توراعاعا ءتان تىرلىك, سىن ساعاتتاعى ىرىلىك

قازاقستاندىقتار ەلباسىمىزدىڭ قىرعىزستانداعى احۋالدى تۇراقتاندىرۋعا قوسقان ۇلەسىن وسىلاي باعالاۋدا شىركىن, قىرعىز ەلىم-اي! مەن – قىرعىز بەن قازاقتىڭ مۋزىكاسىن تەل ەمىپ, ءان-جىرىن, ادە­بيەتىن جان-جۇرەگىمە انا ءسۇتىن­دەي دارىتقان جانمىن. قىرعىزدىڭ كورنەكتى اقىنى سوورانباي جۋ­سۋەۆ­تىڭ ءبىزدىڭ ەكى ەلدىڭ قانداستىعى, باۋىرلاستىعى جايلى ءبىر تەرەڭ تول­عانىستى ولەڭىندە: “قىرعىز وزسا – ول قازاقتىڭ وزعانى! قازاق جەڭسە –ول قىرعىزدىڭ جەڭگەنى”, دەگەن اس­قاق سەزىمدى پاتەتيكالى ءسوزى بار. بۇل سوزگە قازاق پەن قىرعىز بالاسى بىردەي تەبىرەنەدى. ويتكەنى, ءبىزدىڭ تۋىستىعىمىزدىڭ تامىرى ىقىلىم زامانداردىڭ كوز جەتپەيتىن تەرەڭ تۇكپىرىندە جاتىر. ەكى حالىق تۇيە­نىڭ قوس وركەشىندەي, اسىل ارۋدىڭ قوس بۇرىمىنداي, ماڭدايداعى ەكى كوزدەي, دومبىرانىڭ قوس ىشەگىندەي ءبىر-بىرىنەن اجىراماي, تاريحتىڭ قيلى-قيلى كەزەڭىندە بىرگە جاساپ, مەحناتتى دا بىرگە شەگىپ, ەرلىكتى دە بىرگە كورسەتىپ, اسقار تاۋلارىمىز بەن بايتاق دالالارىمىزدىڭ ءتورىن­دە قاتار كەلە جاتىر. ءبىز – تاعدىر­لاس­پىز. وسى جاقىندىق ادەبيەت الەمىندە تەڭدەسى جوق “ماناس” جى­رىن­داعى داۋىلپاز باتىرلار مەن تا­ريحي جەرلەرىمىزدىڭ ءبار-ءبارى قىر­عىز بەن قازاققا ورتاق رۋح ەكەندىگى... كەشەگى ءبىر زامانداردا ءسۇيىنباي مەن قاتاعاننىڭ, جامبىل مەن توقتوعۇلدىڭ, كەنەن مەن اتايدىڭ, احمەت جۇبانوۆ پەن ابىلاس مال­دى­باەۆتىڭ, كۇلاش بايسەيىتوۆا مەن ساارا كيىزباەۆانىڭ, مۇحتار اۋەزوۆ پەن شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ, ءسابيت مۇقانوۆ پەن االى توقوم­باەۆ­تىڭ... بۇلاردان بەرىرەك ء–سۇي­مەن­قۇل شوقموروۆ پەن نۇرماحان ءجانتوريننىڭ, شاكەن ايمانوۆ پەن بولوت شامشيەۆتىڭ, بەكەن جىلىس­باەۆ پەن توقتونالى سەيتاليەۆتىڭ قىلاۋ تۇسپەيتىن عاجايىپ دوستىعى – ەكى حالىقتىڭ ۇلى بىرلىگى, ىن­تى­ما­عىنىڭ بەلگىسىندەي جۇرەگىمىزدى سۇلۋ اندەي تەربەيتىن اسقاق سەزىم. ەكى ەل ءبىرى ءۇشىن ءبىرى ءسۇيىنىپ, ءبىرى ءۇشىن ءبىرى نامىس وتىنا كۇيەدى. بۇل دا وسى كۇنگە دەيىن رۋحىن تۇسىرمەي كەلە جاتقان قۇدىرەتتى سەزىم! مەن قىرعىز ەلىندە ءجيى بولا­مىن. قازاق ءانىن قالاي زەرتتەسەم, قىرعىز انىنە دە سونداي ىنتىق كوڭىل قويىپ, زەردەلەپ جۇرەمىن. قانداي قۇدىرەت ەكەنىن بىلمەيمىن, قىرعىزدىڭ اسقار تاۋلارى مەن جاسىل جايلاۋلارىندا, مارجانداي مولدىرەگەن ىستىقكولىندە بولعان كۇندەرىمدە المەعايىپ ءان شىعارا قالسام, ول ءدايىم قىرعىز اۋەزى بو­لىپ سىزىلادى. وعان ايقىن مىسال – شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ ء“جامي­لا”, “شىنارىم مەنىڭ, شىرايلىم مەنىڭ”, “قوش, گۇلسارى” پوۆەستەرى بوي­ىنشا “دانياردىڭ ءانى”, ء“جا­مي­لانىڭ ءانى”, “اسەل”, “اسىلىم”, ء“بيبىجان”... قىرعىز تاقىرىبىنا جاز­عان “قايتا ورالعان ءان” اتتى پوۆەسىم نەگىزىندە “ايناگۇل” اندە­رىن, قىرعىز بەن قازاقتىڭ تۋىستىعى لەيتموتيۆ بولعان “قوش بول, ۆالس”, “كەرتولگوو”, “تاڭعاجايىپ ماحاب­بات”... مىنە, وسى كوركەم شى­عار­مالارىمنىڭ ءبار-ءبارى ەڭ الدىمەن قىرعىزشا شىرقالىپ, قىرعىزشا كىتاپ بولىپ شىعىپ, ەكى حالىقتىڭ بىردەي رۋحاني دۇنيەسىنە اينالدى. مەرەيىمدى كوتەرگەن اتاق­تاردى دا ەڭ الدىمەن قىرعىزداردان الدىم. سوندىقتان, قىرعىز ەلى –ماعان ءوز ەلىمدەي ەڭ سۇيىكتى ەل. قىر­عىزدىڭ بەدەلى, مەرەيى كوتەرى­لىپ جاتسا, مەن دە كوتەرىڭكى كوڭىلدە ءجۇ­رەمىن. قىرعىزدىڭ قاباعىنا كىربىڭ تۇسسە, مەنىڭ دە جۇرەگىم اۋى­رادى. كەشەگى ءبىر كۇندەرى كەڭەس وداعى تاراپ, ءار رەسپۋبليكا ءوزىنىڭ دەربەستىگى مەن تاۋەلسىزدىگىنە قولى جەتىپ جاتقاندا, بۇل تاريحي ۇلى جەڭىس باياندى بولسا ەكەن, ونىڭ باقىتى مەن ىرزىعىن بىرگە كورسەك, دەپ شاتتاندىق. امال نە, سوڭعى 19 جىل ىشىندە قىرعىزدىڭ مەملەكەت بولىپ نىعايا الماي, سوعان وراي حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى, جاعدايىنىڭ اۋعان تۇيە جۇگىندەي تۇزەلمەي كەلە جاتقانى كۇي­زەلتەدى, ارينە. ءبىر ەمەس, ەكى پرە­زيدەنتى ەلدىڭ سەنىمىن اقتاي ال­ماي, بۇگىندە قىرعىز بالاسى تاع­دىر­دىڭ تالكەگىنە ءتۇستى. وسى وتە اۋىر كەزەڭدە قىرعىز ەلىنە ءار كەز ءبىزدىڭ ەلباسى­نىڭ جان-جاقتى كومەگى, كەيبىر وقىس جاعدايلاردان دەر كەزىندە, سىن ساعاتتا ساقتان­دى­رىپ, قىزعىشتاي قورعاپ, حالىق­ارا­لىق مامىلەدە كەمەڭگەرلىك ىقپال كور­سەتىپ, اراعا ءتۇسىپ, ماسەلەنى با­تىل شەشۋى بۇكىل الەمدە قازاق­ستاننىڭ زور بەدەلىن تانىتىپ كە­لەدى. بۇعان ەڭ الدىمەن قىرعىز ەلى ءدان ريزا. وسى ءبىر جىلداردا ابدەن جاداپ-جۇدەپ, قاجىعان ەل ەكى رەت رەۆوليۋتسيا جاسادى. ەسىل ەل ەكى رەت ب ۇلىنشىلىككە ۇشىرادى. كۇنكورىس الەگىمەن تەن­تىرە­گەن قىرعىزدىڭ ۇل-قىزى قازاقستاندا, رەسەيدە ءجۇر. بىزدە ەڭبەك ەتىپ جاتقان سول قىر­عىز­داردىڭ جاعدايى, قۇدايعا ءشۇ­كىر, البەتتە جاقسى. ولاردى قازاق باۋىرى توسىرقامايدى, شەكەسىنەن شەرت­پەيدى, شەتتەتپەيدى, قايتا قول­تى­عىنا تارتىپ, بالە-جالەدەن ساق­تايدى. وڭالماي قويعان جاعدايدىڭ تاعى ءبىر اۋىر كۇندەرى بيىلعى ءساۋىر­دىڭ العاش­قى اپتاسىندا باس­تالىپ ەدى, بۇل قاسى­رەتتى وقيعاعا قا­زاق حالقىنىڭ دا جان-جۇرەگى سىز­داپ, مۇنداي سۇمدىق ەندى قايتالان­باسا ەكەن دەگەن نيەتتە وتىر. ەل ءۇمى­تىن اقتاماعان پرەزيدەنت قىز­مەت­­تەن تايعان بەي-بەرەكەت كۇندەردە ازا­مات سوعىسى باستالىپ كەتەتىندەي قا­تەرلى ءسات تۋىپ, ەلدىڭ يمانىن ءۇيىردى. مىنە, وسى ءبىر ۇرەيلى جاعدايدا ەلباسىمىز ن.نازارباەۆتىڭ رەسەي پرەزيدەنتى د. مەدۆەدەۆ, اقش پرەزيدەنتى ب. وبامامەن كەڭەسىپ, مامىلە ءتۇزىپ, قىرعىزستانداعى قيىن جاعدايدى قالىپقا كەلتىرۋدەگى جويقىن ارەكەتى ءدال قازىر الەم جۇرتىنىڭ نازارىن ەرەكشە اۋدا­رىپ وتىر. بۇل ىقپال, وزىمەن كەت­سىن, قىرعىزستاندى اۋعانستاننىڭ تراگەدياسىنان امان ساقتاپ قالدى. ەل بىرلىگىن وسىلايشا تۇزەتۋگە با­رىن سالىپ, باسسىز قالعان قىرعىز مەملەكەتىنە جان-جاقتى كومەك كور­سەتۋى تەڭدەسى جوق تاريحي وقيعا رە­تىندە باعالانۋدا. ءبىزدىڭ پرەزي­دەنتى­مىزدىڭ جۇلدىزى ەرەكشە جار­قى­رادى. وعان قازاقستان جۇرتشى­لى­عى دا ءتانتى دەپ ويلايمىن. ەلبا­سىنىڭ وسى ءبىر بيىك بەدەلى قازاق­ستاننىڭ ەقىۇ-داعى توراعالىق مەرەيىن كوتەرگەن بەدەل بولدى. مەن قازاقستاننىڭ كوپ ازامات­تا­رىنىڭ ءبىرى رەتىندە قىرعىز حال­قى­نىڭ باسىنا تۇسكەن وسىنداي ءبىر قيىن كۇندەردە قازاق حالقىنىڭ باۋىرلاستىعىن تاعى دا ءبىر ەرەكشە تانىتقان, ونى كوزىنىڭ قاراشىعىن­داي قورعاپ, قىرعىز مەملەكەتىنە جان-جاقتى كومەك كورسەتىپ, ساياسي-الەۋمەتتىك جاعدايىن رەتتەۋگە بار مۇمكىندىكتى جاساپ, سونى ءجىتى قاداعالاپ وتىرعان ەلباسىنىڭ كەمەڭگەرلىگىنە ءدان رازىلىعىمدى وسى ءبىر لەبىزىممەن بىلدىرگىم كەلەدى. قىرعىز حالقىنا بار ساتتىلىكتى تىلەيمىن. اۋىر كۇندەر ەندى قايتالانباسىن. مەن-داعى قىرعىز اقىنى سوورونباي جۋسۋەۆ سەكىلدى تەبىرەنىپ, “قازاق وزسا – ول قىرعىزدىڭ وزعانى”, دەيمىن! ءىليا جاقانوۆ, قازاقستان مەن قىرعىزستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, ش.ايتماتوۆ اتىنداعى  حالىقارالىق سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, قىرعىزستاننىڭ “دانەكەر” وردەنىنىڭ يەگەرى. اتىراۋ. قىرعىزستانداعى توڭكەرىس: سەبەپتەرى مەن سالدارلارى الماتىدا قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسى پرەزيدەنتى جانىنداعى سترا­تەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىندا “قىرعىزستانداعى توڭكەرىس: سەبەپ­تەرى مەن سالدارلارى” اتتى ءدوڭ­گە­لەك ۇستەل بولىپ ءوتتى. قازاق­ستان­مەن كورشىلەس ورنالاسقان باۋىر­لاس ەل – قىرعىزستاندا ورىن العان قاي­عىلى وقيعا ورتالىق ازيا جانە تمد ەلدەرىنىڭ قالىڭ جۇرتشىلى­عىن قاتتى الاڭداتىپ وتىرعان­دى­عىن اتاپ ايتقان ءجون. مەملەكەت باس­شىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قىر­عىزستانداعى اۋىر احۋالدى اقش پەن رەسەي مەم­لە­كەت­تەرى, سون­داي-اق الدىڭعى قاتار­لى الەمدىك دەرجا­ۆالاردىڭ باس­شى­لارىمەن جانە حالىقارالىق ۇيىم­دار وكىل­دەرى­مەن وتكىزىلگەن كەزدە­سۋ­لەردە كە­ڭى­نەن تالقىلاعان بو­لا­تىن. قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قىرعىز­ستان­داعى كۇردەلى جاعدايدى رەتتەۋگە قوسقان ۇلەسى الەمدىك دەڭگەيدەگى بە­دەل­دى ساياساتكەرلەر تاراپىنان تانىلدى. – كورشىلەس ەلدەگى قايعىلى وقيعا ساياساتكەرلەر مەن قالىڭ جۇرت­شىلىقتىڭ قاتتى قوبالجۋى مەن الاڭداۋشىلىعىن تۋعىزىپ قانا قويماي, سونىمەن بىرگە, بۇل جاع­دايعا سالماقتى ساراپتامالىق ءارى ءادىل باعا بەرىلۋىن جانە ساۋاتتى تالداۋ جاسالۋىن دا تالاپ ەتەتىندىگى ءسوزسىز. سوعان وراي, “قىرعىز­ستان­دا­عى توڭكەرىس: سەبەپتەرى مەن سال­دارلارى” اتتى دوڭگەلەك ۇستەلدى ءوت­كىزۋدەگى ەڭ نەگىزگى مىندەت جانە ەڭ باستى ماقسات – قىرعىزستاندا قا­لىپتاسقان اعىمداعى احۋالدىڭ الەۋ­مەتتىك-ساياسي سيپاتىن بەلگى­لەۋ, – دەدى سترا­تەگيالىق زەرت­تەۋ­لەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى بولات سۇلتانوۆ. بەاتا ەشمەنتتىڭ پىكىرىنشە, 2005 جىلعى ناۋرىز ايىنداعى قىر­عىزستانداعى جاعدايدى “رەۆو­ليۋ­تسيا” دەپ ايتۋدىڭ قاجەتتىلىگى جوق. سەبەبى, رەۆوليۋتسيا – جۇيە­نىڭ الماسۋىن بىلدىرەدى, ال مۇندا تەك قانا تۇلعالار اۋىسۋى عانا جال­عاسۋدا. وكىنىشكە قاراي, ولار بيلىكتە سول وزدەرىنىڭ الدىندا­عى­لار­دىڭ ساياساتىن جالعاستىرۋدا. جاسىراتىنى جوق, سوناۋ 90-شى جىلدارى باتىستاعىلار قىرعىز­ستان­دى ورتالىقازيالىق شۆەي­تسا­ريا رەتىندە قابىلدايتىن, ال ءبۇ­گىندە بۇل كوزقاراسقا كولەڭكە تۇسكەن سياقتى. قىنجىلارلىعى – اقاەۆ بيلىگىنەن كەيىن ارادا وتكەن بەس جىلدا قىرعىزستاندا ەشقان­داي وڭدى وزگەرىستەردىڭ ورىن ال­ماۋى, تاعى دا جانجالعا, داۋ-دا­مايعا, ادام ولىمىنە ۇلاسۋى باكيەۆ بيلىگىنىڭ  بەت-پەردەسىن اشىپ كور­سەت­كەندىگىن جيىنعا قاتىسۋشى عالىمدار مەن ساراپشىلار كەڭىنەن قوزعادى. سىبايلاس جەمقورلىق­تىڭ, ءوز توڭىرەگىنە تەك تۋعان-تۋىس­تارىن جيناقتاۋدىڭ سوڭى بيلىك باسىن­داعى باكيەۆكە قارسى جاڭا الەۋ­مەتتىك جارىلىستىڭ پايدا بولۋىنا اكەلىپ سوقتى, دەدى ولار. مەملەكەتتىك جانە تاۋەلسىز عى­لى­مي-تالداۋ مەن ساراپتامالىق ۇي­ىمدار وكىلدەرى, الماتى قالا­سىن­داعى جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىن­دارى وقىتۋشىلارى ءوز كەزە­گىندە قىرعىزستانداعى توڭكەرىستىڭ وزەگى – ەلدەگى الەۋمەتتىك احۋالدىڭ تومەندەۋىندە جاتقاندىعىن جوققا شىعارمادى. الايدا, 2005 جىلعى ناۋرىز وقيعاسىنىڭ ءوزى مەملەكەت­تىڭ دامۋىن بىرنەشە جىلعا ارتقا شەگەرگەندىگىن ەسەپتەن شىعارۋدىڭ, ودان ساباق الماۋدىڭ سالدارى ءبۇ­گىنگى كۇنى تاعى دا وسىنداي قاي­عى­لى جاعدايعا ۇشىراتىپ وتىرعانىن كورمەۋ مۇمكىن بە؟ مەملەكەت ەكو­نو­ميكاسى مەن ساياساتىن رەفور­مالاۋ جونىندەگى ارەكەت بۇدان بەس جىل بۇرىن دا ءساتسىز اياقتالعان ەدى. سوڭعى بەس جىلدا التى پرە­مەر-مينيستر ورنىن اۋىستىرىپ, ەلدەگى جاپپاي جۇمىسسىزدىق تۇر­عىنداردىڭ كوپشىلىگىن قازاقستان مەن رەسەيدەن كۇنكورىس ىزدەۋگە ءماج­بۇر ەتكەندىگى, ارينە, قىنجى­لار­لىق جاعداي. “حالىقارالىق قاۋىمداس­تىق­­تىڭ جانە ەۋروپاداعى قاۋىپ­سىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى توراعاسى رەتىندە قازاق­ستاننىڭ بار­لىق كۇشى مەن كومەگى مىندەتتى تۇردە قىرعىزستانداعى اۋىر جاع­داي­دى تۇراقتاندىرىپ, قالپىنا كەل­تىرۋگە باعىتتالماق. ءبىزدىڭ مەم­لەكەتىمىز ءاردايىم بەيبىت ءبىتىم­گەر­شىلىككە مۇددەلى. ءال-فارابي اتىن­دا­عى قازۇۋ-ءدىڭ حالىقارالىق قا­تى­ناستار فاكۋل­تە­تىنىڭ دەكانى كا­رىب­جان شاكىروۆتىڭ ەسەپتەۋىنشە, “كورشى ەلدەگى حالىق­تىڭ نارازى­لى­عى مەن بيلىكتىڭ ءال­سىزدىگىن سول ۋاقىتتا بارىنەن بۇرىن قىلمىستىق توپتار پايدالانىپ, ءوز مۇددەسىنە وراي شەشكەن”. شىن مانىسىندە دە, توڭكەرىسكە قاتىسقان­دار­دىڭ شا­بۋىل­دى بىردەن باس پرو­كۋراتۋرا, سا­لىق پوليتسياسى, قۇقىق قورعاۋ ور­گان­دارى عيماراتتارىنان باستاپ, ونداعى قۇجاتتاردى, ءمالى­مەت­تەر بازاسىن ورتەپ, عيماراتتار­دىڭ كۇل-تالقانىن شىعارۋى سوعان تولىق دالەل بولا الادى. ەندى ولار, ياعني قىلمىسكەر­لەر­دىڭ بارلىعى وزدەرى جاساعان قىل­مىستارعا قاتىستى ناقتى دەرەك­تەردى جويىپ, “تازالانىپ” شىعا كەلگەن! ەندى ۇكىمەت باسىنا كەلگەن وپپوزيتسيا وكىلدەرى بولسا, وقي­عانىڭ مۇنداي بەتبۇرىس الىپ, قىل­مىستىق ەلەمەنتتەردىڭ  وزدەرى­نىڭ كولەڭكەلى ءىس-ارەكەتتەرىنىڭ اي­عاقتارىن جويىپ, كوزدەگەن ماق­سات­تارىنا جەتەتىندىگىنە دايىن بول­ما­عان ەدى. ءسوز رەتى كەلگەندە اتاپ اي­تارلىق تاعى ءبىر ءجايت, كوپۇلتتى مەم­لەكەتتەگى ەتنوسارالىق كەلىس­پەۋ­شىلىككە بايلانىستى. كەزدەسۋدە قاتىسىپ, ءوز پىكىرىن بۇكپەسىز ءبىل­دىرۋشىلەر قىرعىزستاندا بيلىك ءۇشىن كۇرەسۋشى جەكەلەگەن ساياسي قايراتكەرلەر ەتنوسارالىق كەلىس­پەۋ­شىلىكتى پايدالانۋ مۇمكىندىگىن دە جوققا شىعارماعاندىعىن باياندادى. قسزي ديرەكتورى بولات سۇل­تا­نوۆ بۇل ورايدا كوپشىلىك نازارىن اۋداراتىن قىزىقتى مالىمەتتەردى كەلتىردى. انىعىراق ايتقاندا, قىرعىز­ستان­نىڭ وڭتۇستىك ايماعىندا تۇرا­تىن حالىقتىڭ كوبىرەك بولىگىن ەت­نوستىق وزبەكتەر قۇرايدى. ءسويتىپ, جالالاباد جانە وش وبلىس­تا­رىندا ءار ۋاقىت وتكەن سايىن وزبەك تىلىنە  رەسمي مارتەبە بەرۋ تۋرالى ۇندەۋلەر ەستىلۋدە. سوندىقتان دا, ساراپشىلار وسىنىڭ نەگىزىندە ەتنوسارالىق شيەلەنىستەردىڭ تۇ­تا­نۋ قاۋپى بار ەكەندىگىن دە ەسكەرتەدى. بۇل جاعدايدا قازاقستاننىڭ ءتالىمى ونەگە تۇتارلىق. وڭتۇستىك قازاق­ستان وبلىسىنىڭ كەيبىر اۋدان­دارىندا 52 پايىزدان 64 پايىزعا دەيىن وزبەكتەر تۇرادى. سونىمەن بىرگە, الماتى وبلىسىنىڭ ۇيعىر اۋدا­نىندا دا تۇرعىنداردىڭ 56 پايىزىن ۇيعىرلار قۇرايدى. دە­گەن­مەن, مەملەكەتتىڭ تەرەڭنەن وي­لاستىرىلعان ۇلتارالىق ساياساتى­نىڭ ناتيجەسىندە ولاردىڭ ءبارى تۇگەلدەي دەرلىك ۇلتتىق داستۇرلەرىن ساقتاپ, مادەنيەتىن دامىتۋدا. ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە بالالار ءوزىنىڭ تۋعان تىلىندە وقۋعا ءمۇم­كىن­دىگى بار. مۇنىڭ بارلىعى كورشىلەس ەلدە ورىن العان قايعىلى جاع­داي­دىڭ مەملەكەتىمىزگە جات جانە وعان مۇلدەم نەگىز جوق ەكەندىگىنىڭ تاعى ءبىر ايقىن كەپىلى دەسە دە بولادى. قازاقستان مەن قىرعىزستان مەملەكەتتەرىندەگى دامۋ مودەلدەرى مۇلدە بولەك جانە ۇقساستىعى دا جوق, سول سەبەپتەن دە مەملەكە­تى­مىز­دەگى تۇراقتىلىق دەڭگەيى جوعارى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتى, تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى “اۋەلى – ەكو­نو­ميكا, سودان سوڭ – ساياسات” ۇستا­نىمىنىڭ حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن, الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا داڭعىل جول اشقاندىعى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. بۇل ورايدا ساياسي قاتە­لىك­تەردىڭ, ەلدىڭ قامىنان گورى  جەكە باستىڭ كۇيىن كۇيتتەۋدىڭ سوڭى قىرعىزستاننىڭ ەكس-پرەزيدەنتى ق.باكيەۆتىڭ ءىس-ارەكەتىنەن ايقىن كورىنەدى. ول مەملەكەتتىك بيلىكتى نىعايتۋدىڭ ورنىنا ءوز وتباسىنىڭ مۇشەلەرىن ورتالىق ورگاندار مەن ماڭىزدى ەكونوميكالىق ايماق­تار­داعى باسشىلىققا تاعايىنداپ, اي­ماق­تىق قاۋىپسىزدىك  جونىندەگى قام­قورلىقتى سىرت قالدىردى. قايتكەن­مەن دە, قانداي جاعدايدا دا قازاق­ستان قايعىلى اۋىر وقي­عاعا تاپ بولعان كورشى ەلدىڭ حال­قىنا كومەك قولىن سوزىپ, قولداۋ كورسەتەدى. ءبىزدىڭ ەڭ باستى قۇندىلىعى­مىز, ەڭ باستى بايلىعىمىز – وتا­نىمىز, تاۋەلسىز قازاقستان. وتان­دى ءسۇيۋ, وعان ادال قىزمەت ەتۋ – باس­تى پارىز. ال دەموكراتيا دەگەنىمىز – ويىڭا كەلگەندى جاساۋ ەمەس, ول ەڭ الدىمەن  تۋعان وتا­نىڭ­نىڭ, حالقىڭنىڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىك ەكەندىگىن ۇعىنۋ. دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلاردىڭ بۇل تۇجىرىمىنا ەشتەڭە قوسىپ الا المايتىنىڭ انىق. باقىت بالعارينا. الماتى.