مونوپوليستەر مىندەتتەمەلەرىن قالاي ورىنداۋدا؟

بيىلعى جىلدىڭ ءى توقسانىندا قازاقستان بويىنشا ەلەكتر ەنەرگياسى 12,36 پايىزعا قىمباتتادى. بۇل جونىندە تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىگىندە وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اناتولي شكارۋپا مالىمدەدى. ا.شكارۋپا بۇل جاعدايدىڭ نەگىزگى سەبەبىن ەلەكتر ستانسا­لارىندا وندىرىلەتىن ەنەرگيا باعا­سى­نىڭ ارتۋىمەن بايلانىستىردى. وتكەن جىلى ەلەكتر ءوندىرۋشى 13 كومپانيا توبىنا ءار جىلى تاريف­تەردى كوتەرۋگە بولاتىن مەجەلەر بەلگىلەنگەن 2015 جىلعا دەيىنگى جوسپار ۇسىنىلدى. 2009 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا قابىلدانعان قاۋلىعا سايكەس, باعالاردىڭ وتكەن جانە اعىمداعى جىلعى وزگەرۋ شەگى 30 پايىزدان اسپاۋى ءتيىس. سونداي-اق, ءبىرىنشى توقساندا سۋىق سۋ – 10,6, جىلۋ – 2,99, ىستىق سۋ 2,86 پايىزعا قىمباتتادى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 22 قاڭ­تارىندا ەلباسى ن.نازارباەۆ باسە­كە­لەستىكتى قورعاۋ, تابيعي مونوپو­ليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىكتەرى مەن قارجى, ەنەرگەتيكا جانە مينەرال­دىق رەسۋرستار مينيسترلىكتەرىنە بىرقاتار تاپسىرما جۇكتەگەن بولا­تىن. اتاپ ايتساق, تابيعي مونوپو­ليالار سۋبەكتىلەرى مەن ەنەرگيا وندىرەتىن كاسىپورىنداردى ءوندىرىستى جاڭعىرتۋ جونىندەگى ينۆەستيتسيالىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋى بويىن­شا تەكسەرۋ جانە ونى باقىلاۋ ءۇشىن جۇمىس توبىن قۇرۋ, تابيعي مونو­پوليالار سۋبەكتىلەرى مەن ەنەرگيا گەنەراتسيالايتىن كاسىپورىنداردى تەكسەرۋدىڭ قورىتىندىلارى بويىن­شا زاڭنامالىق سيپاتتاعى ۇسىنىس­تار ازىرلەۋ مىندەتتەلدى. مەملەكەتتىك ورگاندار ورتالىق اپپاراتتارىنىڭ جۇمىس توپتارى­نىڭ جانە اۋماقتىق كىشى توپتار­دىڭ جۇمىس شەڭبەرىندە 16 وبلىس­تاعى وڭىرلىك ەلەكتر جەلىلىك كومپا­نيالارعا جاتاتىن 19 تابيعي مونو­پو­ليا سۋبەكتىلەرىنىڭ جانە 46 ەلەكتر ستانساسىن قامتيتىن 35 ەنەر­­گيا ءوندىرۋشى ۇيىمنىڭ ەسەپ­تەرى تىڭدالدى. ال 10 ساۋىردە 60 تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىلەرىنە جانە ەنەرگيا ءوندىرۋشى كاسىپورىن­دارعا تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى. جەكەشە­­لەن­دىرۋ تالاپتارىندا كوزدەلگەن ينۆەستيتسيالىق مىندەتتەمەلەردىڭ ورىندالۋ بارىسىنا تەكسەرۋ جۇرگىزۋ ناتيجەسىندە “AES” كومپانياسى­نىڭ مىندەتتەمەنى 459,52 ملن. دوللار سوماسىندا ورىنداماعانى بەلگىلى بولدى. ونىڭ ىشىندە ءشۇلبى سەس-ىنە 396,59 ملن.دوللار, وسكە­مەن سەس-ىنە 32,97 ملن.دوللار, وسكەمەن جەو-عا 21 ملن.دوللار, سوگرين جەو بويىنشا 8,96 ملن.دوللار تيەسىلى. “ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى تۋرالى” زاڭنامادا كوزدەلگەن ينۆەستيتسيا­لىق مىندەتتەمەلەردىڭ ورىندالۋ بارىسىن تەكسەرۋ ناتيجەلەرى بو­يىن­شا 10 ەنەرگيا ءوندىرۋشى ۇيىم­نىڭ وتكەن جىلعا جاساسقان جالپى سوماسى 1 512, 32 تەڭگەگە كەلىسىم­دەرى­نىڭ ورىندالماعانى بەلگىلى بولدى. بۇل ءتىزىمنىڭ كوش باسىندا شاردارا سۋ ەلەكتر ستانساسى تۇر. ونىڭ موينىندا 493,18 ملن. تەڭگە بار ەكەن. ينۆەستيتسيالىق مىندەتتە­مە­لەردى ورىنداماۋ فاكتىلەرى بو­يىن­شا يندۋستريا جانە جاڭا تەحنو­لوگيالار مينيسترلىگى ەلەكتر ستانسالارىمەن سوت ارقىلى رەتتەۋدى وتكىزبەك, ال جەكەشەلەندىرۋ مىندەت­تەمەلەرىن ورىنداماۋ فاكتىلەرى بويىنشا قارجى مينيسترلىگىنىڭ جانىنداعى جۇمىس توبى “AES” كوم­پانياسىمەن جاسالعان شارت تالاپتارىن قايتا قاراۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋدە. قازىرگى كەزدە اگەنتتىك بارلىق تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىلەرىن تەكسەرۋدى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى جۇمىستاردى جالعاستىرۋدا. ۆەنەرا تۇگەلباي.