– كۇلاش بايسەيحقىزى, الەمدەگى سوڭعى ەپيدەميالىق جاعدايدى قالاي باعالايسىز؟
– جاسىراتىنى جوق, الەمدەگى ەپيدەميالىق جاعداي اسا كۇردەلى, سوڭعى ستاتيستيكالار جاعا ۇستاتادى. قازىرگى تاڭدا كۆي-دەن 2 ملن-نان استام ادام قازا بولدى. ۇلىبريتانيادا جاڭا شتامم پايدا بولدى دەپ دۇرلىگىپ جاتىرمىز. ول باستاپقى تارالعان ۆيرۋسقا قاراعاندا الدەقايدا باسەڭدەۋ بولعانىمەن, تارالۋ قارقىنى جوعارى. بۇل COVID-19-دان دا تەز جۇعادى. باستى قيىندىق وسىدا بولىپ تۇر.
– ال الماتىداعى جاعداي قانداي؟ ءسىزدىڭ ويىڭىزشا, اۋا رايىنىڭ قۇبىلۋى ەپيدەميالىق جاعدايعا اسەر ەتتى مە؟
– الماتى قالاسىنداعى جاعداي دا ءماز ەمەس. شاھار كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋ قارقىنى بويىنشا «سارى» ايماقتان «قىزىلعا» ءوتتى. ءبىر عانا 25 قاڭتار كۇنى, ياعني ءبىر تاۋلىك ىشىندە ىندەتتى جاڭادان جۇقتىرعان 132 ادام تىركەلگەن. تومەنگى تەمپەراتۋرا ەپيدەميالىق جاعدايعا اسەر ەتتى مە دەگەن ساۋالعا توقتالار بولساق, ارينە, سۋىق جوعارعى تىنىس جولدارىنىڭ جەرگىلىكتى قورعانىس فاكتورلارى تومەندەگەننەن كەيىن (شىرىشتى قاباتتاردا سەكتورلى يممۋنوگلوبۋلين IgA مولشەرى ازايادى, بۇل قوزدىرعىشتىڭ ەپيتەلي جاسۋشالارىنا جابىسۋ مۇمكىندىگىن تەجەيدى جانە ۆيرۋستى, ءليزوتسيمدى جويادى), رەسپيراتورلىق ينفەكتسياسى بار ادامداردىڭ ءجيى اۋرۋعا شالدىعۋىنا اكەلەدى. ايتالىق, ناۋقاس جوتەلگەندە نەمەسە تۇشكىرگەندە بولىنەتىن ۇساق بولشەكتەردىڭ سالدارىنان ۆيرۋس ادامنان ادامعا اۋا تامشىلارى ارقىلى وڭاي بەرىلەدى. ەپيدەمياعا قارسى شارالاردى جۇرگىزۋ ارقىلى COVID-19 ينفەكتسياسىنىڭ قاۋپىن بارىنشا ازايتۋعا بولادى. COVID-19 الدىن الۋ ءۇشىن جەكە گيگيەنا ەرەجەلەرىن ساقتاۋ قاجەت: ءبىر رەتتىك بەتپەردەنى قولدانۋ, دەزينفەكتسيالاۋ شارالارى, كەم دەگەندە 1,5-2 مەتر الەۋمەتتىك اراقاشىقتىقتى ساقتاۋ كەرەك. يممۋندىق الدىن الۋ شارالارى قاجەت. بۇل – كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى ۆاكتسينالاۋ.
– تۇماۋعا قارسى ۆاكتسينالاۋ قانشالىقتى ماڭىزدى؟ الماتى بيلىگى قالادا جرۆي مەن تۇماۋعا قارسى 430 مىڭ دوزا ۆاكتسينا ساتىپ الىنعانىن, ولار ءتيىستى ساناتتارعا تەگىن جەتكىزىلگەنىن ايتتى. بۇل ەپيدەميالىق جاعدايدىڭ سالىستىرمالى تۇراقتىلىعىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن بە؟
– تۇماۋعا جانە جرۆي-عا قارسى ۆاكتسينالاردىڭ 430 مىڭ دوزاسى (ولار ءتيىستى ساناتتاعى ازاماتتارعا تەگىن سالىندى جرۆي مەن سىرقاتتانۋدىڭ جالپى تومەندەۋىنە وڭ اسەر ەتتى. الايدا ۆاكتسينالانعان دەنەدە ولار كۆي اقۋىزدارىنان قورعايتىن انتيدەنەلەر تۇزبەگەن. قاراعاندىدا شىعارىلاتىن Sputnik V ۆاكتسيناسى كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن ازايتۋعا اسەر ەتەتىنى بايقالىپ وتىر.
– ۇلىبريتانيادا كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا ءتۇرى تارالۋدا. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ حابارلاۋىنشا, وزگەرگەن ۆيرۋستى عالىمدار انىقتاعان جانە ول ينفەكتسيانىڭ تەز تارالۋىمەن بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. ۆيرۋستىڭ مۇنداي مۋتاتسياسىنىڭ قازاقستانعا كەلۋ قاۋپى بار ما؟
– ۇلىبريتانيادا انىقتالعان كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا ءتۇرى حالىق اراسىندا تەز تارالىپ جاتقانى الەم جۇرتىن دابىل قاقتىرىپ وتىر. قازاقستان مەن ۇلىبريتانيا اراسىنداعى اۋە قاتىناسى جاعدايىندا COVID-19 جاڭا شتاممىنىڭ تارالۋ ىقتيمالدىلىعى بار. مۇنداي مۇمكىندىكتى بولدىرماۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ ەلگە جولاۋشىلار كەلگەن كەزدە اۋەجايدا ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالاردى مۇقيات جۇرگىزۋ قاجەت (پتر تەستى ءۇشىن مۇرىننان جۇعىندى الۋ, دەنە تەمپەراتۋراسىن ولشەۋ, كارانتيندى ساقتاۋ). قۇرامىندا رنق بار كوروناۆيرۋس وتە وزگەرمەلى سيپاتتا بولادى. ءار ءتۇرلى فاكتورلاردىڭ اسەرىنەن مۋتاتسياعا ۇشىراۋى مۇمكىن.
– الەمدە جانە ەلىمىزدە COVID-19-عا قارسى ۆاكتسينالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. جاپپاي ۆاكتسينالاۋ 1 اقپاندا باستالادى. ءسىز بۇعان قانداي تۇسىنىكتەمە بەرەر ەدىڭىز؟
– رەسەي مەن الەمنىڭ بىرنەشە ەلىنىڭ تۇرعىندارى كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينالاۋدان ءوتىپ جاتىر. COVID-19-عا قارسى ۆاكتسينا قاناعاتتانارلىق تۇردە ءتوزىمدى, ەگەر ۆاكتسينالاۋ ەرەجەلەرى ساقتالسا, جاناما اسەرلەرى وتە سيرەك كەزدەسەدى. ءبىزدىڭ ەلدىڭ تۇرعىندارىنا دا ۆاكتسينا الۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن.
اڭگىمەلەسكەن
ارمان وكتيابر,
«Egemen Qazaqstan»
الماتى
