سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «ەQ»
كەيبىر ەل قۇلاق اسپاي جۇرگەن نەگىزگى ەرەجە تىم قاراپايىم – ماسكا تاعۋ, ارا قاشىقتىقتى ساقتاۋ. بار بولعانى وسى. دەنساۋلىق اركىمنىڭ ءوزى ءۇشىن كەرەك. مۇنداي ەسكەرتۋدى ايتۋداي-اق ايتىپ جاتىر. بىراق ءتارتىپتى ساقتايىن دەسە دە, ساقتالمايتىن جاعدايلار بار. ماسەلەن, قالالىق اۆتوبۋستار ىشىندەگى ءيىن تىرەسكەن جولاۋشىلار ماسكا تاققانىمەن ارا قاشىقتىقتى قايتىپ ساقتايدى؟ وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ تە ۆيرۋستىڭ قوعامدىق كولىكتەردە جۇعاتىنىن ايتقان. راس, بۇل جەردە سانيتارلىق تالاپتاردى ساقتاۋ مۇمكىن ەمەس.
– قوعامدىق كولىكتەردە ارا قاشىقتىق تۋرالى ايتۋدىڭ ءوزى كۇلكىلى. اۆتوبۋستاردا تاڭەرتەڭ جانە كەشكە ينە شانشار ورىن بولمايدى. جولاۋشىلاردىڭ ىشىندە جوتەلىپ-جوتكىرىنىپ كەلە جاتاتىندارى قانشاما؟! قىزىق, اۋا جوق اۆتوبۋسپەن جۇمىسقا جەتكەندە دەنە تەمپەراتۋرامىزدى تەكسەرەدى. بانك سياقتى قىزمەت كورسەتۋ مەكەمەلەرىندە ارا قاشىقتىق ۇستاۋىمىزدى سۇرايدى. بەينەبىر ۆيرۋس قوعامدىق كولىكتە جۇرمەيتىن سياقتى. ءبارى كوزبوياۋشىلىق, – دەيدى وسكەمەن قالاسىنىڭ تۇرعىنى رينات ادىلبەك.
كەيبىر جاعدايعا كوز جۇما قاراعاننىڭ وزىندە سوڭعى تاۋلىكتە 30-دان استام ءتارتىپ بۇزۋشىلىق تىركەلگەن. ەلدىڭ بەرەكەسىن قاشىرعان كەسەلدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن وبلىستىق سانيتارلىق دارىگەر بەكىتكەن شەكتەۋ رەجىمىنىڭ ساقتالۋى كۇندەلىكتى مونيتورينگتىك توپتىڭ نازارىندا. ال ارنايى قۇرىلعان مونيتورينگتىك توپتىڭ جۇمىسىن «شىعىس – ادالدىق الاڭى» جوبالىق كەڭسەسىنىڭ وكىلدەرى قاداعالايدى.
– «شىعىس – ادالدىق الاڭى» جوبالىق كەڭسەسىنىڭ نومىرىنە كۇن سايىن ەرەجە بۇزىلعاندىعى جونىندە اقپاراتتار تۇسەدى. ءبىز مونيتورينگتىك توپتىڭ جۇمىسىندا «بارماق باستى, كوز قىستىلىقتاردىڭ» بولماۋىن قاداعالايمىز. ال دالادا, شاعىن دۇكەندەردە ماسكا تاقپاعانى ءۇشىن ايىپپۇل سالۋدى قۇپتامايمىن. ءبىز قوعام وكىلى رەتىندە ۇلكەن كاسىپكەرلىك نىساندارىنداعى زاڭبۇزۋشىلىقتى مىندەتتى تۇردە تىركەپ, قانداي ايىپپۇل سالىنعانىن تەكسەرىپ وتىرامىز. بۇل ءبىر جاعىنان جەمقورلىقتىڭ دا الدىن الادى, – دەيدى «شىعىس – ادالدىق الاڭى» جوبالىق كەڭسەسىنىڭ جەتەكشىسى مارجان باقىتقىزى.
وبلىس ورتالىعى وسكەمەندە مونيتورينگتىك توپ 6 اقپاندا دۇكەندەردە ماسكالىق رەجىمدى بۇزۋ بويىنشا 6 جاعدايدى تىركەگەن. ال سەمەي قالاسىنىڭ ساۋدا ۇيلەرىندە, بازارلار مەن قوعامدىق كولىكتەردە ماسكالىق رەجىمنىڭ ساقتالماۋىنا بايلانىستى 21 ءتارتىپ بۇزۋشىلىق انىقتالعان. سونىمەن قاتار, 12 حاتتاما تولتىرىلىپ, 393 795 تەڭگە كولەمىندە 9 ايىپپۇل سالىندى.
ريددەر قالاسىندا كەلۋشىلەرگە ماسكاسىز قىزمەت كورسەتكەندەرى ءۇشىن 4 ءتارتىپ بۇزۋشىلىق تىركەلگەن. زايسان قالاسىنداعى ساۋدا ۇيىندە 12 ادامعا ارنالعان سەمينار ۇيىمداستىرىلىپ, سانيتارلىق تالاپتار بۇزىلعانى بەلگىلى بولىپ, جاۋاپتى ازامات 15 اەك كولەمىندە ايىپپۇل ارقالادى.
ەندى مىنا ماسەلەگە ءمان بەرەيىك: كۇرشىم اۋدانىندا ماسكالىق رەجىمدى ساقتاماۋ فاكتىلەرى تىركەلىپ, ءتارتىپ بۇزعاندارعا قاتىستى حاتتامالار تولتىرىلدى. گلۋبوكوە اۋدانىندا ۆ.گۋلياشەۆ ەسىمدى تۇرعىنعا ماسكاسىز جۇرگەنى ءۇشىن 43 755 تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالىندى. ولار قاراپايىم تۇرعىندار بولسا كەرەك, قالتاسى 43 755 تەڭگەنى كوتەرە مە, جوق پا؟ ال تارباعاتاي اۋدانىندا اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ ءبىرىنشى سەسسياسىندا دەپۋتاتتار مەن اۋدان اكىمى ماسكاسىز, ارا قاشىقتىقتى ساقتاماستان ەستەلىك سۋرەتكە تۇسكەن. سۋرەت اۋداندىق گازەتكە جاريالانعان. دەمەك سانيتارلىق تالاپتار بۇزىلدى. ەرەجە بىردەي, زاڭ ورتاق. قاراپايىم تۇرعىنعا سالىنعان ايىپپۇل دەپۋتاتقا دا سالىنۋ كەرەك ەمەس پە؟
وبلىستىق سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتى ماماندارىنىڭ حابارلاۋىنشا, سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى زاڭناما تالاپتارىن, سونداي-اق الەۋمەتتىك قاشىقتىق پەن ماسكالىق رەجىمدى ساقتاماي, گيگيەنالىق نورماتيۆتەردى بۇزعانى ءۇشىن قر اقبتك-ءنىڭ 425-بابىنىڭ 1-بولىگى بويىنشا 21 ادام اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان. اتالعان ادامدار ءوز كىناسىن مويىنداپ, زاڭدا بەلگىلەنگەن مەرزىمدە ەرىكتى تۇردە اكىمشىلىك ايىپپۇل تولەگەن. ولاي بولسا, تارباعاتايلىق دەپۋتاتتارعا دا شارا قولدانىلۋى ءتيىس.
– بارلىق جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار سانيتارلىق شەكتەۋلەردى ساقتاۋى كەرەك. كەمىندە 2 مەتر قاشىقتىقتى, ماسكالىق رەجىمدى ساقتاۋ جانە قوعامدىق ورىندارعا بارعاننان كەيىن قولدى وڭدەۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى تاعى ءبىر مارتە ەستەرىڭىزگە سالامىز, – دەيدى سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ جۇرتشىلىقپەن بايلانىس جونىندەگى باس مامانى باعلان تاۋانوۆا.
ولاي بولسا, قاراپايىم ەرەجە ەستە ءجۇرسىن. اۋىرىپ ەم ىزدەگەنشە, اۋىرماۋدىڭ جولىن ۇستانعان ءجون. ۆيرۋس شەندى-شەكپەندى دەپ تالعاماي جۇعاتىنىنا كوز جەتكىزدىك ەمەس پە؟! تۇپتەپ كەلگەندە, ايىپپۇلدان ەمەس, ىندەتتەن ساقتانعانىمىز دۇرىس.
شىعىس قازاقستان وبلىسى
