تۇركىستان وبلىستىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىعىنىڭ باس دارىگەرى ءامىرحان سالىمباەۆ وسىلاي دەيدى. كەيىنگى جىلدارى ەل ىشىندە جۇيكە اۋرۋىنا شالدىققان ناۋقاستار كوبەيگەن. وعان وزبىرلىقتىڭ ءتۇر-ءتۇرىن ناسيحاتتاپ جاتقانداي كورىنەتىن باعدارلامالاردىڭ تەرىس اسەرى, جامان جاڭالىقتاردىڭ سالدارى, جۇرتتى ۇرەيلەندىرگەن كوروناۆيرۋس تا سەپتىگىن تيگىزۋدە. ودان بولەك وتباسىلىق ماسەلەلەر, نەسيەلەر, جانجالدار ادامنىڭ جۇيكەسىن جۇقارتادى. باس دارىگەر وسىنداي قيىندىقتاردان پسيحيكالىق اۋىتقۋ اۋرۋىنا شالدىققان 26 مىڭ ناۋقاس ەسەپتە تۇراتىنىن ايتادى. اقىل-ەسىندە ءتۋابىتتى كەمتارلىق, تۇقىمقۋالاۋشىلىق دەرتى بارلار بالا كۇنىنەن باستاپ وسى ورتالىقتا ەمدەۋ كۋرستارىنان ءوتىپ تۇرادى. سوڭعى جىلدارى امبۋلاتورلىق ەمدىك شارالارعا كوبىرەك كوڭىل بولىنۋدە.
– ايىنا ءبىر رەت, 30 كۇندە ەكى رەت ەگىلەتىن, ءتىپتى توقسانىنا ءبىر-اق مارتە سالىناتىن ەمدىك اسەرى كۇشتى دارىلەر قولدانىستا بار. ونداي پرەپاراتتاردى وسى ورتالىقتا سالىپ بەرەمىز جانە جەرگىلىكتى ەمحاناسىندا ءارى قاراي ەمىن كەشىكتىرمەي قابىلداۋىن قاداعالايمىز. نەگىزىنەن بىزگە ناۋقاستار جەدەل جاردەممەن, پوليتسيامەن, تۋىسقاندارىنىڭ الىپ كەلۋىمەن, دارىگەرلىك جولدامامەن جەتكىزىلەدى. ولار جاتىپ ەمدەلگەننەن كەيىن ۇيىنە قايتار كەزدە جەرگىلىكتى ەمحاناسىنداعى پسيحياتر دارىگەرىنە سول كۇنى حابار بەرىلەدى. ءبىزدىڭ ماماندار پاتسيەنتتىڭ قابىلداۋى قاجەت دەپ تاعايىنداعان ءدارى-دارمەكتىڭ اۋىلىندا بار-جوعى دا كۇنى بۇرىن انىقتالادى. كوبىندە ادامدار ءبىز ۇسىنعان ەمنىڭ اسەرى بولمادى دەپ شاعىمدانادى. ونىڭ ءبىر سەبەبى پاتسيەنت ءتاۋىر بولعاسىن اۋىلىنداعى ەمدەۋشى دارىگەرىنە بارماۋى مۇمكىن. ەكىنشىسى – ءبىز جازىپ بەرگەن, وسى ورتالىقتا قابىلداعان دارىلەر اۋىلىندا بولماۋى مۇمكىن. سوندىقتان ونداي قايتالاۋلاردى بولدىرماس ءۇشىن دارىلەردىڭ بار-جوقتىعى الدىن الا زەردەلەنەدى. جوق بولسا, ەمحاناعا جەتكىزىلەتىن مەرزىمى سۇرالادى. ءدارى-دارمەگى بار بولسا عانا ۇيىنە شىعارۋعا رۇقسات ەتىلەدى. ورتالىق ماماندارى مەن اۋىلداعى امبۋلاتوريا, ەمحانالارداعى دارىگەرلەرمەن وسىنداي تىعىز بايلانىس ورناعان, – دەيدى باس دارىگەر.
ءبىزدىڭ قوعامدا دارىگەر جۇيكەسىنە سالماق تۇسكەن پاتسيەنتىنە پسيحولوگكە قارالۋعا كەڭەس بەرسە, «جىندى» ەمەستىگىن ايتىپ قارسىلىق تانىتاتىندار از ەمەس. ويتكەنى سانامىزدا پسيحولوگكە ەسى اۋىسقان ادام قارالادى دەگەن ۇعىم قالىپتاسقان. پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىعىنىڭ اۋماعىنا كىرگەندەردىڭ اراسىندا «مەنى بىرەۋ كورىپ قويمادى ما ەكەن؟ تانيتىن ادام كورسە, جىندى ەكەن دەپ ويلار» دەپ قۋىستانىپ, جاسىرىن كەلەتىندەر دە كەزدەسەدى ەكەن. «دامىعان ەلدەردە ءار وتباسىنىڭ پسيحياتر دارىگەرى, پسيحولوگى بولادى. بىزدە ءدال سولاي بولماسا دا جەرگىلىكتى تىركەلگەن ەمحاناڭىزداعى پسيحولوگ, پسيحياتر, پسيحوتەراپەۆت ماماندارعا جىلىنا ءبىر رەت بولسا دا قارالىپ تۇرعان دۇرىس. «مەن ساۋمىن» دەگەن ادامنىڭ ءوزى دارىگەردىڭ تەكسەرۋىنەن ءوتىپ تۇرۋى ءتيىس. پسيحوتەراپەۆتەن قاشپاۋ كەرەك», دەيدى ءا.سالىمباەۆ.
ورتالىقتا ۇزاق ەمدەلەتىندەر دە بار. جەتى دياگنوز بويىنشا نەۆروزدار بولىمشەسىندە جاتىپ ەمدەلەتىندەر جالپى تاجىريبەلى دارىگەرلەردىڭ قاراۋىنا وتكەن. ولار پسيحياتردىڭ قاراۋى قاجەت دەپ تاپسا, ناۋقاس جولدامامەن جىبەرىلەدى. الايدا اۋدانداردا ءجيى كەزدەسەتىن ماسەلە – ءالى دە پسيحياترلار جەتىسپەيدى. «بىلتىر 30 توسەكتىك ورنى بار وڭالتۋ بولىمشەسىن اشقانبىز. ونىڭ 15-ءى ناركولوگيالىق, 15-ءى پسيحياتريالىق اۋرۋلارعا ارنالعان. ول جەردە دە الەۋمەتتىك قىزمەتكەر, پسيحولوگ, پسيحوتەراپەۆت جۇمىس ىستەيدى. بۇدان باسقا, ەڭبەك تەراپياسىمەن ەمدەۋ ماقساتىندا وڭالتۋ ورتالىعىنداعى پاتسيەنتتەر مەن ءوزىمىزدىڭ قىزمەتكەرلەر سارىاعاش قالاسىنداعى بولىمشەمىزدىڭ جانىنان جىلىجاي سالىپ ءبىتىردى. وسى كوكتەمدە العاشقى جەمىسىن كورەمىز. ودان بولەك باۋ ەككەنبىز. بۇل بولىمشەگە سول توڭىرەكتەگى ماقتاارال, جەتىساي, شاردارا, كەلەس اۋداندارىنان كەلگەن ناۋقاستار ەمدەلەدى. سول سياقتى كەنتاۋداعى بولىمشەمىزگە تۇركىستان قالاسى مەن وتىرار, سوزاق, بايدىبەك اۋداندارىنان بارادى. دەرتى قايتالاناتىندار, ەسەپتە تۇراتىندار سول بولىمشەلەردە ەم قابىلدايدى. ال العاش رەت بولعاندار وسى ورتالىققا جەتكىزىلەدى», دەيدى ءامىرحان مولداحان ۇلى.
ورتالىقتا ناۋقاس كۇتىمىنە بايلانىستى اۋىرتپالىقتى كوتەرگىسى كەلمەيتىن, ياعني ىزدەۋشىسى جوق ناۋقاستار دا بارشىلىق. الەۋمەتتىك قىزمەتكەر اياقتان سابىلىپ, تابان توزدىرىپ ناۋقاستىڭ تۋىسىن تاپقاندا, ودان باس تارتاتىندار دا كەزدەسەدى ەكەن. مىسالى, الەۋمەتتىك قىزمەتكەر جۇماگۇل بالتاقوجاەۆا سوڭعى جىلدارى ورتالىقتا ۇزاق جاتقان 14 ناۋقاستىڭ تۋىستارىن ىزدەپ, ءبىرىنىڭ تۋىستارىن كەنتاۋدان تاۋىپتى. «بالاسى بار ەكەن. ول دا اۋىرادى. تۋىستارى كۇتىپ باعا المايمىز دەدى. سوسىن اعايىن ءبىر ءىنىسى بار ەكەن. سول الىپ قالدى. وعان ءبىز قۇجاتتارىن ازىرلەپ, مۇگەدەكتىك زەينەتكە شىعارىپ بەردىك. بالاسىن دا مۇگەدەكتىك زەينەتكە شىعاردىق. اجەپتاۋىر زەينەتاقى تاعايىندالادى. تىم بولماسا اۋىرتپالىعىن سالماسىن, ماتەريالدىق شىعىنى بولماسىن دەدىك. «ەگەر اۋرۋى قايتالانعاندا كوندىرە الماسام, وزدەرىڭىزگە حابارلاسام. بولماسا, وتكىزەم...» دەپ قالدى. قيىن بولسا دا باۋىرىن قيمادى. ءبىر بالا بولدى بىزدە. اكەسى ەرتەلەۋ قايتىس بولىپ كەتكەن. شەشەسى دە دۇنيەدەن وتكەن سوڭ اۋىتقۋى بار بالا ءبىزدىڭ كەنتاۋداعى ستاتسيونارعا جاتقىزىلعان. ءۇش بولمەلى ءۇيى بار ەكەن. ونى راسىمدەپ, قامقورشىسى تابىلعانعا دەيىن قۇجاتى بىزدە بولدى. تۋىستارىن ىزدەپ ەدىك, تۋعان اعاسىنىڭ بالاسىن سارىاعاشتان تاپتىق. ونىڭ دا اكەسى ومىردەن ءوتىپتى. سوعان بارىپ, «مىناۋ سەنىڭ نەمەرە باۋىرىڭ, جاقىنىڭ» دەپ تابىستىردىق. جاڭا جىل مەرەكەسىنىڭ الدىندا عانا ول ءىنىسىن ءوزىنىڭ ۇيىنە اپارىپ, ءبىر بولمەسىنە جايعاستىردى. «قاتتى قينالىپ جاتساڭىز, تۇركىستانداعى مۇگەدەكتەر ۇيىنە وتكىزىڭىز... ورنالاستىرۋعا ءبىز كومەكتەسەمىز. ال باۋىرىڭىزدىڭ ءۇش بولمەلى پاتەرى سىزگە بەرىلەدى. ونى اتىڭىزعا اۋدارىپ الاسىز با, جوق پا, ول جاعىن ءوزىڭىز شەشىڭىز» دەپ جۇباتقان بولدىق», دەيدى جۇماگۇل بالتاقوجاەۆا. وسىلاي الەۋمەتتىك قىزمەتكەر 2018 جىلدان بەرى ىزدەۋى جوق, سۇراۋشىسى بولماعان 14 ادامنىڭ 12-ءسىن تۋىستارىن تاۋىپ تابىستىرىپتى. قامقورلىعىنا العىسى كەلمەگەن اعايىننىڭ ءبىرازىن رايىنان قايتارىپ, باۋىرمالدىعىن وياتۋعا سەپتىگى تيگەن.
– 725 ادامدى جاتقىزىپ ەمدەۋگە قاۋقارلى پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىعى وبلىستىڭ 2 ميلليوننان اساتىن حالقىنا دارىگەرلىك قىزمەت كورسەتەدى. مۇندا 695 ورىن تاۋلىك بويى قىزمەت كورسەتۋگە ارنالعان. سارىاعاش, كەنتاۋ قالالارىندا ءاربىرى 60 توسەكتىك ورنى بار ەكى پسيحاتريالىق بولىمشە بار. تاۋلىكتىك كونسۋلتاتيۆتى-دياگنوستيكالىق بولىمشە-ەمحانامىز ءبىر كۇندە 120 ادام قابىلداي الادى. ورتالىقتىڭ وزىندە بىلتىر ناۋرىز ايىندا اشىلعان 10 ادامدىق كۇندىزگى ستاتسيونار جۇمىس ىستەيدى. وتكەن جىلى ماۋسىم ايىندا سارىاعاش قالاسىندا 20 ادامدىق ۋاقىتشا بەيىمدەۋ مەن دەتوكسيكاتسيا ورتالىعىن اشقانبىز, – دەيدى باس دارىگەردىڭ ورىنباسارى زۋلفيا قاليەۆا.
پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىعىندا 338 مامان قىزمەت كورسەتەدى. وتكەن جىلى 35 دارىگەر مەن 10 پسيحولوگ الماتى قالاسىندا بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرىپ قايتىپتى. پسيحياتريا بويىنشا 3 دارىگەر قايتا دايارلاۋدان ءوتىپ, 62 مەيىرگەر كاسىبيلىگىن جەتىلدىرگەن. ورتالىقتا ەڭبەكپەن ەمدەۋ ىسىنە باسا نازار اۋدارىلعان. بۇل باعىتتا اعاش شەبەرحاناسىندا پاتسيەنتتەردىڭ قولىنان شىققان دومبىرا, شاحمات تاقتاسىنان باستاپ, باسقا دا كۇندەلىكتى تۇرمىسقا قاجەتتى قولونەر زاتتارى بار. ايەلدەردىڭ اراسىندا تىگىس تىگىپ, توقىمامەن اينالىساتىنداردان باسقا, سۋرەت سالۋمەن اۋەستەنەتىندەر دە بار ەكەن. ال سپورتزالدا دەنەشىنىقتىرۋ اپپاراتتارىنىڭ ءتۇر-ءتۇرى تۇر. پاتسيەنتتەر كۇنىگە ءبىر ءسات دەنە شيراتادى. باس دارىگەردىڭ ايتۋىنشا, ورتالىقتاعى جۇيەلى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە اۋىتقۋ اۋرۋلارىنىڭ قايتالانۋى 3 ەسەگە دەيىن ازايعان.
تۇركىستان وبلىسى
