سەبەبى مقۇ-نىڭ جارعىلىق كاپيتالى 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان 1 شىلدەسىنە دەيىن ول 30 ميلليون تەڭگە بولۋى كەرەك بولاتىن. 2021 جىلدان باستاپ 50 ميلليونعا, ال 2022 جىلدان باستاپ 100 ميلليون تەڭگەگە دەيىن وسەدى.
قازاقستان ميكروقارجى ۇيىمدارى قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى ەربول ومارحانوۆ 2020 جىلدىڭ سوڭىندا جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەن كەزدە مقۇ نەسيەسى پايىزىنا قانداي شىعىندار كىرەتىنىن جانە قانداي جاعدايدا ونى تومەندەتۋگە بولاتىندىعىن ءتۇسىندىرىپ بەردى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ورتاشا العاندا, ميكروقارجى ۇيىمدارى نارىعىندا جىلدىق ءتيىمدى سىياقى ستاۆكاسى شامامەن 38% قۇرايدى, بۇل مولشەر قارجىلىق رەتتەۋشى مقۇ مەن بانكتەر ءۇشىن بەلگىلەگەن شەكتى دالىزدە. ال ماكسيمالدى ءدالىز – 56 پايىز.
ول سونداي-اق مقۇ-نىڭ جوعارى سىياقى مولشەرلەمەسى تۋرالى ەسكەرتۋدى كوپ ەستيتىنىن لە ەسكەرتىپ ءوتتى. بىراق ءىس جۇزىندە مۇلدەم ولاي ەمەس, مقۇ-پايىزدىق مولشەرلەمەنىڭ شەكتى ءدالىزى ۇلتتىق بانكتىڭ باقىلاۋىندا تۇرعاندىقتان, ەشكىم شەكتەن اسىپ كەتە المايدى.
مقۇ باسشىسى سونداي-اق جىلدىق سىياقى قانداي تالاپتاردان تۇراتىنىن دا ايتىپ ءوتتى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, 2020 جىلدىڭ سوڭىندا قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى (قنرد) ۇلتتىق بانكپەن جانە قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعىمەن (ققق) بىرلەسىپ, ءارتۇرلى تيپتەگى قارىز الۋشىلار مەن ونىمدەر ءۇشىن ديففەرەنتسيالداۋ جانە شەكتى ستاۆكالاردى بەلگىلەۋ مەحانيزمىن ازىرلەۋگە نيەتتى ەكەنىن مالىمدەگەن بولاتىن. ۇلتتىق بانك باسشىسى ەربولات دوساەۆ 2020 جىلى قاراشا ايىندا پارلامەنت سەناتىنىڭ وتىرىسى مقۇ ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن مەملەكەتتىك باعدارلامالار, «جول كارتاسى» باعدارلاماسى جانە ۇلتتىق بيزنەس بانكىنىڭ باعدارلامالارى بويىنشا نەسيەلەندىرۋگە قاتىساتىنىن, بۇل شەشىم شوب-قا نەسيە بەرۋدىڭ قوسىمشا شاراسى رەتىندە قاراستىرىلاتىنىن, بانكتەر شوب-پەن قالاي جانە قالاي جۇمىس ىستەيتىنىن بىلە بەرمەيدى, ال مقۇ شاعىن بيزنەسپەن جۇمىس ىستەۋدە ۇلكەن تاجىريبەگە يە ەكەنىن ايتقان بولاتىن.
– ءبىزدىڭ ويىمىزشا, ەكونوميكالىق نەسيەلەۋ باعدارلامالارىنا AQR-دەن وتكەن بانكتەر عانا قاتىسادى. ەندى ەكونوميكاعا نەسيە بەرۋگە تەك سۇزگىدەن وتكەن مقۇ-نا عانا رۇحسات. قازاقستاندا وسىنداي 283 بار, – دەيدى ۇب وكىلى.
ساراپشىلار اگەنتتىك پەن ققق ۇسىنعان شارا تۇراقتاندىرۋ جانە ەلدەگى نەسيەلەۋدىڭ وسۋىنە جاعداي جاساۋ ءۇشىن قاجەت ەكەنىن ايتادى. سونىمەن قاتار, بانكتىك نەسيە بەرۋدە وسىعان ۇقساس مەحانيزم جۇمىس ىستەيدى. مقۇ, اسىرەسە نەسيەنى ونلاين رەجيمىندە بەرەتىن ۇيىمدار رەتتەۋدى جانە باقىلاۋدى كۇشەيتۋدى قاجەت ەتەدى. سەبەبى ۇلتتىق بانك ەنگىزگەن جىلدىق 100% شەكتەۋگە قاراماستان, مقۇ جىلدىق 720% -كە جەتەتىن مولشەرلەمەمەن نەسيە بەرىپ كەلدى.
قازىرگى كەزدە ميكروقارجى ۇيىمدارى وزدەرىنىڭ نەگىزگى قىزمەتتەرى ءۇشىن پايدالانىلاتىن رەسۋرستاردى قازاقستان اۋماعىندا تارتۋ قيىنداپ كەتكەنىن ايتىپ وتىر. سەبەبى وتاندىق بانكتەر مقۇ-نان ءوتىمدى كەپىلزات ۇسىنۋدى تالاپ ەتەدى, بۇل كەپىلزات مقۇ-نىڭ بارىندە بىردەي جوق نەمەسە جەتكىلىكسىز. وسىعان بايلانىستى مقۇ كوبىنە كەپىلسىز نەسيە بەرەتىن شەتەلدىك نەسيە بەرۋشىلەرگە جۇگىنۋگە ءماجبۇر.
– قازاقستاندا بەرىلگەن بارلىق ميكروكرەديتتەردىڭ شامامەن 70% شەتەلدىك قارجىلاندىرۋ ەسەبىنەن بەرىلەدى, دەپ اتاپ ءوتتى ميكروقارجى ۇيىمدارى قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى.
ەكىنشىدەن, ميكروكرەديتتەر بەرۋ مەن ۇستاۋعا بايلانىستى وپەراتسيالىق شىعىنداردىڭ شامامەن 14%. سونىمەن بىرگە, ەربول ومارحانوۆ مقۇ-نىڭ باستى ارتىقشىلىعى - قازاقستاننىڭ شالعاي ايماقتارىندا ءىس-شارالار وتكىزۋ بولىپ تابىلاتىندىعىنا نازار اۋدارادى. بۇل قارىز الۋشىلارمەن تىكەلەي بايلانىستا بولۋدى, ونىڭ جۇمىس ورنىنا بارۋ ارقىلى كليەنتتىڭ تولەم قابىلەتتىلىگىن باعالاۋدى, ميكروكرەديت بەرۋدىڭ جۇيەلى مونيتورينگىن بىلدىرەدى. بۇل ءتاسىل, قاۋىمداستىق باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, مقۇ-دا مەرزىمى وتكەن قارىزدىڭ تومەن دەڭگەيىنە ىقپال ەتەدى (NPL - 6,9%).
«ستاتيستيكاعا سايكەس, مقۇ قارىز الۋشىلارىنىڭ 66% -ى اۋىل تۇرعىندارى. كەڭ فيليالدار جەلىسى مەن كوپتەگەن دايىندالعان قىزمەتكەرلەردى ۇستاۋ قىمبات. سوندىقتان وپەراتسيالىق شىعىندارداعى نەگىزگى ۇلەستى پەرسونال شىعىندارى الادى.
پروۆيزيالاردى قۇرۋعا ارنالعان شىعىنداردىڭ ۇلەسى 18% قۇرايدى. باسقا شىعىستار - 27%.
ۇشىنشىدەن, كەز-كەلگەن نەسيەلىك مەكەمەدە نەسيە بويىنشا تولەمەۋ تاۋەكەلى بارلىق قارىز الۋشىلارعا پروپورتسيونالدى بولىنەتىنى جانە پايىزدىق مولشەرلەمەگە كىرەتىنى بەلگىلى. وسىلايشا, اتالعان بارلىق كومپونەنتتەر قۇنى 34% قۇرايدى.
ەگەر ورتاشا سىياقى ستاۆكاسى 38% -دى قۇرايدى دەسەك, وندا مقۇ-داعى پايدا كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىن تولەگەنگە دەيىن 4%-دى قۇرايتىنى انىق.
شاعىن نەسيە مولشەرى نەعۇرلىم از بولسا, ونىڭ رەنتابەلدىگى سوعۇرلىم تومەن بولاتىنى انىق. سونىمەن بىرگە نەسيە بەرۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ شىعىندارى بارىنە بىردەي جانە مقۇ 100 مىڭ تەڭگە نەمەسە 50 ميلليون تەڭگە شىعاراتىندىعىنا بايلانىستى ەمەس.
سونىمەن بىرگە, ەربول ومارحانوۆتىڭ ايتۋىنشا, نارىقتاعى شاعىن نەسيەنىڭ ورتاشا مولشەرى شامامەن 650 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. مقۇ پورتفەلىندەگى وسىنداي شاعىن نەسيەلەردىڭ ۇلەسى شامامەن 86% قۇرايدى. وپەراتسيالىق شىعىنداردى ەسكەرە وتىرىپ, بۇل نەسيەلەردىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى تومەن.
ء– وز كەزەگىندە ميكروقارجى ۇيىمدارى ءوز قىزمەتىنە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, كليەنتتەرگە قاشىقتان قىزمەت كورسەتۋ ارنالارىن كەڭەيتۋ جانە نەسيەلىك پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋ ارقىلى وپەراتسيالىق شىعىنداردى ازايتۋعا تىرىسۋدا. بىراق بۇعان قاتاڭ شەكتەۋلەرسىز رەسۋرستار, ۋاقىت جانە قولايلى قۇقىقتىق رەتتەۋ قاجەت, –دەيدى ەربول ومارحانوۆ.
وسىعان دەيىن شاعىن قالالار مەن اۋدانداردىڭ تۇرعىندارىنا قىزمەت كورسەتەتىن ميكروقارجى ۇيىمدارى الداعى ۋاقىتتا پرۋدەنتسيالدىق تالاپتاردىڭ وزگەرۋى ولاردىڭ قىزمەتىنە نۇكتە قوياتىنىن ايتقان بولاتىن.
جالپى, جوسپارلانعان وزگەرىستەر ميكروكرەديتتىك سەكتوردى تۇراقتاندىرۋعا باعىتتالعان. قۇجات حالىقتىڭ قارىز جۇكتەمەسىنىڭ باقىلاۋسىز وسۋىنە جول بەرمەۋ, سونداي-اق كەلىسىم شارت مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋ ءۇشىن نارىق ويىنشىلارىنىڭ جاۋاپكەرشىلىك دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن. نەسيەلەردى تىركەۋ جانە بەرۋ ءۇشىن كوميسسيالار مەن الىمدار جويىلادى. كليەنتتەردىڭ نەسيەلىك قارىز اۋىرتپالىعىنىڭ قولايلى دەڭگەيىن ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا, ولار, سونىمەن قاتار, كىرىستەردى كۇنكورىس دەڭگەيىنەن جوعارى دەڭگەيدە راستاۋى كەرەك. مامىلەلەر كولەمى تومەندەۋى مۇمكىن, بىراق سونىمەن قاتار, كومپانيالار تولەم اگەنتتەرى رەتىندە جانە باعالى قاعازدار نارىعىندا اقشا تابا الاتىنى دا سول كەزدە ايتىلعان.
قازاقستان ميكروقارجى ۇيىمدارى قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى ەربول ومارحانوۆ قاراشا ايىنىڭ سوڭىندا جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەن كەزدە نارىقتىڭ وسى سەگمەنتىنىڭ ويىنشىلارى ءۇشىن جىلدىق 56% جىلدىق بىرىڭعاي ءتيىمدى ءتيىمدى مولشەرلەمە بەلگىلەنگەنىن ايتقان ەدى. الايدا, بۇل شارالاردىڭ بارلىعى نەگىزگى يننوۆاتسيا - جارعىلىق كاپيتال مولشەرىنىڭ ۇلعايۋىنان امان قالاتىن مقۇ ءۇشىن عانا پايدالى بولادى. سەبەبى جوعارىدا ايتىپ وتكەندەي, 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان 1 شىلدەسىنە دەيىن ول 30 ميلليون, 2021 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ ول 50 ميلليونعا, ال 2022 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنە دەيىن 100 ميلليون تەڭگەگە دەيىن وسەدى. قاۋىمداستىق باسشىسى قازىرگى ۋاقىتتا جۇمىس ىستەپ تۇرعان ميكروكرەديتتىك كومپانيالاردىڭ جارتىسىنا جۋىعى جارعىلىق كاپيتالى 50 ميلليون تەڭگەدەن اسپايتىن ايتادى.
دەمەك, مقۇ-دارى ەكونوميكانى نەسيەلەندىرۋگە نيەتتى بولسا, قارجىلىق ساياساتىن ۇلتتىق بانك پەن قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى (قنرد) تالاپتارىنا قاراي بەيىمدەۋدەن باسقا جول جوق.
