بىراق رەسپۋبليكا بويىنشا بەنزيندى تۇتىنۋ 2020 جىلى 10%-دان استى. بىلتىر تەمىر جول كولىگىمەن بەنزيننىڭ ەكسپورتتىق جەتكىزىلىمى 487,1 مىڭ توننا بەنزيندى قۇرادى.
وزبەكستان 2020 جىلى قازاقستاندىق مۇناي ونىمدەرىنىڭ ءىرى يمپورتەرى بولدى. قازاقستاندىق تەمىرجول وپەراتورلارىنىڭ اقپاراتى بويىنشا, ەكسپورتقا شىعارىلعان قازاقستاندىق بەنزيننىڭ جارتىسىنا جۋىعى تاشكەنتكە – 234,2 مىڭ توننا, قىرعىزستان نارىعىنا – 97,7 مىڭ توننا,
تاجىكستان – 62,5 مىڭ توننا جانە گرۋزيا – 46,3 مىڭ توننا, 46,3 مىڭ توننا رەسەي اۋماعى ارقىلى تامان جانە نوۆوروسسيسك تەڭىز پورتتارىنا جەتكىزىلدى. رەسەيدەن ەو ەلدەرىنە ەكسپورتتالدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى مينيسترلىگى مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ ستاتيستيكاسىندا كورسەتىلگەن بەنزين مەن ديزەلدى وتىننىڭ ەكسپورتتىق جەتكىزىلىمدەرى قازاقستانعا 2020 جىلى 160 ميلليون دوللاردان استام پايدا اكەلدى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, 2010 جىلدان باستاپ رەسەي مەن قازاقستان اراسىنداعى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرىن جەتكىزۋ سالاسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى» ەكىجاقتى كەلىسىم اياسىندا جەڭىل مۇناي ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋعا تىيىم سالىنعان بولاتىن قازاقستاننان. 2019 جىلى تىيىم الىنىپ تاستالدى, ال قازاقستاندىق بەنزيندى سىرتقى نارىقتارعا العاشقى جەتكىزۋ باستالدى.
بۇل تىيىم تەك كارانتيندىك جاعدايدا قازاقستاندا مۇناي ونىمدەرىن تۇتىنۋ ەداۋىر ازايعان كەزدە جويىلدى.
2020 جىلدىڭ قاڭتار-تامىزىندا كومپانيالار 362,1 مىڭ توننا اۆتوكولىك بەنزينىن ەكسپورتتادى, بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىندەگى 6,3 مىڭ تونناعا كوپ. ءوسىم – 57,6 ەسە.
قشاعا شاققاندا ەكسپورت 125,6 ملن دوللاردى قۇرادى – بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 48,5 ەسە كوپ. تمد ەلدەرىنە $36,7 ملن بولاتىن 103,3 مىڭ توننا بەنزين جىبەرىلدى. قازاقستاندىق بەنزيننىڭ نەگىزگى يمپورتتاۋشى ەلدەرى – قىرعىزستان, تاجىكستان جانە وزبەكستان. قالعان الەمگە 88,9 ميلليون دوللارعا 258,8 مىڭ توننا اۆتوموبيل بەنزينى جىبەرىلدى.
2020 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە ەلدىڭ ىشكى نارىعىندا بەنزين باعاسى جىل سايىنعى ءوسىمدى كورسەتتى:
مۇناي سەرۆيستىك كومپانيالار وداعىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا, 2025 جىلعا قاراي ەاەو ەلدەرىندە بەنزين باعاسىنداعى الشاقتىقتى ازايتۋ كەرەك. وداق اۋماعىندا مۇناي مەن مۇناي ونىمدەرىنىڭ ورتاق نارىعى قۇرىلادى. سونىمەن بىرگە قازىر رەسەيلىك بەنزين قازاقستاندىق گازعا قاراعاندا الدەقايدا قىمبات. قازاقستاندىق بەنزيندى ەكسپورتتاۋ گەوگرافياسى ەكى فاكتورمەن انىقتالادى:
ماماندار قازاقستان ءۇشىن ەڭ جاقىن نارىقتار ورتالىق ازيا ەلدەرى بولىپ تابىلادى, ولاردىڭ اۋماعىندا نەگىزىنەن وتاندىق مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىندا شىعارىلاتىن ك-4 ەكولوگيالىق كلاسىنداعى بەنزيندى پايدالانۋعا رۇقسات ەتىلەدى. سوندىقتان بۇل ەلدەر قازاقستان ەكسپورتىنىڭ 90%-دان استامىن قۇراۋى ابدەن مۇمكىن.
قازاقستان ورتالىق ازيا ەلدەرىنە نەگىزىنەن اي-92 بەنزينىن جانە جازعى ديزەل وتىنىن جەتكىزدى. بۇل سەگمەنتتە رەسپۋبليكا رەسەي, وزبەكستان, قىرعىزستان جانە تاجىكستان نارىقتارىنداعى تاۋارلارمەن باسەكەگە قابىلەتتى.
ك-5 كلاسىنداعى بەنزين مەن ديزەل وتىنىنىڭ سەگمەنتىندە جوعارىدا اتالعان نارىقتاردا رەسەيلىك وندىرۋشىلەر باسىم, ويتكەنى قازاقستاندا بۇل اسسورتيمەنتتىڭ ءوندىرىسى ءالى دە شەكتەۋلى.
مىسالى, قازاقستاندىق ساۋداگەرلەر رەسەيگە بەنزين جەتكىزە المايدى, ويتكەنى ول جەردە اۆتوموبيل وتىنى ك-5 كلاسىنا سايكەس كەلۋى كەرەك. سوندىقتان رەسەيلىك باعىتتا جۇزەگە اسىرىلاتىن جۇكتەر تىكەلەي تەڭىز پورتتارىنا تۇسەدى جانە باسقا نارىقتارعا كەتەدى. Argus باعا اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, گرۋزياعا «بەسىنشى كلاستى» جانارماي جەتكىزىلگەن.
ەكسپورتقا قوساتىن ەشتەڭە بولمايدى
2021 جىلى قازاقستاندىق بەنزين مەن ديزەل وتىنىنىڭ ەكسپورتى وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەرگە جەتۋى ەكىتالاي. ىشكى سۇرانىس بيىل تۇراقتالۋى كەرەك, سونىمەن قاتار شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن توقتاتىلادى. ەسكە سالايىق, قازاقستان بارلىق جەڭىلدەتىلگەن مۇناي ونىمدەرىن 2019 جىلى, ءۇش مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن – اتىراۋ, پاۆلودار جانە شىمكەنتتى مودەرنيزاتسيالاۋ اياقتالعاننان كەيىن عانا باستادى. وسى ساتتەن باستاپ جانار-جاعارماي ماتەريالدارىنىڭ ىشكى نارىقتاعى جەتىسپەۋشىلىگى پروبلەماسىن شەشە وتىرىپ, قازاقستان ءوزىن بەنزينمەن جانە جازعى ديزەل وتىنىمەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتە باستادى.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, مۇناي باعاسىنىڭ ءوسۋى (جىل باسىنان بەرى مۇناي باعاسى 10% ءوسىپ, باررەلىنە 56 دوللارعا جەتىپ وتىردى) مۇناي كومپانيالارىنىڭ قولىندا وينايدى, ول ءۇشىن بەنزين ەكسپورتى ودان دا ءتيىمدى بولا تۇسۋدە.
Vygon Consulting كومپانياسىنىڭ قىزمەتكەرى ەۆگەني تىرتوۆتىڭ ايتۋىنشا, بولشەك ساۋداداعى جانارماي باعاسىن نەگىزىنەن مۇنايشىلار ۇستاپ تۇرادى. بىراق, ساراپشىنىڭ تۇسىندىرۋىنشە, 2021 جىلدىڭ باسىنان باستاپ بۇل وتەمدەر جەتكىلىكسىز بولۋى مۇمكىن, ويتكەنى دەمپفەر پارامەترلەرى 2019 جىلدىڭ ورتاسىندا مۇلدەم باسقا جاعدايلاردا قايتا رەتتەلدى جانە قازىرگى نارىقتىق جاعدايعا سايكەس كەلمەيدى.
