قازاقستان ۇلگىسىنىڭ بالاماسى جوق

باسقا باسىلىمداردان ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋ جونىندەگى جاھاندىق سامميتتە سويلەگەن ءسوزىن الەمدىك قوعامداستىق جوعارى باعالاۋدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى جاھاندىق سامميتتە سويلەگەن ءسوزى الەمدىك جەتەكشى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا كەڭىنەن پىكىر تۋعىزدى. ىقپالدى “The ءWashىngton ءTىmes” گازەتىنىڭ ءجۋرناليسى م.سيف “قازاقستان – قىسقا مەرزىمدە پايدا مەن اسكەري شامشىل­دىققا بايلا­نىس­تى بارلىق الدامشى اسەرلەرگە قارسى تۇرا بىلگەن تاريحتاعى تۇڭعىش مۇ­سىلمان مەملەكەتى, ياعني وزىنە تيە­سىلى بارلىق اسكەري يادرولىق ار­سەنالىن ءوز ەركىمەن جويعان تاريح­تاعى تۇڭعىش مەملەكەت بولدى”, دەپ مالىمدەدى. م.ءسيفتىڭ پىكىرىنشە, قازاق­ستاننىڭ مۇناي-گاز كەن ورىندارى مەن وزگە دە مي­نە­رال­دىق رەسۋرستاردى يگەرۋدە, سونداي-اق حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋدا قول جەت­كىز­گەن عالامات تابىستارى الەمدەگى كوپ­تەگەن دامۋشى ەلدەرگە جارقىن مىسال بولا الادى. وسى گازەتتە جۋرناليست م.كوۋل­ماننىڭ “يادرولىق وتىن بانكى جونىندەگى باستاما حالىقارالىق قو­عام­داستىق تاراپىنان  قولداۋ تاپ­تى” دەپ اتالاتىن ماقالاسى دا جا­ريا­­لاندى. وندا سوڭعى 20 جىل بە­دە­رىندە قازاقستاننىڭ يادرولىق قا­رۋسىزدانۋ بويىنشا ءوزىنىڭ الەمدەگى ورنىن دايەكتىلىكپەن نىعايتا تۇسكەنى اتاپ كورسەتىلەدى. ماقالا اۆتورىنىڭ پىكىرىنشە, قازاقستان قاۋىپسىز اتوم ەنەرگيا­سىن ءوزى ءۇشىن جانە وزگە دە مۇددەلى مەم­لەكەتتەر ءۇشىن دامىتۋ باعدار­لا­ما­سىن كەڭەيتۋ باعىتىندا ءوزىنىڭ گەو­ساياسي ىقپالىن قولدانۋعا ۇم­تى­لىپ وتىر. ء“Haffىngton Post” (اقش) ين­تەرنەت گازەتىندە “The ءHىll” گازەتىنىڭ رەداكتورى ا.ءايزليدىڭ “نەلىكتەن قازاقستان يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى جاھاندىق سامميتتە دە فلاگمان بولىپ تابىلادى” دەپ اتا­لاتىن ساراپتامالىق ماقالاسى جارىق كوردى. وندا اۆتور قازاق­ستان­نىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋ سالاسىنداعى تەڭ­دەسسىز ءرولى مەن جاسامپازدىق كوشباسشىلى­عىن جان-جاقتى دەرەكتەرمەن دايەكتەيدى. ء“Polىtىko” اگەنتتىگى (اقش) قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزي­دەنتى ن.نازارباەۆ سەمەي پوليگونىن جاۋىپ, قازاقستاندى يادرولىق قارۋدان ازات ەتىپ, شىن مانىندەگى كوشباسشىلىعىن ايعاقتادى, دەپ اتاپ كورسەتەدى. بۇگىن بۇل پوليگون قارۋسىزدانۋ مەن بولاشاققا دەگەن ءۇمىتتىڭ سيمۆولى بولىپ تابىلادى. ورتالىق ازيانى يادرولىق قارۋدان ازات ايماق دەپ جاريالاۋ تۋرالى كەلىسىمگە ءدال وسى جەردە قول قويىل­عان بولاتىن. “حابار” اگەنتتىگىندە سميتسون ينس­تيتۋتى ازيا بولىمشەسىنىڭ دي­رەكتورى (اقش) پ.تەيلور قا­زاق­ستان – 20 جىل ىشىندە الەمدەگى ىر­عاق­تى دامىپ كەلە جاتقان ەلدەر سا­نا­تىنا قوسىلا بىلگەن عالامات مەم­لەكەت, دەپ مالىمدەدى. پ.تەيلوردىڭ ەسەپتەۋىنشە, قازاقستان باسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ يادرولىق قاۋىپ­سىز­دىك جونىندەگى جاھاندىق سامميتتە كوپشىلىكتىڭ نازارىندا بولعانى كەزدەيسوقتىق ەمەس. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ رەسەي­دىڭ “يزۆەستيا” گازەتىندە جاريا­لان­عان “الىپ اۋقىمدى الەم جانە يادرو­لىق قاۋىپسىزدىك” دەپ اتالاتىن ماقالاسىنا ۇنقوسۋلار دا بارشىلىق. ء“Caspىonet” تەلەارناسىندا نيدەرلاندتىڭ ء“ROى ءىnternatىonal” مەملەكەتتىك باسقارۋ ينستيتۋتى­نىڭ ديرەكتورى م.ميۋيزەنبەرگ قازاق­ستان باسشىسىنىڭ ماقا­لاسىمەن تانىسقاننان كەيىن امستەردام قا­زاق­ستاننىڭ يادرولىق قارۋدى تارات­پاۋ جانە اتوم ەنەر­­گياسىن بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ جونىندەگى باس­تاماسىن قولدايتى­نىن مالىمدەدى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, قازاق­ستان جانجالدارعا تارتىلعان ەل­دەر­دىڭ سپەتسيفيكاسىن جاقسى بىلگەن­دىك­تەن, سوزىلمالى جانجالدار دەپ اتالاتىن كيكىلجىڭدەردى رەتتەۋدە ۇلكەن ءرول اتقارادى. “كلينگەندەيل” حالىقارالىق قا­تىناستار ينستيتۋتىنىڭ (نيدەر­لاند) قىزمەتكەرى ك.تەمپەل ءوز ماقالاسىندا قازاقستان پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ ماگاتە-ءنىڭ تۋى اس­تىندا حالىقارالىق يادرولىق وتىن بانكىن قۇرۋ تۋرالى يدەيالارىمەن ءبو­لىسەدى, دەپ مالىمدەدى. ونىڭ پىكىرىنشە, ن.نازارباەۆتىڭ بارلىق باستامالارى حالىقارالىق قوعام­داس­تىق تاراپىنان قولداۋ تاباتىن بولادى. “سترانا ي مير” گازەتىندە جا­پونيانىڭ ازيا تىنىق مۇحيتى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى قا­زاق­ستان پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ بەيبىت انتيادرولىق باستامالارىن تو­لىقتاي قولدايتىندارىن ءمالىم­دەدى. ولار باسقا مەملەكەتتەردىڭ ازاماتتارىن يادرولىق قارۋلاردى تاراتپاۋعا, يادرولىق قارۋدى جال­پى­عا بىردەي گوريزونتالدى جانە ۆەرتيكالدى تاراتپاۋ تۋرالى جاڭا امبەباپ كەلىسىم تۇزۋگە وزدەرىنىڭ ۇندەرىن قوسۋعا شاقىردى.