• 24 جەلتوقسان, 2013

قازىنالى ايماقتاعى وركەندى وزگەرىستەر

216 رەت

كورسەتىلدى

21 مين

وقۋ ءۇشىن

Egemen Qazaqstan

شىعىس قازاقستان وبلىسى جىلدى تولايىم تابىستارمەن قورىتىندىلادى

ءيا, 2013 جىلعا وكپە جوق. مەرەيلى دە بەرەكەلى بيىلعى جىلى شىرايى كىرگەن شىعىستا ەل ەسىندە قالاتىنداي ەلەۋلى وقيعالار ورىن الدى. يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالار بويىنشا كەندى التايدا 611 ميلليارد تەڭگەنىڭ 39 جوباسى جۇزەگە اسۋى ءتيىس بولسا, ول ورىندالۋعا جاقىن. ءتۇستى مەتاللۋرگيانىڭ كوش باسىندا تۇرعان «قازتسينك» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى مەن «ءۇلبى مەتاللۋرگيا» زاۋىتى» اق-تا, وسكەمەن تيتان-ماگني كومبيناتىندا جانە شىعىس قازاقستان ماشينا جاساۋ زاۋىتىندا جاڭا قۋاتتار ىسكە قوسىلىپ, مىڭداعان جۇمىس ورىندارى اشىلدى. قازاقستاننىڭ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگەن جوبالاردىڭ ىشىندە تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا سالاسى ەرەكشە ورىنعا يە. بۇل سالا بويىنشا

8 جوبا ىسكە استى.

شىعىس قازاقستان وبلىسى جىلدى تولايىم تابىستارمەن قورىتىندىلادى

8 جوبا ىسكە استى.

يندۋستريالىق جوبالارعا – كەڭ ءورىس

كۋرچاتوۆتا عىلىمي قالا قۇرۋ ءجونىندە باستاما قىزۋ قولداۋ تاۋىپ وتىر. قالانىڭ باستى نىسانى – عىلىمدى دامىتۋ جانە جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋ سالاسىندا باي تاجىريبەسى, قاجەتتى كادرلىق الەۋەتى, كۇردەلى عىلىمي ينفراقۇرىلىمى بار قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق يادرولىق ورتالىعى بولىپ تابىلادى. ورتالىق قىزمەتىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن حالىقارالىق تالاپتارعا ساي جۇمىستار اتقارىلماق. ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق نەگىزىندە وتكىزىلەتىن شارالار اتومدىق ەنەرگەتيكا, راديوەكولوگيا, يادرولىق جانە رادياتسيالىق فيزيكا, سەيسمولوگيا سالاسىنداعى عالىمدار مەن مامانداردىڭ نازارىن اۋدارۋدا. ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ قازاقستان مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعى فورۋمى بارىسىندا كۋرچاتوۆ قالاسىندا عىلىمي قالا قۇرۋعا رەسەيلىك كومپانيالاردى شاقىرعانىنىڭ ءوزى بولاشاققا جاساعان باتىل قادام ەكەنىن مويىنداعان ءجون.

ەلىمىزدەگى سەرپىندى جوبالاردىڭ ءبىرى – «ازيااۆتو قازاقستان» زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى. وعان رەسەيدىڭ «اۆتوۆاز» كومپانياسى بەلسەنە ارالاسۋدا. قۇرىلىستىڭ باستالعانىنا ءۇش اي ءوتتى. جاڭا زاۋىت تولىق قۋاتىنا ەنگەندە جىلىنا 250 مىڭ كولىك شىعارىلىپ, 12 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلماق. جىل باسىنان بەرى 20 مىڭعا تارتا ساپالى دا جۇردەك كولىك شىعارىلدى. قازىرگى تاڭدا وسكەمەندە شىعارىلىپ جاتقان جەڭىل كولىكتەرگە سۇرانىس كوپ, الدىن الا تاپسىرىس بەرگەندە عانا بىرەر ايدان كەيىن الۋعا بولادى. سونىمەن بىرگە, سەمەي قالاسىنداعى «سەماز» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى تۇساۋىن كەسكەلى ەلىمىزدەگى اگرارلىق سەكتوردىڭ شارۋالارى ەركىن تىنىس الا باستادى. نەگە؟ سەبەبى, بۇرىندارى رەسەي مەن بەلارۋستان جەتكىزىلەتىن تەحنيكانىڭ باعاسى شارىقتاپ, ونى الۋ مۇمكىندىگى قيىنداپ كەتكەن. اقىرى ىسكەر ازاماتتار زاۋىتتى پايدالانۋعا بەردى. مينسكىنىڭ تراكتور زاۋىتىمەن بىرلەسىپ تۇساۋىن كەسكەن زاۋىت جىلىنا ءبىر مىڭ دانا تەمىر تۇلپار شىعارىپ اۋىلدارعا جونەلتۋدە. ونىڭ باعاسى باسقالارعا قاراعاندا 30 پايىز تومەن. بيىل سەرىكتەستىكتىڭ قۋاتى ەكى ەسەگە ارتقان, جانارمايدى از تۇتىناتىن قۋاتتى تراكتورلاردى شىعارا باستادى. ونىڭ ەكى داناسىن قاراشا ايىندا جارما اۋدانىنىڭ شارىق اۋىلىنداعى قوجالىق يەلەرى داڭقتى بالۋان داۋلەت بولات ۇلىنان تەگىن سىيعا الدى. سول جولى شارىقتا ءدارىحانا, ءدامحانا, فۋتبول الاڭى اشىلىپ, ءوڭىر باسشىسى ب.ساپارباەۆ ىسكەر ازاماتتارعا العىسىن ءبىلدىردى.

ىزدەنسە رەزەرۆتەر كوپ. اۋىلى ارالاس, قويى قورالاس, ءبىر-بىرىمەن كورشى جاتقان وڭىرلەر ەكونوميكا مەن اۋىل شارۋاشىلىعىندا, باسقا سالالاردا دا ىنتىماقپەن, قويان-قولتىق جۇمىس جاساسا تابىس ەسەلەنە تۇسەتىنى بەلگىلى. شىلدە ايىندا شىعىس قازاقستان, الماتى, قاراعاندى جانە پاۆلودار وبلىستارىنىڭ ىقپالداستىعى اياسىندا وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق رەسپۋبليكالىق فورۋمى بولىپ ءوتتى. شىعىس قازاقستاننىڭ ءتۇستى مەتالى كورشى وبلىستاردىڭ كادەسىنە جاراسا, الماتىنىڭ كوكونىسى باسقا ايماقتارعا قاجەت. پاۆلودار مەن قاراعاندىنىڭ ونەركاسىپ ونىمدەرىنە باسقا ايماقتار ءزارۋ. فورۋم اياسىندا جۇزدەن استام مەموراندۋم جاسالدى. الداعى ۋاقىتتا دا وسىنداي ءتيىمدى كەزدەسۋلەر جالعاسا بەرمەك. سونداي-اق, سەمەي قالاسىندا وتكەن «سابانتوي» مەرەكەسىنە تاتارستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى م.شايميەۆتىڭ قاتىسۋى ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ ەسىندە ساقتالماق.

اۋىل-ايماق اجارلانىپ كەلەدى

اۋىلدار اجارلانىپ كەلەدى. وڭىردەگى تىرەك اۋىلدارى تىزىمىنە 50 ەلدى مەكەن ەندى. قازىر ول اۋىلدارعا بارساڭىز, تانىماي قالاسىز. سوڭعى ەكى جىلدا عانا تىرەك اۋىلدارىنا جۇزدەگەن ميلليون تەڭگە قارجى ءبولىندى. اۋىلدا دا سەرپىندى جوبالار قانات جايا باستادى. ول ەلدىڭ ەڭسەسىن كوتەرۋدە. ماسەلەن, سەرپىندى جوبالار قاتارىنا ەنگەن وسكەمەن قۇس فابريكاسىندا قۇس ەتىن تەرەڭدەتىپ وڭدەيتىن قۋات ىسكە قوسىلدى. ونىڭ قۇرىلىسىنا ءبىر جارىم ميلليارد تەڭگە قارجى جۇمسالدى. بيزنەستىڭ جاۋاپكەرشىلىگىمەن بوي كوتەرگەن نىساندا 120 ادام ەڭبەك ەتىپ جاتىر. اتالمىش كاسىپورىننىڭ توڭازىتىلعان 150 تاعام ءتۇرى كورشى رەسەيگە ەكسپورتتالادى.

اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا دا وركەندى وزگەرىستەر بار. بيىل وبلىس ديقاندارى بۇرىن-سوڭدى بولماعان تابىسقا قول جەتكىزدى. اۋا رايىنىڭ جاۋىندى-شاشىندى بولۋىنا قاراماستان اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قاجىرلى ەڭبەك ەتىپ مەملەكەت قامباسىنا 1 ميلليون توننادان استام التىن ءدان قۇيدى. كۇنباعىس داقىلىنان دا مول ءونىم الىندى. وڭىردە تەڭبىل بۇعى, مارال سانى ارتا ءتۇستى. التاي بالىنىڭ اتاعى الىسقا كەتكەن. وسىمەن ءۇشىنشى رەت وبلىس اكىمى ب.ساپارباەۆتىڭ باستاماسىمەن حالىقارالىق بال فەستيۆالى بولىپ, وعان ونداعان مەملەكەتتەن ومارتا شارۋاشىلىعىنىڭ شەبەرلەرى قاتىسىپ, تاجىريبە الماستى. گەرمانيا, گوللانديا, قىتايدان جانە مۇحيتتىڭ ار جاعىنان كەلگەن شەتەلدىكتەر التاي بالىنىڭ ساپاسى ەرەكشە ەكەنىن, ول شىعىستىڭ برەندىنە اينالۋ ءۇشىن كوپ ىزدەنىس تانىتۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى.

تامىز ايىندا اباي اۋدانىندا «شىڭعىستاۋ» جارمەڭكەسى ءوتىپ, وعان بارلىق وبلىستاردان اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندارى مەن قوجالىق يەلەرى قاتىسىپ, اسىل تۇقىمدى مال ساتىپ الۋ جونىندە جۇزدەگەن شارتقا وتىردى. الداعى ۋاقىتتا ماڭىزدى شارا جىل سايىن ءوتىپ تۇرماق. سونداي-اق, وسكەمەندە وتكەن تۇڭعىش اۋىل جاستارى حالىقارالىق كونگرەسىنىڭ تاعىلىمدى جاقتارى مول بولدى. «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باستاماسىمەن كىندىك قانى تامعان جەرگە اياق باسقان جاستارعا قامقورلىق جاساۋداعى كەمشىلىكتەر ايتىلىپ, ونى تۇزەۋدىڭ جولدارى قاراستىرىلدى.

ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ماۋسىمىندا ەلباسى ن.نازارباەۆ جۇمىس ساپارىمەن كەندى التايعا كەلدى. سەمەي قالاسىنىڭ قىس ماۋسىمىنا قالاي ازىرلەنىپ جاتقانىنا كوڭىل ءبولدى. ەلباسى جىلۋ بەرۋ ورتالىعىندا بولعان كەزدە ءبىرشاما ىستەردىڭ اتقارىلعانىن كورىپ, جۇمىستى شيراتا ءتۇسۋ قاجەتتىگىن شەگەلەپ تۇرىپ تاپسىردى.

بۇدان كەيىن «سەمەي ينجينيرينگ» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. وسكەمەن قالاسىنداعى بىرقاتار كاسىپورىندار, كۇن قۋاتىمەن جىلىتاتىن تاباقشالاردى جاسايتىن زاۋىتتا, انا مەن بالا ورتالىعىندا بولعان كەزدە ەلباسى وڭىردە وركەندى وزگەرىستەردىڭ بولىپ جاتقانىن اتاپ كورسەتتى. وبلىس اكىمى ب.ساپارباەۆ كومانداسىنىڭ جۇمىسىنا وڭ باعا بەردى.

مامىر ايىندا «التاي – ءبىزدىڭ ورتاق ءۇيىمىز» اتتى حالىقارالىق فورۋم بولىپ ءوتتى. وعان قازاقستان, رەسەي فەدەراتسياسى, قىتاي جانە موڭعوليا ەلدەرىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. وبلىس اكىمى ب.ساپارباەۆ فورۋمدا بايانداما جاساپ, شىعىس قازاقستاندا تابيعي قورىقتار مەن ساياباقتاردىڭ, رەزەرۆاتتاردىڭ اۋماعى 2 ميلليون گەكتارعا, ال ۇزىن سانى 14-كە جەتكەنىن اتاپ كورسەتتى. جاسىل تەحنولوگيانى باتىل ەنگىزۋدى ناسيحاتتاي وتىرىپ, الدا كەلە جاتقان ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىن وتكىزۋدە ىزدەنىس پەن ىلكىمدىلىك تانىتا بەرەتىنىن تىلگە تيەك ەتتى.

«جاسىل ەكونوميكا – قازاقستان دامۋىنداعى جاڭا باعىت» ءۇشىنشى حالىقارالىق ەكولوگيالىق فورۋمى دا كوكەيكەستى ماسەلەنى قوزعادى. وبلىستىڭ ەكولوگياسىن جاقسارتۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك, اۋانى لاستايتىن ءىرى كاسىپورىندار بۇل ورايدا نە تىندىرىپ جاتىر دەگەن ساۋالدارعا تۇرعىندار جاۋاپ العانداي بولدى. فورۋم جۇمىسىنا قورشاعان ورتانى قورعاۋ ءمينيسترى ن.قاپپاروۆ, يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار, وڭىرلىك دامۋ مينيسترلىكتەرىنىڭ وكىلدەرى, كورەيا رەسپۋبليكاسى مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلشىلەرى جانە باسقا دا شەتەلدىك ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا كۇن, جەل قۋاتتارىنان ەنەرگيا الۋ مىندەتى قويىلعانى بەلگىلى. بۇل باعىتتا دا ءوڭىر باسشىسى ب.ساپارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قىرۋار جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. – بىزدە جەل ەنەرگياسىن پايدالانۋ الەۋەتى بار, – دەدى وسى فورۋمدا ءوڭىر باسشىسى. – بۇگىنگى كۇننىڭ وزىندە اباي, كۇرشىم, اياگوز, ءۇرجار اۋداندارىنىڭ شالعايداعى شارۋا قوجالىقتارىندا 20-دان استام جەل ەلەكتر گەنەراتورى مەن 1 مىڭنان استام كۇن باتارەياسى ورناتىلعان. اعىمداعى جىلى وسكەمەندە كۇننەن قۋات الاتىن باتارەيالارعا ارنالعان فوتوەلەكترلىك مودۋلدەر وندىرەتىن زاۋىت ىسكە قوسىلادى.

فورۋمدا بىرقاتار مەموراندۋمعا قول قويىلدى. ونىڭ ىشىندە قۇنى 18,1 ميلليارد تەڭگە بولاتىن جەل ەلەكتر ستانساسىن سالۋ ۇيعارىلدى.

تۇركى دۇنيەسىنىڭ تۇتاستانۋىنا ارنالدى

وڭىردەگى ەستە قالاتىن ماڭىزدى وقيعانىڭ ءبىرى – وسكەمەندە وتكەن «التاي – تۇركى الەمىنىڭ التىن بەسىگى» ءىى حالىقارالىق فورۋمى. حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيامەن باستالعان ءدۇبىرلى جيىنعا رەسپۋبليكا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد, اتاقتى اقىن ولجاس سۇلەيمەنوۆ, اكادەميك جابايحان ءابدىلدين, تۇركسوي حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى دۇيسەن قاسەيىنوۆ, حالىق جازۋشىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ, الەمنىڭ 12 مەملەكەتىنەن عالىمدار, مادەنيەت ءجانە ونەر قايراتكەرلەرى, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. بۇل ماڭىزدى فورۋمعا ەلباسى ن.نازارباەۆ قۇتتىقتاۋ حات جولدادى.

«ارداقتى اعايىندار! «التاي – ءتۇركى الەمىنىڭ التىن بەسىگى» اتتى حالىقارالىق فورۋم ەكىنشى رەت ءوتىپ وتىر, ول ۇلىقتاۋعا لايىق ۇلاعاتتى ءىس. فورۋم ءبىزدىڭ ەجەلدەن قالىپتاسقان بايلانىستاردى نىعايتا وتىرىپ, كەلەشەك قارىم-قاتىناستارىمىزدى ايقىنداپ, اتا تاريحىمىزدىڭ باستاۋى التايدا تابىلعان رۋحاني قۇندىلىقتاردى يگەرۋگە جاڭا مۇمكىندىك اشۋعا ءتيىس», دەلىنىپتى وندا.

– ءيا, ءومىر تولقىنىندا تالاي حالىقتار قۇرىپ كەتتى. تەك ەڭ مىقتىلارى عانا, سونىڭ ىشىندە ءححى عاسىرعا قازاقتار دا امان-ەسەن جەتتى. ءارينە اقتاڭداقتار كەزىندە قازاقتار دا ناۋبەتكە ۇشىرادى, تالاي دارىندى بوزداقتار كىناسىز اجال قۇشتى. حح عاسىردا حالقىمىزدىڭ تەڭ جارتىسىنان ايىرىلدىق. سوندىقتان ءبىز ءبارىمىز قايدان ەكەنىمىزدى, كىم ەكەنىمىزدى ەستە ۇستاۋىمىز كەرەك. ءبىز ارقايسىمىزدىڭ اتىمىزدى ەسىمىزگە تۇسىردىك, ال تەگىمىز ءبىر – تۇركى, – دەپ ولجاس سۇلەيمەنوۆ اعىنان جارىلدى.

تۇركى دۇنيەسىنىڭ تۇتاستانۋىنا ارنالعان بۇل فورۋمنىڭ ماڭىزى اسا زور. كونفەرەنتسيا بارىسىندا تۇركولوگيا مەن التايستيكا ماسەلەلەرى, ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا, تۇركى الەمىنىڭ تاريحى مەن ارحەولوگياسى, ەكولوگيا ماسەلەلەرى تالقىلاندى. التايدىڭ تاڭعالارلىق تابيعاتىنا ارنالعان فلورا جانە فاۋنا, كىتاپ كورمەلەرى ۇيىمداستىرىلدى.

تالانتتى جازۋشى ورالحان بوكەيدىڭ 70 جىلدىعىنا ارنالعان مادەني شارانىڭ ءتالىمدى جاقتارى مول بولدى. بەلقاراعاي, ورەل, شىڭعىستاي اۋىلدارىندا تالانت يەسىن ەسكە الۋعا ارنالعان كەزدەسۋلەر وتكىزىلدى. كاتونقاراعاي اۋىلىندا جازۋشىعا ەڭسەلى ەسكەرتكىش ورناتىلدى. ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋىندا وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ اۋدان جۇرتشىلىعىن قۇتتىقتاپ, جازۋشىنى ماڭگى ەستە ساقتاۋ ءۇشىن ەسكەرتكىش قويىلعانىن, كوشەگە ەسىمى بەرىلگەنىن اتاپ ايتتى. سالتاناتقا قاتىسقان مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى جاننا قۇرمانعاليەۆا مينيستر مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى. عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيادا جازۋشىنىڭ قالامداس دوستارى مەن ىنىلەرى تولەن ابدىك, كادىربەك سەگىزباەۆ, مارات ءماجيتوۆ, الىبەك اسقاروۆ, قايىردى نازىرباەۆ, ديداحمەت ءاشىمحانوۆ جانە تاعى باسقالار ەستەلىكتەر ايتتى.

تۋعان ەل – التىن بەسىگىم

زايسان قالاسى مەن اۋداننىڭ 24 ەلدى مەكەنى كوگىلدىر وتىندى تۇتىناتىن بولدى. سارىبۇلاق – مايقاپشاعاي 92,5 شاقىرىمدىق گاز قۇبىرى قاراشا ايىندا پايدالانۋعا بەرىلدى. وبلىس اكىمى ب.ساپارباەۆ گازدى العاش پايدالانعان 87 جاستاعى كۇلاش فايزراحمانوۆا اجەيدىڭ ۇيىنە بارىپ, قۋانىشىمەن ءبولىستى. بۇدان كەيىن اۋەزوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتە بولدى. زايسان اۋدانىنىڭ اكىمى الماس وڭداقانوۆتىڭ ايتۋىنشا, كوگىلدىر وتىن 470 ۇيگە قوسىلىپتى. جۇمىس ودان ءارى جالعاسۋ ۇستىندە. كەلەر جىلى 9 ەلدى مەكەنگە گاز قۇبىرى تارتىلماق.

«تۋعان ەلگە – تاعزىم!», «تۋعان ەل – التىن بەسىگىم!» اكتسيالارىنىڭ بەس جىلدىعى كەڭ كولەمدە اتالىپ ءوتتى. ايتۋلى وقيعاعا ارنالعان سالتاناتتى جيىن جارما اۋدانىنىڭ ورتالىعى قالباتاۋ اۋىلىندا ءوتتى. وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ مادەنيەت پەن ونەر سالاسىنىڭ ۇزدىكتەرىنە باعالى سىيلىقتار تابىستادى. جۇلدە العان وزاتتارعا قۇرمەت كورسەتىلدى. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاقسىلىق ومار 2009-2011 جىلدارى 40-تان استام قوناقۇي, مەيرامحانا, ساۋدا ۇيلەرى مەن تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتەتىن نىساندار پايدالانۋعا بەرىلگەنىن تىلگە تيەك ەتتى.

جاقىندا بۇل شارانىڭ بەسجىلدىعى وسكەمەندە دە اتالىپ ءوتتى. وندا قايىرىمدىلىق شارالارىنا بەلسەنە ارالاسقان, ءوز قارجىلارىنا قوناق ۇيلەر, مادەنيەت مەكەمەلەرى مەن سپورت كەشەندەرىن سالىپ بەرگەن 18 ازامات وبلىس اكىمىنىڭ العىس حاتتارىنا يە بولدى. بەس جىلدا وڭىردەن شىققان ىسكەر ازاماتتار 20 ميلليارد تەڭگەدەن استام ءوز قارجىلارىن قايىرىمدىلىق شارالارىنا جۇمساپتى.

شىعىس قازاقستان وبلىسى قاشان دا الدىڭعى ورىننان كورىنىپ ءجۇر. تامىز ايىندا ءوڭىر باسشىسى ب.ساپارباەۆ وبلىستار اراسىندا ءبىرىنشى بولىپ استانادا بريفينگ وتكىزىپ, قول جەتكىزگەن تابىستار جايلى ايتىپ بەردى. يندۋستريالىق جوبالار بويىنشا كوش باسىندا كەلە جاتقان ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى ەلدى قىزىقتىردى.

قازان ايىندا الماتى قالاسىندا شىعىس قازاقستاننىڭ مادەني كۇندەرى ۇيىمداستىرىلدى. وعان بيبىگۇل تولەگەنوۆا, مايرا ءىلياسوۆا, تولقىن زابيروۆا, ۆياچەسلاۆ تكاچ, گۇلدانا نوعايباەۆا, اسەل نۇرلانوۆا, نۇرگۇل قابدوللاەۆا ءتارىزدى ونەر جۇلدىزدارى قاتىسىپ, كەلۋشىلەردى انگە بولەدى. جارمەڭكەدە ونداعان توننا ەت پەن التاي بالى ساۋدالاندى. سونداي-اق, استانا قالاسىندا دا شىعىس قازاقستاننىڭ مادەني كۇندەرى جالعاسىن تاپتى.

قازاقستان فۋتبولىنا ءبىر عاسىر

سەمەي قالاسىندا قازاقستان فۋتبولىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويى ەل ەسىندە قالاتىنداي تارتىمدى ءوتتى. وعان سوناۋ 60-70 جىلدارداعى فۋتبول جۇلدىزدارى قاتىستى.

وسى مەرەكە شەڭبەرىندە «سپارتاك» كومانداسى مەن ارداگەرلەر اراسىنداعى جولداستىق كەزدەسۋ تارتىمدى ءوتتى. وبلىستا فۋتبولدان ەكى كوماندا بار. سەمەيدىڭ «سپارتاگى» كەلەر جىلدان باستاپ سۋپەرتوپتا ونەر كورسەتپەك. وڭىردە سپورتقا ەرەكشە كوڭىل ءبولۋدىڭ ناتيجەسىندە ساڭلاقتارىمىز توپ جارا باستادى. وسكەمەندە جەكپە-جەك سارايى سالتاناتى جاعدايدا اشىلىپ, وعان داڭقتى بالۋان داۋلەت تۇرلىقانوۆ, وليمپيادا چەمپيونى ولگا رىپاكوۆا, بوكستان الەم چەمپيونى مەرەي اقشالوۆ قاتىستى. جاقىن ارادا جەڭىل اتلەتيكا مانەجى ىسكە قوسىلماق. ءجۇزۋ كەشەنى قۇرىلىسى دا اياقتالىپ قالدى. جىل باسىنان بەرى وڭىردە جۇزدەگەن مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپتى. سپورتقا كوڭىل ءبولۋدىڭ ارقاسىندا شىعىستىڭ ورەندەرى ءوڭىردىڭ اتاعىن شىعارىپ كەلەدى. جاقىندا وبلىس اكىمى اتاقتى شاڭعىشى الەكسەي پولتورانينگە قۇرمەت كورسەتىپ, ريددەر قالاسىنان ءۇش بولمەلى پاتەردىڭ كىلتىن تابىس ەتتى.

تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىنە وراي وتكىزىلگەن ونكۇندىك

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنىن مەرەكەلەۋگە ارنالعان ونكۇندىكتى وتكىزۋ جونىندەگى باستامانى العاشقى بولىپ كوتەرگەن ءبىزدىڭ ءوڭىر. ەڭ الدىمەن ون كۇن بويى ءتۇرلى شارالار ءوتتى. شىعىس اۋىلىندا پاتەر كىلتتەرىن العان 12 وتباسى قونىس تويىن جاسادى. سەمەي قالاسىندا 50 وتباسى جاڭا پاتەرلەرگە يە بولدى. شەمونايحا قالاسىندا «تۋعان ءتىلىم – ارداعىم» اتتى فورۋم ءوتىپ, جاڭا مەكتەپ-ينتەرنات پايدالانۋعا بەرىلدى. ونكۇندىكتە وسكەمەندە 78 پاتەرلىك تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپ, 22 كوپبالالى انالار, جەتىم بالالار, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرى قۋانىشقا كەنەلدى. قامىستى اۋىلىندا 12 ءۇي سالىنىپ بىتۋگە تاياۋ. ۇلان اۋدانىنىڭ ايىرتاۋ اۋىلىندا الەۋمەتتىك دۇكەن مەن جاڭا ءدامحانا, ءۇرجار اۋدانىندا دا بىرقاتار الەۋمەتتىك نىساندار اشىلدى. ءۇرجاردا ەكى جىل ىشىندە سالىنىپ جاتقان 8 مەكتەپتىڭ پايدالانۋعا بەرىلەتىنىن دە ايتا كەتكەن ءجون. ونىڭ تورتەۋى ەسىگىن ايقارا اشتى. كۇرشىم, كوكپەكتى اۋداندارىن بايلانىستىرىپ تۇرعان «كۇرشىم» پارومى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ, ونىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا ءوڭىر باسشىسى, اۋدان تۇرعىندارى قاتىستى. اباي, بەسقاراعاي, جارما, اياگوز, تارباعاتاي, زايسان جانە باسقا اۋدانداردا دا ونكۇندىك كەزىندە جۇزدەگەن عيمارات اشىلدى. ريددەردە سوڭعى 30 جىلدا بىردە-ءبىر تۇرعىن ءۇي سالىنباعان ەكەن. تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى قارساڭىندا 60 پاتەرلىك تۇرعىن ءۇي, 50 ورىندىق بالاباقشا اشىلدى.

«جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسى بويىنشا دا الەۋمەتتىك نىساندار جاڭا جىل قارساڭىندا اشىلىپ جاتىر. شاعىن قالالار تىزىمىنە ەنگەن ريددەر, زىريان, سەرەبريانكا, كۋرچاتوۆ قالالارىنا ونداعان ميلليارد تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, ەكونوميكا مەن اۋىل شارۋاشىلىعىنا دا قان جۇگىرە باستادى. وڭىردە قازىرگى تاڭدا 50 ەلدى مەكەن تىرەك اۋىلدارى تىزىمىنە ەنىپ وتىر. اۋىلدار ادام تانىماستاي وزگەردى.

شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەڭبەككەرلەرى 2013 جىلدى تولايىم تابىستارمەن قورىتىندىلاپ وتىر. تابيعات-انا سىيلاعان ەن بايلىقتى حالىق يگىلىگىنە جاراتىپ, ادامداردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايلارىن جاقسارتۋدا مىنە, وسىنداي وڭدى ىستەر اتقارىلىپ جاتىر. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا اتاپ كورسەتىلگەن مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ جولىندا كوپ ىزدەنىس پەن ىلكىمدىلىكتىڭ قاجەت ەكەنى ايتپاسا دا بەلگىلى. شىرايى كىرگەن شىعىستىڭ الەۋەتى ارتا بەرىپ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى دۇرىستالا بەرەتىنى ءسوزسىز.

وڭداسىن ەلۋباي,

«ەگەمەن قازاقستان».

شىعىس قازاقستان وبلىسى.