وتكەن جۇما, سەنبى كۇندەرى وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ ەلباسى تاپسىرماسىمەن ارنايى كەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اقىلبەك كۇرىشباەۆ جانە ءار سالاداعى ماماندارمەن بىرگە سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن تۇرعىندارمەن كەزدەسۋ ءۇشىن وبلىستىڭ زايسان, تارباعاتاي, ءۇرجار اۋداندارىن ارالادى.
شىعىستىڭ بىرنەشە اۋداندارىندا قاردىڭ كۇرت ەرىپ, ەلدى مەكەندەرىندە سۋ تاسقىنى سالدارىنان 500-دەن استام تۇرعىن ءۇيدىڭ قيراپ, جارامسىز بولعانى بەلگىلى. وسىنشا ءۇيدى كۇردەلى جوندەۋ قاجەت. اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ا. كۇرىشباەۆتىڭ نەگىزگى مىندەتى ۇكىمەت تاراپىنان مال شىعىنىنا وتەماقى تولەۋ ءجونىندەگى ويلارىن تۇرعىندارعا جەتكىزۋ بولاتىن. ەڭ الدىمەن وبلىس اكىمى مەن مينيستر زايسان اۋدانىنىڭ ۇيدەنە سۋ قويماسىمەن تانىستى. اتالمىش قويما وسىدان 44 جىل بۇرىن ءىسكە قوسىلعان. 13 مىڭ گەكتار جەردى سۋارىپ, 6351 مىڭ كيلوۆاتت-ساعات ەلەكتر قۋاتىن وندىرەدى ەكەن. قويماعا 75,5 ملن. تەكشە مەتر سۋ سىيادى.
ءۇرجار اۋدانىنىڭ ەگىنسۋ سۋ قويماسىندا دا قالىپتى جاعداي. بۇل گيدروقۇرىلىم ەگىستىك القاپتارى مەن جايىلىمدىقتاردى سۋارۋ ءۇشىن 1986 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن.
–قازىر شىعىستا 89 سۋ قويماسى بار. يەسىز جاتقان سۋ قويمالارى جوق. ءبىز بۇگىن ءۇيدەنە جانە ءۇرجار اۋدانىنداعى سۋ قويمالارىن كوردىك. ونداعى سۋ ءمولشەرى قالىپتى, الاڭداۋعا نەگىز جوق. اتالمىش مەكەمەلەردى جوندەۋگە ەل بيۋدجەتىنەن 37 ميلليون تەڭگە كەلىپ ءتۇستى. ال شىعىن بولعان مال باسىن ورنىنا كەلتىرۋ ءۇشىن ۇكىمەت ۇلكەن جەڭىلدىك جاساپ وتىر, – دەدى مينيستر تارباعاتاي اۋدانىنىڭ كوكجىرا اۋىلىندا تۇرعىندارمەن كەزدەسۋدە.
تاسقىن سالدارىنان وبلىستا 2,9 مىڭ ءىرى قارا, 20 مىڭنان استام قوي-ەشكى, 700-گە جۋىق جىلقى ارام ءولدى. وسىنداي جاعدايدا ەڭ الدىمەن مەملەكەت تاراپىنان كومەك بولۋى زاڭدى قۇبىلىس. ءاۋ باستا زارداپ شەككەندەر وتەماقى بەرۋدى تالاپ ەتكەنى بەلگىلى. الايدا زاڭ تۇرعىسىنان كەلگەندە مۇنداي ءمۇمكىنشىلىك جوق. سوندىقتان حالىققا كومەك قىلۋدىڭ باسقا جولى تاڭدالدى. بۇل – نەسيەلەۋ جولى. ولگەن مال ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترىنىڭ بۇيرىعىنا سايكەس مەملەكەت تاراپىنان “قازاگرو” ارقىلى 2 پايىزدىق جىلدىق ۇستەمە اقىسى بار 1,4 ملن. تەڭگە كولەمىندە نەسيە بەرىلەدى. بىردەن ايتا كەتۋ كەرەك, نەسيەلەۋ شارتتارى اۋىلدىقتار ءۇشىن وتە ىڭعايلى. وبلىستىق اكىمدىك نەمەسە الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيا جانىنان شاعىن نەسيە ۇيىمى قۇرىلادى. نەسيەلەۋگە ارنالعان قارجىنى وسى ۇيىم بەرەدى. جالپى, نەسيە 7%-بەن بەرىلەدى. الايدا ونىڭ 5 %-ىن وبلىستىق بيۋدجەت وتەيتىن بولادى. سوندا نەسيە الۋشىلاردىڭ ەنشىسىنە تەك 2% قالادى. ونىڭ ۇستىنە العاشقى جىلى “نولدىك” پايىز جۇمىس ىستەيدى. ياعني, اۋىل ازاماتتارى العان نەسيەلەرىنىڭ ءتولەمىن ەكىنشى جىلدان باستاپ قانا تولەيدى.
نەسيەگە بەرىلگەن قارجىعا ورتا ەسەپپەن 13 قوي, 10 سيىر جانە 3 جىلقى ساتىپ الۋعا بولادى. الايدا, اركىمنىڭ ءوز قالاۋى بىلەدى. نەسيەلەر مامىردىڭ 10-ىنان باستاپ بەرىلەدى. “ولىگىن اكەلسەڭ, اقشا الاسىڭ,” دەگەن اڭگىمە بولمايدى. نەسيە الۋعا اۋىلدىق اكىمدىكتەگى شارۋاشىلىق كىتاپتاعى تىركەمە جازۋ نەگىز بولادى.
ءوز كەزەگىندە بەرىلگەن قارجىنى ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن وبلىس اكىمى ب. ساپارباەۆ نەسيەنى مالمەن بەرۋ كەرەك دەگەن ۇسىنىس جاسادى. بۇل باستامانى اۋىل تۇرعىندارى دا قولدادى. ايتەۋىر, زارداپ شەككەن حالىق نەسيەنىڭ شارتىنان قورىقپادى. كەرىسىنشە, ول ىڭعايلى كورىندى. ەندى نەسيە بەرۋمەن قاتار, ولگەن مالداردىڭ ولىكتەرىن زالالسىزداندىرۋ جۇمىستارى دا مىقتاپ قولعا الىندى.
وبلىس باسشىلىعى تاسقىن شايىپ كەتكەن كوكجىرا جانە جانتىكەي اۋىلدارىنىڭ كوشەلەرىنە تاس جول توسەپ, جارىقتاندىرىلعان ۇلگىلى اۋىلدار سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. قازىر جاڭا ءۇيلەردىڭ ورنالاسۋ جەرىنە قاتىستى ماسەلە شەشىلىپ جاتىر. وبلىستىق كوميسسيانىڭ توراعاسى يسلام ءابىشەۆتىڭ باسقارۋىمەن قالالىق اكىمدىكتىڭ ساۋلەت, جەر قاتىناستارى ءبولىمدەردى جاڭا اۋىلداعى تۇرعىن ءۇيلەردىڭ, مەكتەپ, باسقا دا عيماراتتاردىڭ جوبالارىن جاساپ جاتىر. تاعى ءبىر ماڭىزدى ءجايت, زارداپ شەككەن ازاماتتار “قازپوشتا” ارقىلى ماتەريالدىق كومەك الا باستادى, سونداي-اق ولارعا تاۋارلى-ماتەريالدىق دۇنيەلەر دە بەرىلۋدە.
وڭداسىن ەلۋباي.
شىعىس قازاقستان وبلىسى.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن اۆتور.
