پىكىر • 08 قاڭتار, 2021

قونىس اۋدارۋشىلار كوشىن جانداندىرۋ ماڭىزدى

185 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىزدىڭ باستى باسىلىمى – «Egemen Qazaqstan» رەسپۋبليكالىق گازەتىندە جاريالاعان «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» باعدارلامالىق ماقالاسىندا بيىل وتىزجىلدىعى اتالىپ وتىلەتىن تاۋەلسىزدىك تۋرالى تەرەڭنەن تولعاي كەلە, ەگەمەن ەلىمىزدىڭ الداعى ۋاقىتتاعى ىشكى ساياساتىنىڭ باستى باعىتتارى مەن باعدارلارىن ايقىنداپ بەردى.

قونىس اۋدارۋشىلار كوشىن جانداندىرۋ ماڭىزدى

پرەزيدەنتىمىزدىڭ: ء«بىز ادىلەتتى قوعام مەن ءتيىمدى مەملەكەت قۇرۋدى كوزدەپ وتىرمىز. كەز كەلگەن ىستە ادىلدىك قاعيداتىن باسشىلىققا الساق, بۇعان انىق قول جەتكىزەمىز. مىسالى, تۇرعىنداردىڭ تۇرمىسىن جاقسارتا تۇسپەسەك, ەلىمىزدىڭ جەتىستىكتەرى مەن حالىقارالىق تابىستارىن ماقتان ەتۋ ارتىق. ازاماتتارىمىز ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ يگىلىگىن سەزىنە الماسا, ودان ەش قايىر جوق. مەن ءاربىر شەشىمدى قابىلدار ساتتە وسى ۇستانىمدى باسشىلىققا الامىن. ءبىز حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋمەن قاتار, بارلىق ازاماتتاردىڭ مۇددەسىن بىردەي قورعايمىز. مەنىڭ ۇعىمىمداعى ادىلەتتى مەملەكەت دەگەنىمىز – وسى», دەگەن جۇرەكجاردى ءسوزى كىمنىڭ بولسىن كوكەيىندەگىنى ءدوپ باسىپ, كوڭىلىنەن شىققانى انىق.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ الاش قايرات­كەرلەرىنەن تاعىلىم الۋ, وتكەن عاسىرداعى الاپات اشارشىلىققا مەملەكەت تاراپىنان باعا بەرۋ, جەلتوقسان قاھارماندارىنىڭ ازاماتتىق ەرلىگىن لايىقتى باعالاۋ جاي­لى ايتقان وي-پىكىرلەرى دە ونىڭ «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت قۇرۋ»  تۇجىرىمداماسىنىڭ دايەكتىلىگىن ايعاق­تا­عانداي.

قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ: «ەگە­مەن­دىگىمىزدىڭ ماڭگىلىك ۇشتاعانى – ال­تايدان اتىراۋعا, الاتاۋدان ارقاعا دەيىن كەڭ كوسىلگەن بايتاق جەرىمىز, انانىڭ اق سۇتىمەن بويىمىزعا دارىعان قاستەرلى ءتىلىمىز جانە بارلىق قيىندىقتاردان حالقىمىزدى سۇرىندىرمەي الىپ كەلە جاتقان بەرەكە-بىرلىگىمىز. ءبىز وسى ءۇش قۇندىلىقتى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتايمىز», دەگەن جالىندى سوزدەرىن تەبىرەنبەي وقۋ مۇمكىن ەمەس.

مەملەكەت باسشىسى اتالعان ماقالا­سىندا قازاق جەرى ەشبىر شەتەلدىكتىڭ مەن­شىگىنە بەرىلمەيدى, ەشقاشان ساتىلمايدى دەپ تاعى دا مالىمدەدى. بۇعان قوسا, قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى: ء«بىز ەڭبەك كۇشى كوپ وڭتۇستىك ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ سولتۇستىك جانە شىعىس ايماقتارعا قونىستانۋىنا قولايلى جاعداي جاساپ, وسى جۇمىستى نازاردا ۇستايمىز. بۇل – وتە وزەكتى ءارى ەلىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى ماسەلە. بۇعان قوسا, سوڭعى جىلداردا ءتۇرلى سەبەپتەرگە بايلانىستى باسەڭدەپ قالعان قانداستار كوشىن بارىنشا قولداپ, ولاردى جوعارىدا ايتىلعان وڭىرلەرگە ورنالاستىرۋدى جانداندىرامىز.

بۇل ەكى ماسەلەنىڭ دە ستراتەگيالىق ماڭىزى بار. وعان كەزەكتى ناۋقان رەتىندە قاراۋعا بولمايدى. جەرگىلىكتى بيلىك مۇنداي جۇمىستاردى جوعارىعا كوپىرگەن اقپار بەرۋ ءۇشىن ەمەس, مەملەكەتتىك مۇددە جانە اعايىنعا شىنايى جاناشىرلىق تۇرعىسىنان جاساۋعا ءتيىس», دەپ شەگەلەي ايتتى. ءيا, كورشىلەس رەسەيدىڭ كەيبىر ساياساتكەرلەرى اتى شۋلى جازۋشى الەكساندر سولجەنيتسىننىڭ وتكەن عاسىردىڭ سەكسەنىنشى جىلدارىندا ايتقان ساندىراعىن قايتالاپ, قازاق جەرىنە كوز الارتىپ وتىرعان قازىرگى ۋاقىتتا ەڭ باستى شارۋا وسى بولۋعا ءتيىستى. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كورەگەندىگىمەن وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن قولعا الىنعان قونىس اۋدارۋ باعدارلاماسىنا سونى سەرپىن بەرىپ, كەڭىنەن ورىستەتۋ قاجەت.

بۇل رەتتە ۇكىمەتىمىز سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىسىندا قونىس اۋدارۋشىلاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى قاناتقاقتى جوبانى وزگە سولتۇستىك-شىعىس وڭىرلەرگە دە تاراتۋ ماسەلەسىن ءبىرىنشى كەزەكتە قاراستىرعانى ءجون. بۇدان قارجى اياۋعا بولمايدى. سونداي-اق وڭتۇستىك وبلىستاردىڭ كاسىپكەرلەرىنىڭ سولتۇستىك-شىعىس وڭىرلەردەن جەر الىپ, بيزنەستەرىن كەڭەيتۋىنە جانە ءوز جەرلەستەرىن سول جاقتارعا كوشىرىپ اپارىپ, جۇمىسقا ورنالاستىرۋىنا قولايلى مۇمكىندىك تۋعىزىلسا, قۇبا-قۇپ. پروبلەمانى كەشەندى تۇردە قاراپ, وڭتۇستىكتىك وڭىرلەردەگى اۋداندىق جانە وبلىستىق دەڭگەيدەگى باسشى ازاماتتاردى سولتۇستىك-شىعىس وڭىرلەرگە روتاتسيالاۋ سياقتى ىقپالدى شارالاردى دا قولدانۋ كەرەك سياقتى.

سولتۇستىك-شىعىس وڭىرلەردەگى وبلىستار مەن ولاردىڭ ورتالىقتارىنىڭ اتاۋلارىن قازاقىلاندىرۋ ماسەلەسىن ارتىق ۋ-شۋسىز, ىڭ-شىڭسىز شەشۋ ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, قولدانىستاعى زاڭناماعا وزگەرىس ەنگىزۋ قاجەت. بۇل جونىندەگى قۇزىرەتتى حالىق سايلاعان مەملەكەت باسشىسىنا بەرگەن ءجون شىعار دەپ ويلايمىن.

...ءوز باسىم تۋىپ-وسكەن ءوڭىرىم – سول­تۇستىك قازاقستان وبلىسىن قىزىلجار وب­لىسى دەپ وزگەرتۋ تۋراسىندا ايتىلىپ جاتقان ۇسىنىستى قولدايمىن. ال پەترو­پاۆل قالاسىن ابىلاي حان قالاسى دەپ قاي­تا اتاساق, دۇرىس ەمەس پە؟ ويتكەنى ول – اق ءۇيىنىڭ الدىندا اتقا قونعان ۇلى بابا­مىزدىڭ ەسكەرتكىشى تۇرعان شاھار عوي.

 

كارىباي مۇسىرمان,

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار