قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى رەتىندە رەسۋرس ۇنەمدەيتىن وزىق تەحنولوگيالاردى وندىرىسكە ەنگىزۋ ايرىقشا مانگە يە بولىپ وتىر. مۇنداي تىڭ تەحنولوگيالاردى ءتيىمدى قولدانۋ ءادىسى ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز سالاسىندا دا جۇزەگە اسىرىلۋدا. وسى باعىتتا جۋىردا «ەمبىمۇنايگاز» اق-قا قاراستى «دوسسورمۇنايگاز» مۇناي-گاز ءوندىرۋ باسقارماسىنىڭ شىعىس ماقات كەن ورنىندا ىلەسپە گازدى دايىنداۋ جانە تاسىمالداۋ قوندىرعىسى سالتاناتتى جاعدايدا رەسمي پايدالانۋعا بەرىلدى.
قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى رەتىندە رەسۋرس ۇنەمدەيتىن وزىق تەحنولوگيالاردى وندىرىسكە ەنگىزۋ ايرىقشا مانگە يە بولىپ وتىر. مۇنداي تىڭ تەحنولوگيالاردى ءتيىمدى قولدانۋ ءادىسى ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز سالاسىندا دا جۇزەگە اسىرىلۋدا. وسى باعىتتا جۋىردا «ەمبىمۇنايگاز» اق-قا قاراستى «دوسسورمۇنايگاز» مۇناي-گاز ءوندىرۋ باسقارماسىنىڭ شىعىس ماقات كەن ورنىندا ىلەسپە گازدى دايىنداۋ جانە تاسىمالداۋ قوندىرعىسى سالتاناتتى جاعدايدا رەسمي پايدالانۋعا بەرىلدى.
شىعىس ماقات كەن ورنىنان شىعاتىن گازدى مەملەكەتتىك ستاندارت بويىنشا كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق جانە وندىرىستىك قاجەتتىلىككە پايدالانۋعا بولادى. قوندىرعىدا جىلىنا 40 ملن. تەكشە مەتر گاز ءوندىرىلىپ, ول تاسىمالداۋشى كاسىپورىن – «قازترانسگازايماق» اق قۇبىرلارىنا بەرىلەدى. سول ارقىلى شىعىس ماقاتتىڭ كوگىلدىر وتىنىمەن ماقات جانە قىزىلقوعا اۋداندارىنىڭ ەلدى مەكەندەرى قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى.
ەڭ باستىسى, وسى قوندىرعىنى ورناتۋ ارقاسىندا تۇرعىندارعا گاز جەتكىزۋمەن اينالىساتىن «قازترانسگازايماق» اق-عا ءبىر تەكشە مەترى ءۇشىن 1,9 تەڭگەمەن كوگىلدىر وتىن بەرىلىپ وتىر. بۇل نارىق باعاسىنان الدەقايدا ارزان. گاز قوندىرعىسىن ورناتۋ جۇمىسى 2012 جىلى باستالىپ, 2013 جىلدىڭ جازىندا تولىقتاي اياقتالدى. قوندىرعى قۇرامىندا نەگىزىنەن كومپرەسسور, گاز وڭدەۋشى تەحنيكالىق جابدىق, كومپرەسسوردى باسقارۋ ماشيناسى, سەپەراتورلار, تاعى باسقا تەحنيكالىق جابدىقتار بار.
وندىرىستىك ءۇردىس بويىنشا الىنعان گاز سەپەراتورلارعا جىبەرىلىپ, سوندا وڭدەلەدى دە, ودان ءارى كومپرەسسورعا ايدالادى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, مۇنداعى گازدىڭ قىسىمى جوعارى. ول ماقات, جامانسور, ساعىز جانە تاعى باسقا ەلدى مەكەندەردى كوگىلدىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتەدى. مۇنداعى ماقسات شىعىس ماقاتتان الىناتىن گازدى دالاعا جاقپاي, وندىرىسكە, كوپشىلىكتىڭ تۇتىنۋىنا پايدالانۋ. سوندا اۋاعا لاس زاتتار شىعارىلماي, گاز حالىق يگىلىگىنە جاراتىلادى. «بۇل گازدىڭ 2-3 ملن. تەكشە مەترىن ءبىز ءوزىمىزدىڭ وندىرىستىك ماقساتتا پايدالانامىز, ول وسىنداعى قازاندارعا پايدالانۋعا, باسقا دا وندىرىستىك قاجەتتىلىككە جۇمسالادى», – دەيدى «دوسسورمۇنايگاز» باسقارماسىنىڭ باستىعى تالعات تاسقىنباەۆ.
سونىمەن قاتار, جاڭا قوندىرعىدا جۇمىس ىستەيتىن ماماندار ازىرلەۋ ماسەلەسىنە دە ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى. «ەمبىمۇنايگاز» اق-تىڭ 23 مامانى «تاتنەفتەگازپەرەرابوتكا» اق-قا ارنايى جىبەرىلىپ, وقۋ-دايىندىق كۋرسىندا تاجىريبە جيناقتاپ, جاڭا گاز جابدىعىندا جۇمىس ىستەۋگە ماشىقتانىپ كەلدى. ىلەسپە گازدى دايىنداۋ جانە تاسىمالداۋ قوندىرعىسى الەمدىك ستاندارتتارعا ساي جابدىقتالىپ, جۇمىس ىستەيتىن بولادى. مۇندا گازدىڭ الىنۋ ساتىنەن باستاپ بارلىق تەحنولوگيالىق ۇردىستەر قاتاڭ قاداعالانىپ وتىرادى. جۇمىس بارىسىن باقىلاۋ اۆتوماتتاندىرىلعان جانە كومپيۋتەرلەندىرىلگەن. ماماندار كومپيۋتەر ارقىلى گازدىڭ قىسىمىن, ونىڭ مولشەرىن, سەپاراتورلارداعى گاز قۇرامىن باقىلايدى.
شارا بارىسىندا جاڭا نىساننىڭ سيمۆوليكالىق كىلتى «دوسسورمۇنايگاز» باسقارماسىنىڭ باستىعى تالعات تاسقىنباەۆقا تابىس ەتىلدى.
– ءبىزدىڭ كومپانيا ءوندىرىستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە جەتە كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. بۇگىن, مىنە, شىعىس ماقات كەن ورنىنداعى ىلەسپە گازدى دايىنداۋ جانە تاسىمالداۋ قوندىرعىسى ءبىزدىڭ ءۇش جىلدىق ءوندىرىستى تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ باعدارلاماسى اياسىندا ىسكە اسىپ وتىر. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – شىعىس ماقات كەن ورنىنان وندىرىلەتىن گازدى وندىرىستىك قاجەتتىلىككە جانە تۇرعىنداردىڭ تۇتىنۋىنا پايدالانۋ. وسى قوندىرعىنى ورناتۋ ارقىلى ءبىز ىلەسپە گازدى وندىرىستىك قاجەتىنە پايداعا اسىرىپ, ەكىنشىدەن تۇرعىنداردى تابيعي وتىنمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرمىز, – دەيدى «ەمبىمۇنايگاز» اق باس ديرەكتورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ايبولات عابدۋللين.
وسى كۇنى تاعى ءبىر قۋانىشتى جاعداي ورىن الدى. جالپى ۇزىندىعى 11 شاقىرىم بولاتىن س.بالعىمباەۆ كەن الاڭىنا دەيىنگى جولعا اسفالت توسەلىپ, قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ اياقتالۋىنا وراي بۇل جول دا پايدالانۋعا تاپسىرىلدى. شىنى كەرەك, وندىرىسكە اپارار وسى جولدىڭ ساپاسىزدىعى قاتىناۋعا كوپتەگەن قيىندىقتار تيگىزگەن ەدى. ەندى كەنىشكە بارار جول تاقتايداي سايراپ جاتىر. مۇنايشىلار بۇعان دا قۋانۋدا. مىنە, شىعىس ماقاتتا ءبىر كۇندە وسىنداي ەكى ماڭىزدى نىسان قولدانىسقا تاپسىرىلىپ, حالىققا دا, وندىرىسكە دە پايدالى ءىس اتقارىلدى.
عازيز ساتىپالدى.
اتىراۋ وبلىسى.
