەتەلدىكتىڭ مەنشىگىنە بەرىلمەيدى، ەشقاشان ساتىلمايدى. وسىنى əر ازاماتىمىز ساناسىنا بەرىك ءسىڭىرۋى قاجەت»، دەپ اشىق مالىمدەدى. ەندى بيىلعى جىلى جەر كودەكسىنە ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ، تۇبەگەيلى شەشىم قابىلدانادى.

جالپى، ەلىمىزدە جەر رەفورماسى ەۆوليۋتسيالىق جولمەن جۇرگىزىلىپ كەلەدى. جەكەشەلەندىرۋدىڭ بارىسىندا جەر الدىمەن ۇلەستىك پايلارعا ءبولىنىپ بەرىلدى، كەيىننەن جەر جالعا بەرىلە باستادى. 2003 جىلى قابىلدانعان جەر كودەكسىندە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جەرىن جەكەمەنشىككە ساتۋعا رۇقسات ەتىلدى. سودان بەرگى 17 جىلدا اۋىلشارۋاشىلىق جەردىڭ 1،3 پايىزى جەكەمەنشىككە ساتىلىپتى.

قازىرگى تاڭدا مىڭداعان گەكتار ەگىستىك القاپتار اۋىل شارۋاشىلىعى اينالىمىنان شىققان، وڭدەلمەي، ءارامشوپ باسىپ، دەگراداتسياعا ۇشىراۋدا. «يەسىز قالعان جەر – جەتىم» دەگەن ءسوز بار قازاقتا. جەر بوس جاتپاۋى كەرەك، توزباۋى كەرەك. توزسا، يەسىز جەر توزادى. جەر – حالىقتىڭ ىرىسى. ول جەمىس بەرۋى كەرەك. مىنە، جەر كودەكسىندەگى وزگەرىستەردىڭ نەگىزگى ماقساتى – جەرگە جانى اشيتىن ناقتى مەنشىك يەسىن تابۋ ارقىلى، ونىڭ قۇنارلىلىعىن ارتتىرىپ، ءتيىمدى پايدالانۋ.

ءبىز اگرارلىق ەلمىز، ماقتانساق، جەرىمىزبەن، اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وندىرۋمەن ماقتانۋىمىز كەرەك. بىراق بۇل سالاعا مەملەكەت تاراپىنان ءالى دە بولسا ءتيىستى كولەمدە ينۆەستيتسيا سالىنعان جوق. ونەركاسىپپەن سالىستىرعاندا، اۋىل شارۋاشىلىعىنا ينۆەستيتسيا 23 ەسە از سالىنۋدا. اۋىل شارۋاشىلىعىن مەملەكەتتىك قولداۋ رەسەيمەن سالىستىرعاندا – 2 ەسە، بەلارۋستەن – 4 ەسە، ەۋرووداق ەلدەرىنەن 20 ەسە تومەن. جەر-انانى كۇتىپ، باپتاپ دۇرىس يگەرەتىن بولساق، ول جىل سايىن قۇنارلىلىعىن ارتتىرىپ، ءونىمدى كوپ بەرىپ، ءوزىمىزدى تولىق قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي، ارتىلعان ءونىمدى شەتەلگە شىعارىپ، ەلىمىزگە ۆاليۋتا اكەلەتىن بولامىز.

مەنىڭ ويىمشا، ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە، پايدالانىلماي جاتقان جەرلەردى ارنايى جەر قورىنا قايتارىپ، ونى جەرى جوق، اۋىلشارۋاشىلىق ماماندىعى بار، اۋىلدا تۇراتىن نەمەسە جىلدىڭ 12 ايىنىڭ 8 ايىندا اۋىلدا تۇراتىن، تاپقان تابىسىنىڭ ءبىر بولىگىن اۋىلدى كوركەيتۋگە، دامىتۋعا جۇمسايمىن، اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن كوتەرۋگە ۇلەس قوسامىن دەگەن ازاماتتارعا بەرۋ كەرەك. جەر يەلەنۋشىلەر تەك ەگىن شارۋاشىلىعىمەن عانا ەمەس، وزدەرىنە ءتيىمدى مال شارۋاشىلىعىمەن دە شۇعىلدانىپ، ەلىمىزدە ەت، ءسۇت ونىمدەرىنىڭ مولشىلىعىن جاساۋعا ۇلەس قوسۋلارى قاجەت.

1992 جىلى جەر رەفورماسى باستالعان كەزدە، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ بارلىعىنا، سونىڭ ىشىندە مۇعالىمدەرگە، زەينەتكەرلەرگە دەيىن جەر پاي ۇلەسى بويىنشا ءبولىنىپ بەرىلدى. كەيىن، قارجىسى، تەحنيكاسى، سەبەتىن تۇقىمى جوق اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كوپشىلىگى امالى جوقتان ءوز پاي ۇلەستەرىن، ءبىر قاپ ۇن مەن ءبىر اربا سابان الاتىن بولىپ، سول جەردىڭ ىسكەر، پىسىقاي ازاماتتارىنا نەمەسە باسقا جاقتان كەلىپ، زاڭدى تۇلعالار قۇرعان الپاۋىتتارعا وتكىزىپ جىبەردى. وسى دۇرىس پا؟ قازىر كووپەراتسيا تۋرالى زاڭ قابىلداندى. شارۋالار ەندى وزدەرىنىڭ جەر ۇلەستەرىن قايتارىپ الىپ، كووپەراتيۆ قۇرىپ بىرلەسىپ، جۇمىس ىستەيتىن، تۇسكەن تابىستان ديۆيدەنت الىپ وتىراتىن جاعدايعا كەلدى. بىراق سول جەر ۇلەستەرىن شارۋالار قايتارىپ الا الماۋدا. بۇل ماسەلەنى ۇكىمەت قولعا الىپ، زاڭدى تۇردە شەشىپ، پاي يەلەرىن كووپەراتسياعا بىرىكتىرىپ، ونى بارىنشا قولداپ، دامۋىنا جاعداي جاساۋى كەرەك. الايدا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى بۇل باعىتتا سىلبىرلىق تانىتۋدا. ارينە، بۇل وڭاي جۇمىس ەمەس، كوپ ەڭبەك ەتۋدى قاجەت ەتەدى.

ال وزدەرى قالادا تۇراتىن، ءارتۇرلى جولمەن ونداعان، جۇزدەگەن مىڭ گەكتار جەردى جالعا الىپ، ونى دۇرىس پايدالانباي، جەردىڭ قۇنارلىعىن تومەندەتىپ، اينالىمنان شىعارىپ، ءارامشوپ باستىرىپ جاتقان جەر يەلەرىنىڭ ءتىزىمىن جاريالاۋ، ولاردىڭ جەردى قالاي العاندىعىنىڭ زاڭدىلىعىن تەكسەرىپ، كەرەك بولسا مۇنداي جەرلەردى مەملەكەتكە ماجبۇرلەپ قايتارىپ الۋ ماسەلەسى شەشىلۋى كەرەك. سونىمەن بىرگە ءار ازاماتقا جەر بەرۋدىڭ ەڭ جوعارعى شەكتى مولشەرىن بەلگىلەۋ قاجەت. ول ءار اۋداندا، ءار وبلىستا جەردىڭ جاعدايىنا، كليماتىنا بايلانىستى ءارتۇرلى بولۋى مۇمكىن. سۋارمالى جەرلەر بار، ءتالىمى جەرلەر بار، جەر كولەمى كوپ جانە جەرى از وڭىرلەر بار. سوعان بايلانىستى جەرگىلىكتى جەرلەردەن ۇسىنىس الىنىپ، ول تەرەڭ زەرتتەلىپ، عالىمدار مەن مامانداردىڭ تالقىسىنا سالىنىپ بارىپ، ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىمەن نەمەسە وبلىستىق اكىمدىك پەن وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ بىرلەسكەن شەشىمى قابىلدانۋ كەرەك. .

تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – شەكارا ماڭىنداعى شۇرايلى جەرلەردى يگەرىپ، اگروقالاشىقتار سالۋ، ەلدى مەكەندەردى وركەندەتىپ دامىتۋ، تۇرعىندار سانىن كوبەيتۋ ءۇشىن كەشەندى شارالار قابىلداۋ قاجەت. شەكارا ماڭى اۋماعىن دامىتۋ تۋرالى ارنايى زاڭ، نەمەسە مەملەكەتتىك باعدارلاما قابىلداپ، وڭتۇستىكتىڭ جۇرتىن سولتۇستىك وڭىرلەرگە قونىستاندىرۋعا بارىنشا قولايلى جاعداي جاساۋ، بۇعان قوسا، كەيىنگى جىلدارى ءتۇرلى سەبەپتەرمەن باسەڭدەپ قالعان قانداستار كوشىن بارىنشا قولداپ، ولاردى سولتۇستىك، شىعىس وڭىرلەرگە ورنالاستىرىپ، ولاردىڭ تۇراقتانۋىنا، كəسىپكەرلىكپەن اينالىسۋىنا جەڭىلدىك جاساپ، كومەكتەسۋىمىز قاجەت.

ەڭ ۇلكەن پروبلەمانىڭ ءبىرى – اۋىل تۇرعىندارىنىڭ مالدارى جايىلاتىن جايىلىم ماسەلەسى. جەردى جەكەشەلەندىرۋگە بايلانىستى 1992 جىلى قابىلدانعان جەر رەفورماسى تۋرالى زاڭدا رەسپۋبليكا بويىنشا، اۋدان اكىمدەرىنىڭ شەشىمدەرىمەن ءار ەلدى مەكەننىڭ اينالاسىندا، اۋىلدىڭ كەلەشەكتە دامۋىن ەسكەرە وتىرىپ جەكەمەنشىكتىڭ مالىن جايۋ ءۇشىن ارنايى جايىلىمدىق، شابىندىق جەرلەر قالدىرىلىپ، ول جەرلەر ەلدى مەكەننىڭ قوعامدىق جەرلەرى بولىپ بەكىتىلگەن بولاتىن. سول جەرلەردى زاڭسىز، ءارتۇرلى قيتۇرقى جولدارمەن جەكەشەلەندىرىپ نەمەسە ۇزاق مەرزىمگە جالعا الىپ، ەگىندىككە اينالدىرىپ جىبەرگەن نەمەسە قورشاپ الىپ، جەكەمەنشىك مال سانىن وسىرۋگە كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعان دەرەكتەر وتە كوپ.

سونداي جايىلىمدىق جەرلەردى قايتارىپ الۋ – وتە قيىن، كوپ تەر توگۋدى كەرەك ەتەتىن جۇمىس. ول ءۇشىن جەر كودەكسىنە تۇبەگەيلى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ، حالىققا جان-جاقتى تۇسىندىرىلۋگە ءتيىس. ال پايدالانىلماي جاتقان جەرلەر مەن جايىلىمدار مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلىپ، جەرى جوق ازاماتتارعا جانە ەلدى مەكەندەرگە جەكەمەنشىك مال جايىلىمدارى ەسەبىندە بەكىتىلىپ بەرىلۋى قاجەت.

وسى ورايدا ايتار ۇسىنىسىم – رەسپۋبليكا كولەمىندە جەر رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋدى باقىلايتىن، جەرگىلىكتى اكىمدىكتەرگە باعىنبايتىن بىرىڭعاي مەملەكەتتىك ورگان قۇرعان ءجون. ول اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە دە باعىنبايتىن، تىكەلەي ۇكىمەتكە شىعاتىن جەر رەسۋرستارى مەن جەر قاتىناستارى جونىندەگى رەسپۋبليكالىق اگەنتتىك بولۋى مۇمكىن. ونىڭ جەرگىلىكتى جەرلەردە جۇمىس ىستەيتىن، پايدالانىلماي جاتقان جەرلەر مەن جايىلىمداردى ماجبۇرلەپ قايتارىپ الۋعا وكىلەتتىگى بار ينسپەكتورلارى بولۋى كەرەك.

سونىمەن قاتار ءوز باسىم قازىر ءباسپاسوز بەتتەرىندە كوتەرىلىپ جۇرگەن اكىمدەردىڭ جەر بەرۋ قۇقىعىن شەكتەۋ كەرەك دەگەن پىكىرگە قوسىلمايمىن. ارينە، جەر ءبولۋدىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ جانىنان قۇرىلعان جەر تۋرالى كوميسسيانىڭ قۇرامىن كەڭەيتىپ، وعان ءماسليحات دەپۋتاتتارى، قوعامدىق كەڭەس، كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ مۇشەلەرى، شارۋالار قاۋىمداستىعى مەن باق وكىلدەرى كىرگىزىلىپ، اكىمدەر قابىلداعان شەشىم ولاردىڭ سايتتارىندا جانە باق ارقىلى جاريالانىپ وتىرۋعا ءتيىس. سونداي-اق مەملەكەتتىك جەر كاداسترىنىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جۇيەسى ارقىلى جەر بەرۋدى تسيفرلاندىرۋعا كوشۋ قاجەت.

تاعى ءبىر ماسەلە: جەردى شارۋاعا جالعا بەردىك دەلىك. ءارى قاراي نە ىستەۋ كەرەك؟ قالتاسىندا قاراجاتى جوق ادام ول جەرمەن نە ىستەي الادى؟ سوندىقتان شارۋاعا جەردى يگەرىپ، مول ءونىم الۋ ءۇشىن قارجى مەن تەحنيكا قاجەتتىگىن ەسكەرىپ، وعان العان جەر كولەمىنە ساي ۇزاق مەرزىمگە 2-3 پايىزدىق نەسيە بەرىلۋى كەرەك.بۇل ماسەلەنى نەسيەنىڭ پايىزدىق ستاۆكاسىن سۋبسيديالاۋ ارقىلى شەشۋگە بولادى. سونىمەن بىرگە تەحنيكانى ليزينگكە بەرۋدى كوبەيتىپ، ءار اۋداندا شارۋالارعا قىزمەت كورسەتەتىن ماشينا-تەحنولوگيالىق ستانسالار (متس) اشىلسا دۇرىس بولار ەدى. ەلىمىزدەگى اۋىل شارۋاشىلىعىن سۋبسيديالاۋ پرينتسيپتەرىن قايتا قاراپ، سۋبسيديانى ءبىرىشى كەزەكتە باسىمدىق بەرىلگەن اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىنىڭ تۇقىمىنا، تىڭايتقىشتارعا جانە نەسيە مەن تەحنيكا ليزينگىسىنىڭ پايىزدىق ستاۆكالارىن سۋبسيديالاۋعا جۇمساعان ءجون.

تاعى ءبىر كوپتەن ايتىلىپ كەلە جاتقان ماسەلە. ەۋرازيالىق وداق اياسىندا بىرگە جۇمىس ىستەپ جاتقان بەلارۋس پەن رەسەيدە شارۋالاردىڭ جەرى مەن مۇلكىن كەپىلدىككە الىپ، ۇزاق مەرزىمگە ارزان نەسيە بەرەتىن «اگروبانك» جۇمىس ىستەيدى. بىزدە دە شارۋالارعا قىزمەت كورسەتەتىن وسىنداي بانك بولعانى ءجون. ۇكىمەت اۋىل شارۋاشىلىعىن انىق قولدايمىن دەسە، اگروبانك اشىپ شارۋالاردىڭ جەرى مەن مۇلكىن كەپىلدىككە الىپ، ولارعا ارزان، ۇزاق مەرزىمدى نەسيە بەرۋ ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشۋى كەرەك دەپ ويلايمىن.

جەر رەفورماسىنا بايلانىستى رەسپۋبليكالىق كوميسسياعا كەلگەن حاتتىڭ 76 پايىزى جەكەمەنشىككە ءۇي سالۋعا جەل تەلىمىن بەرۋ ماسەلەسى تۋرالى بولدى. بۇل وزەكتى ماسەلە ءوز شەشىمىن تابۋى كەرەك. ول ءۇشىن زاڭناماعا وزگەرىس ەنگىزۋدىڭ قاجەتى جوق. جەر كودەكسىندە قازاقستان ازاماتى ومىرىندە ءبىر رەت جەكە ءۇي سالۋ ءۇشىن 10 سوتىق تەگىن جەر الۋعا قۇقىلى دەپ جازىلعان. بىراق جەر تەلىمى ينفراقۇرىلىمى بار جەردەن بەرىلۋى كەرەك. وسى ماسەلە شەشىمىن تاپپاي كەلەدى. سونىڭ سالدارىنان كەيىنگى 10 جىلدا جەكە تۇرعىن ءۇي سالۋ ءۇشىن جەر تەلىمىن الۋ كەزەگى 14 ەسەگە ءوسىپ، 1،4 ملن ادامدى قۇرادى. جاستار ۇيلەنىپ، جەكە ءۇي بولىپ شىققىسى كەلەدى، بىراق باسپانا ماسەلەسى قيىن. بۇل ەلىمىزدەگى دەموگرافيالىق جاعدايىنا تەرىس اسەرىن تيگىزۋدە. وسى پروبلەمانى شەشۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا قاراجات ءبولۋدى كوبەيتۋ قاجەت.

جەر رەسۋرستارى – ەلدىڭ بايلىعى، ونىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ نەگىزى. سوندىقتان دا جەردى ۇتىمدى پايدالانۋ، ونى قورعاۋ، توپىراقتىڭ قۇنارلىلىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالاردى تۇراقتى تۇردە جۇزەگە اسىرىپ وتىرۋ – باستى مىندەتىمىز.

 

قۋانىش ايتاحانوۆ،

قوعام قايراتكەرى

سوڭعى جاڭالىقتار

«بارىسقا» جاڭا قاقپاشى كەلدى

حوككەي • بۇگىن، 09:18

COVID-19: بوساڭسۋعا بولمايدى

الەم • بۇگىن، 08:51

تىلگە قۇرمەت – ەلگە قۇرمەت

قازاقستان • بۇگىن، 08:48

ايمانوۆتىڭ مۋرالى اشىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:41

باتىرلار مەن سامۋرايلار بەينەسى

قازاقستان • بۇگىن، 08:40

ءسوز سويىل: ءازىل-وسپاق

رۋحانيات • بۇگىن، 08:34

ءبىر كودتىڭ قۇنى

ايماقتار • بۇگىن، 08:28

قالدىقتان جاسالعان كارتا

ايماقتار • بۇگىن، 08:27

كومەگى كوپ كوشپەلى ەمحانا

ايماقتار • بۇگىن، 08:22

بىرلىگى جاراسقان بەرەكەلى ءوڭىر

قازاقستان • بۇگىن، 08:17

ءبىر تەڭگەنىڭ دە سۇراۋى بار

قازاقستان • بۇگىن، 08:11

اتىراۋدىڭ الۋان ايشىقتى ادىمى

ايماقتار • بۇگىن، 08:08

العا ۇمتىلعان اقمولا

ايماقتار • بۇگىن، 08:06

ۇقساس جاڭالىقتار