وسىلايشا الەمدىك پاندەمياعا بايلانىستى وتكەن جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتى تورتكۇل دۇنيە كوز تىككەن جىلدىڭ باستى دوداسىن 2021 جىلعا اۋىستىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. حوك پرەزيدەنتى توماس باح الەمدەگى احۋالعا بايلانىستى وسىنداي شەشىمگە كەلگەنىن ايتىپ, بار الەم سپورتشىلارىمەن بىرگە كوروناۆيرۋستى جەڭەتىنىمىزگە سەنىم ءبىلدىردى. وليمپيادا ءبىر جىلعا شەگەرىلسە دە, جارىس اتاۋى مەن مەدالدار ديزاينى اۋىسقان جوق. بيىلعى دودا تاريحتا «توكيو-2020» بولىپ قالا بەرمەك. جازعى وليمپيا ويىندارى 2021 جىلدىڭ 23 شىلدەسى مەن 8 تامىزى ارالىعىندا وتەدى.
اۋەلگى جوسپار بويىنشا جاھاننىڭ باستى جارىسىن توكيونىڭ 13 اۋدانىندا ورنالاسقان سپورت كەشەندەرى قابىلدايدى. وندا əلەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جينالاتىن سپورتشىلار 33 سپورت تۇرىنەن 339 مەدال جيىنتىعىن ساراپقا سالادى. سونىمەن قاتار توكيوداعى وليمپيا ويىندارىنىڭ باعدارلاماسىنا جاڭادان بەس سپورت ءتۇرى قوسىلعانى بارشاعا بەلگىلى. اتاپ ايتار بولساق, بەيسبول/سوفتبول, كاراتە, سەرفينگ, سپورتتىق شىڭعا ورمەلەۋ جəنە سكەيتبوردينگ. بيىلعى دوداعا əلەمنىڭ 206 ەلىنەن 11090 سپورتشى قاتىسادى دەپ جوسپارلانعان. سپورتشىلاردىڭ 49%-ى əيەلدەر بولماق. بۇل گەندەرلىك تەڭدىكتى بىلدىرەدى. 2017 جىلى حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ اتقارۋشى كوميتەتى كەزەكتەن تىس باس قوسىپ, توكيو وليمپياداسىنىڭ باعدارلاماسىنا ءبىرشاما وزگەرىس ەنگىزدى. باستى ماقسات – ءتورت جىلدىق ءدۇبىرلى دوداعا قاتىساتىن ەرلەر مەن əيەلدەردىڭ سانىن تەڭەستىرۋ. ءسويتىپ جەڭىل اتلەتيكا, سۋ سپورتى تۇرلەرى, نىسانا كوزدەۋ, اۋىر اتلەتيكا, بوكس جəنە كۇرەس تۇرلەرىندەگى ەرلەر جولدامالارىنىڭ (ليتسەنزيالار) سانى قىسقارىپ, əيەلدەردىڭ ۇلەسىنە بەرىلدى.
جاپونيا ءدۇبىرلى دودانى وسىمەن ەكىنشى رەت قابىلداماق. كۇنشىعىس ەلى ەڭ العاش جازعى وليمپيا ويىندارىن 1940 جىلى وتكىزۋى كەرەك ەدى. الايدا ەلدەگى ساياسي جاعدايعا بايلانىستى بيلىك 1938 جىلدىڭ كۇزىندە وليمپيادانى وتكىزۋدەن باس تارتاتىنىن مالىمدەدى. 1940 جىلعى وليمپيادا كەيىن حەلسينكيگە اۋىستىرىلعانىمەن 1939-1940 جىلدارداعى كەڭەس-فين سوعىسىنا بايلانىستى بۇل وليمپيادا تۇبەگەيلى وتكىزىلگەن جوق. ال ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا بايلانىستى 1944 جىلى لوندوندا وليمپيا ويىندارى دا ۇيىمداستىرىلمادى.
بۇل وقيعادان كەيىن اراعا 24 جىل سالىپ كۇنشىعىس ەلى وليمپيادانى وتكىزۋگە تاعى ءبىر مۇمكىندىك الدى. 1964 جىلعى جازعى وليمپيا ويىندارىندا الەمنىڭ 93 ەلىنىڭ سپورتشىلارى باق سىناپ, سپورتتىڭ 19 تۇرىنەن جۇلدەلەردى ساراپقا سالعان-دى. ول ۋاقىتتا قازاقستاندىق سپورتشىلار كەڭەس وداعىنىڭ قۇرامىندا باق سىناسا, بيىل تəۋەلسىز ەل رەتىندە جەتىنشى رەت جازعى وليمپيا ويىندارىنا قاتىسپاق.
قورجىندا ازىرگە 42 جولداما بار
بۇگىنگە دەيىن بىرقاتار حالىقارالىق ىرىكتەۋ تۋرنيرىنە قاتىسقان ساڭلاقتارىمىز توكيو وليمپياداسىنا 42 ليتسەنزيا جەڭىپ الدى. ەڭ كوپ جولداما بوكسشىلار مەن بالۋاندارعا تيەسىلى. بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىنىڭ ەنشىسىندە ازىرگە 9 جولداما بولسا, بوزكىلەم وكىلدەرىندە 8 ليتسەنزيا بار. اتاپ ايتار بولساق, بوكسشىلاردان ساكەن بيبوسىنوۆ (52 كگ), سەرىك تەمىرجانوۆ (57 كگ), زاكىر سافيۋللين (63 كگ), ابىلايحان ءجۇسىپوۆ (69 كگ), ءابىلحان امانقۇل (75 كگ), بەكزات نۇرداۋلەتوۆ (81 كگ), ۆاسيلي لەۆيت (91 كگ) جانە قامشىبەك قوڭقاباەۆ (+91 كگ), ال قىزداردان نادەجدا ريابەتس (75 كگ) توكيو دوداسىندا باق سىنايدى.
ايەلدەر كۇرەسىنەن ۆالەنتينا يسلاموۆا (50 كگ), ەلميرا سىزدىقوۆا (76 كگ), گرەك-ريم كۇرەسىنەن مەيرامبەك ايناعۇلوۆ (60 كگ), اسحات دىلمۇحامەدوۆ (77 كگ) جانە ەركىن كۇرەستەن نۇريسلام ساناەۆ (57 كگ), داۋلەت نيازبەكوۆ (65 كگ), دانيار قايسانوۆ (74 كگ) پەن الىشەر ەرعالي (97 كگ) وليمپيادا جولداماسىنا قول جەتكىزگەن بولاتىن. بالۋانداردىڭ بارلىعى جولدامانى 2019 جىلى ەلوردادا وتكەن جاھاندىق بىرىنشىلىكتە جەڭىپ العانىن دا ايتا كەتەيىك.
كەيىنگى ورىنداردا – تاس جولداعى ۆەلوسپورت جانە ساداق اتۋدان قازاقستان ەرلەر كومانداسى. ۆەلوسپورت بويىنشا جولداما تەك كومانداعا بەرىلەتىن بولعان سوڭ ازىرگە وليمپياداعا قاي سپورتشىنىڭ باراتىنى بەلگىسىز. باپكەرلەر قۇرامى باعى مەن بابى كەلىسىپ تۇرعان ءتورت ۆەلوشاباندوزدى باسەكە جاقىنداعاندا ىرىكتەپ الادى. ساداق اتۋدان قازاقستان ەرلەر كومانداسىنان دەنيس گانكين, يلفات ابدۋللين, سانجان مۇساەۆ باق سىنايدى. سونىمەن قاتار نيدەرلاندتا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا وسى ءۇش سپورتشىمىز كوماندالىق جارىستا ۇزدىك
6 قۇرامانىڭ قاتارىنا ەنگەنى ءۇشىن كوماندالىق سايىس بويىنشا تاعى ءبىر جولداما يەلەندى.
جەڭىل اتلەتيكا جانە ترەكتەگى ۆەلوسپورت وكىلدەرىنە ءۇش جولداما تيەسىلى. بارعان جارىسىنان جۇلدەسىز قايتپايتىن تالانتتى جەڭىلاتلەت ولگا رىپاكوۆا بيىل ءوزىنىڭ ءتورتىنشى وليمپياداسىنا قاتىسپاق. ول بۇعان دەيىنگى ءۇش وليمپيادادا تۇعىردان كورىنگەن بولاتىن جانە دە سپورتتىق ءجۇرىس بويىنشا گەورگي شەيكو, ايمان راتوۆا ەل نامىسىن قورعايدى. ترەكتەگى ۆەلوسپورت جارىسى بويىنشا جولداما كومانداعا بەرىلەتىندىكتەن, بۇل جەردە دە وليمپياداعا كىم باراتىنى بەلگىسىز.
قازىرگى بەسسايىس (ەلەنا پوتاپەنكو جانە پاۆەل يلياشەنكو), سينحروندى ءجۇزۋ (ەكاتەرينا جəنە الەكساندرا نەميچ) مەن ءجۇزۋ سپورتشىلارىندا (دميتري بالاندين (100, 200 مەترگە براسس əدىسىمەن ءجۇزۋ) ەكى-ەكىدەن جولداما بار.
ال اشىق سۋدا ءجۇزۋ (ۆيتالي حۋدياكوۆ), نىسانا كوزدەۋ (يۋري يۋركوۆ), ستەند اتۋ (سəرسەنكۇل رىسبەكوۆا), سپورتتىق شىڭعا ورمەلەۋ (ريشات حايبۋللين), سپورتتىق گيمناستيكا (ميلاد كاريمي) جانە كاراتە (دارحان ءاسادىلوۆ) سپورتىندا جالعىز ليتسەنزيا بار. بۇل تەك بۇگىنگە دەيىن يەلەنگەن جولداما سانى. ءالى وسى جىلى سپورتشىلارىمىز ءبىرتالاي ىرىكتەۋ سايىستارىنا قاتىسادى. سولار ارقىلى تاعى بىرنەشە اتلەتىمىزدىڭ باعى جاناتىنىنا سەنگىمىز كەلەدى.
جولدامالاردىڭ ۇلەس سانىن ايماقتارعا بولەر بولساق, 6 ليتسەنزيا جەڭىپ العان الماتى وبلىسى جەكە-دارا كوش باستاپ تۇر. الماتى قالاسى 5 جولدامامەن ەكىنشى, شىمكەنت پەن نۇر-سۇلتان قالاسى 4 جولدامامەن ۇزدىك ۇشتىكتى تۇيىندەپ تۇر.
ال قاراعاندى جانە اقتوبە وبلىسىنىڭ قورجىنىندا – 3, شىعىس قازاقستان مەن قىزىلوردا وبلىسىندا – 2, باتىس قازاقستان, پاۆلودار, تۇركىستان, ماڭعىستاۋ, قوستاناي جانە جامبىل وبلىستارىندا ءبىر-بىردەن جولداما بار. اقمولا, اتىراۋ جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ سپورتشىلارىنىڭ قارقىنى باياۋ بولىپ تۇر. ياعني, بۇل وبلىستاردىڭ ەنشىسىندە ازىرگە جولداما جوق.
وليمپيادادا كىمدەردەن ءۇمىت كۇتەمىز؟
وليمپيا ويىندارىنا ىرىكتەۋ كەزەڭدەرى ءالى دە ءجۇرىپ جاتقان سوڭ, ءدال قازىر الدىن الا بولجام جاساۋ وتە قيىن. دەسە دە جولداما الىپ قويعان سپورتشىلار اراسىندا البەتتە, ەڭ ءبىرىنشى بوكسشىلارىمىزعا سەنىم ارتامىز. ارىعا بارماي-اق تاۋەلسىزدىك العان جىلدان بەرى قاتىسقان جازعى وليمپيا ويىندارىن الار بولساق, بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى بىردە-ءبىر رەت ەلگە جۇلدەسىز قايتپاعانىن جاقسى بىلەمىز. ماسەلەن, 1996 جىلعى اتلانتادا 1 التىن, 1 كۇمىس, 2 قولا, 2000 جىلى سيدنەيدە 2 التىن, 2 كۇمىس, 2004 جىلى افينادا 1 التىن, 1 كۇمىس, 1 قولا, 2008 جىلى بەيجىڭدە 1 التىن, 1 قولا, 2012 جىلى 1 التىن, 1 كۇمىس, 2 قولا جانە 2016 جىلعى ريو وليمپياداسىندا 1 التىن, 2 كۇمىس, 2 قولا مەدال ەنشىلەگەن.
جۋىردا افينا وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى باقتيار ارتاەۆ وليمپيا ويىندارىنا بولجام جاساپ, قازاقستاندىق بوكسشىلاردىڭ كەمىندە 2 التىن جۇلدە يەلەنۋگە الەۋەتى جەتەدى ءداپ مالىمدەگەن بولاتىن. سونىمەن قاتار ول توكيودا سيدنەيدەگى تابىسىمىزدى قايتالاپ قانا قويماي, ەسەلەۋگە دە تولىق مۇمكىندىك بار ەكەنىن جەتكىزدى. سونداي-اق ءۇش وليمپيادادا ولجا سالعان جەڭىلاتلەت ولگا رىپاكوۆا مەن ريودا اتوي سالعان دميتري بالانديننەن قازاق جۇرتى مەدال كۇتەدى. سونىمەن قاتار بالۋاندار مەن دزيۋدوشىلاردىڭ دا ەل قورجىنىنا مەدال سالارلىقتاي تولىق مۇمكىندىكتەرى بار.
جوعارىدا قازاقستان قۇراماسى بيىلعى وليمپياداعا تəۋەلسىز ەل رەتىندە جەتىنشى رەت قاتىسقالى جاتقانىن ايتتىق قوي. جەتى سانى قازاق حالقى ءۇشىن قاسيەتتى سان بولعاندىقتان, سپورتشىلارىمىزدان الداعى وليمپيادادان ايرىقشا ءۇمىت كۇتەمىز.
