قوعام • 02 قاڭتار, 2021

زەينەتاقى جۇيەسى رەفورمالانا باستادى

910 رەت
كورسەتىلدى
11 مين
وقۋ ءۇشىن

Egemen.kz    2021 جىلى قازاقستاننىڭ زەينەتاقى جۇيەسىنە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر, ولاردىڭ ىشىندە تۇرعىن ءۇي جاعدايلارىن جاقسارتۋ, ەمدەلۋ نەمەسە جەكە سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرۋ ءۇشىن جيناقتالعان قاراجاتتىڭ ءبىر بولىگىن بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنان (بجزق) مەرزىمىنەن بۇرىن الۋ توڭىرەگىندەگى جاڭالىقتارعا شولۋ جاسايدى. 

زەينەتاقى جۇيەسى رەفورمالانا باستادى

بيىلدان باستاپ ەاەو جۇمىسشىلارىن زەينەتاقىمەن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى مەملەكەتارالىق كەلىسىمنىڭ ورىندالۋى قولدانىستاعى زاڭدارعا وزگەرىستەر الىپ كەلەدى.

زەينەتاقىنى كوتەرۋ بيىلدان باستاپ ەڭ تومەنگى زەينەتاقى مولشەرى 7 پايىزعا, 40 441 تەڭگەدەن 43 272 تەڭگەگە دەيىن كوبەيتىلەدى. «ەڭ تومەنگى بازالىق زەينەتاقى 2021 جىلدان باستاپ, جالپى ەڭبەك ءوتىلى مەن زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىسۋ ءوتىلى 10 جىلدان كەم ادامدار ءۇشىن 18 524 تەڭگەنى قۇرايدى. ءاربىر ەڭبەككە قاتىسۋ ءۇشىن ەڭ تومەنگى كۇنكورىستىڭ 2% -ى قوسىلادى. ەڭبەك ءوتىلى 33 جىل نەمەسە ودان جوعارى بولاتىن بازالىق زەينەتاقىنىڭ ەڭ جوعارى مولشەرى ەڭ تومەنگى كۇنكورىستىڭ 100% -ىن نەمەسە 34 302 تەڭگەنى قۇرايدى », - دەپ اتاپ ءوتتى بجزق.

ەرەجە جوباسىندا قوردان تولەنەتىن ەڭ تومەنگى تولەم مولشەرى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 70% -ىنان كەم بولماۋى كەرەك ەكەندىگى كورسەتىلگەن. قازىر بۇل 54% قۇرايدى. «بۇل جاعدايدا كەستەگە سايكەس بجزق-دان ەڭ تومەنگى اي سايىنعى تولەم 24 011 تەڭگەگە دەيىن وسەدى. قوردان تولەنەتىن زەينەتاقى تولەمدەرىنىڭ ەڭ جوعارى مولشەرى شەكتەلمەيدى جانە سالىمشىنىڭ جەكە زەينەتاقى شوتىنداعى جيناق سوماسىنا بايلانىستى بولادى », - دەپ اتاپ ءوتتى قور. بجزق-دان ءبىر رەتتىك زەينەتاقى تولەمى دە وسەدى. «بۇل سالىمشىنىڭ جيناقتالعان اقشا سوماسى اينالىمعا شىققان كۇنگى ەڭ تومەنگى زەينەتاقىنىڭ ون ەكى ەسەلەنگەن مولشەرىنەن اسپايتىن جاعدايدا 519 264 تەڭگەنى قۇرايدى», - دەپ حابارلادى قور.

بجزق-دان قاراجاتتىڭ ءبىر بولىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن الۋ 2021 جىلى قازاقستاندىقتارعا زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ ءبىر بولىگىن تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋ, ەمدەلۋ نەمەسە جەكە سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرۋ ءۇشىن مەرزىمىنەن بۇرىن الۋعا رۇقسات بەرىلەدى دەپ جوسپارلانۋدا. وسى نورمانى ءدال جازعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ەكونوميكالىق ءوسىمدى قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاراۋىندا.

قازاقستاندىقتاردى الاڭداتقان باستى سۇراق: جيناق اقشاسىنىڭ ءبىر بولىگىن الۋ ءۇشىن بجزق-دا قانشا اقشا بولۋ كەرەك ساراپشىلار قورداعى جيناق مولشەرى بويىنشا «جەتكىلىكتىلىك شەگى» تىم جوعارى بولادى دەگەن پىكىرگە باسىمدىق بەرىپ كەلدى.  ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى جەتكىلىكتىلىك شەگىن بەلگىلەدى. مىسالى, 20 جاستاعى سالىمشىلار ءۇشىن بۇل 1,72 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى, 30 جاستا - 2,52 ميلليون تەڭگەنى, 40 جاستا - 3,44 ميلليون تەڭگەنى, 50 جاستا - 4,5 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. وسى ماندەردەن جوعارى جيناقتاردى سالىمشى الىپ قويۋى جانە ماقساتىنا جىبەرۋى مۇمكىن. دەپارتامەنت بجزق-دان اقشانى قولما-قول الۋ مۇمكىن بولمايتىنىن ايتتى. ولاردى پايدالانۋدى «وتباسى بانكى» (بۇرىنعى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى) قاداعالايتىن بولادى.

جيناقتىڭ ءبىر بولىگىن جەكە مەنەدجەرلەرگە بەرۋ

2021 جىلدان باستاپ قازاقستاندىقتار وزدەرىنىڭ زەينەتاقى جيناقتارىن باسقارۋعا قاتىسا الادى. ولار باسقارۋشى كومپانيالاردى ءوز بەتىنشە تاڭداۋعا مۇمكىندىك الادى. مۇنداي ۇيىمداردان ءارتۇرلى ينۆەستيتسيالىق ستراتەگيالار ۇسىنىلادى دەپ كۇتىلۋدە. سونىمەن بىرگە سالىمشىلار جيناق اقشاسىنىڭ جەتكىلىكتىلىك شەگىنەن اساتىن بولىگىن عانا اۋدارا الادى. جيناقتىڭ قالعان بولىگىن ۇلتتىق بانك باسقاراتىن بولادى.

2020 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنىڭ سوڭىندا قارجى نارىعىن قاداعالاۋ اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ماريا حادجيەۆا ۇنەمدەۋدى ينۆەستيتسيالىق پورتفەلدى باسقارۋعا ارنالعان نورماتيۆتىك ليتسەنزياسى بار كومپانيالار باسقاراتىنىن مالىمدەدى. قاراجاتتاردىڭ ساقتالۋىنا قاتىستى نورماتيۆتىك تالاپتار بەلگىلەنەدى. مىسالى, مەنشىكتى كاپيتالدىڭ جەتكىلىكتىلىگى, زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ مينيمالدى كىرىستىلىگى, ينۆەستيتسيالىق پورتفەلدى باسقارۋ تاجىريبەسى - كەم دەگەندە ءۇش جىل.

جيناق سالۋعا بولاتىن قارجى قۇرالدارىنىڭ ساپاسىنا جانە شەكتەرىنە قويىلاتىن تالاپتار دا بولادى. سونداي-اق  باسقارۋشى كومپانيانىڭ زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ تابىستىلىعىنا كەپىلدىك بەرۋگە قۇقىعى جوق دەپ حابارلادى. بىراق ەگەر ونىڭ ناقتى كىرىستىلىگى بەلگىلەنگەن دەڭگەيدەن تومەن تۇسسە, وندا بۇل ايىرماشىلىقتى سالىمشىلارعا ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن وتەۋگە تۋرا كەلەدى.

«بارلىق مەرزىمدە سالىمشىلار جيناقتارىن ۇلتتىق بانككە قايتارۋ نەمەسە باسقا كومپانياعا بەرۋ مۇمكىندىگىن ساقتاپ قالادى», - دەپ ءتۇسىندىردى ماريا حادجيەۆا.

پورتفەلدى ءارتاراپتاندىرۋ ءۇشىن زەينەتاقى اكتيۆتەرىن قارجى قۇرالدارىنىڭ ءبىر شىعارىلىمىنا سالۋعا (وبليگاتسيالار ءۇشىن 50% -دان اسپايتىن, اكتسيالاردا 10% -دان اسپايتىن), سونداي-اق ءبىر ۇيىم جانە ونىڭ اففيليرلەنگەن تۇلعالارى شىعارعان قارجى قۇرالدارىنا (زەينەتاقىنىڭ 10% -دان اسپايتىن) ينۆەستيتسيالاۋ شەكتەرى بەلگىلەنەدى. اكتيۆتەر). سونداي-اق شەتەل ۆاليۋتاسىندا كورسەتىلگەن قۇرالدارعا ينۆەستيتسيالاۋدىڭ شەگى بار (زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ 50% -دان اسپايدى). باسقارۋشى كومپانيا ينۆەستيتسيالىق دەكلاراتسيا شەڭبەرىندە ينۆەستيتسيالىق ستراتەگيانى ءوزى تاڭدايدى.

ەگەر باسقارۋشى كومپانيا زاڭنامانى بۇزسا, اگەنتتىك قاداعالاۋ شارالارى مەن سانكتسيالاردى قولدانادى. ليتسەنزيانىڭ كۇشى جويىلعانعا دەيىن جانە بجزق اكتيۆتەرىن باسقارۋ كەلىسىمشارتى بۇزىلعانعا دەيىن.

كوميسسيالار ازايدى

2021 جىلدان باستاپ بجزق الاتىن تولەمدەر ازايادى. 2020 جىلى زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ مولشەرى بويىنشا قوردىڭ كوميسسگەنتتىك ياسى زەينەتاقى اكتيۆتەرى بويىنشا ايىنا 0,011% قۇرادى. وسى جىلدان باستاپ ول 0,01% -عا دەيىن تومەندەتىلدى. ينۆەستيتسيالىق كىرىستەن الىناتىن كوميسسيا 2% دەڭگەيىندە قالادى. سالىستىرۋ ءۇشىن: زاڭناماعا سايكەس قور كوميسسياسى ينۆەستيتسيالىق كىرىستىڭ 7,5%, زەينەتاقى اكتيۆتەرى سوماسىنىڭ ايىنا 0,025% اسپاۋى كەرەك.

قازىرگى كوميسسيالار وسى شەكتەردەن بىرنەشە ەسە تومەن ەكەن. ەسكە سالا كەتەيىك, بجزق كوميسسيالارىنىڭ مولشەرىن جىل سايىن ۇلتتىق بانك باسقارماسى انىقتايدى.

زاڭناماعا سايكەس بجزق كوميسسيا الادى جانە بارلىق شىعىستاردى, ونىڭ ىشىندە زەينەتاقى اكتيۆتەرىن ينۆەستيتسيالىق باسقارۋمەن بايلانىستى شىعىنداردى جابادى. «بجزق-نىڭ مەنشىكتى كاپيتالى مەن مەنشىكتى اكتيۆتەرىن ينۆەستيتسيالاۋدىڭ ءوسۋى كوميسسيانىڭ مولشەرىن ودان ءارى قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», - دەپ اتاپ ءوتتى قور.

قازىرگى كوميسسيالار وسى شەكتەردەن بىرنەشە ەسە تومەن ەكەن. ەسكە سالا كەتەيىك, بجزق كوميسسيالارىنىڭ مولشەرىن جىل سايىن ۇلتتىق بانك باسقارماسى انىقتايدى.

زاڭناماعا سايكەس بجزق كوميسسيا الادى جانە بارلىق شىعىستاردى, ونىڭ ىشىندە زەينەتاقى اكتيۆتەرىن ينۆەستيتسيالىق باسقارۋمەن بايلانىستى شىعىنداردى جابادى. «بجزق-نىڭ مەنشىكتى كاپيتالى مەن مەنشىكتى اكتيۆتەرىن ينۆەستيتسيالاۋدىڭ ءوسۋى كوميسسيانىڭ مولشەرىن ودان ءارى قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», - دەپ اتاپ ءوتتى قور.

2021 جىلدان باستاپ كەيىنگە قالدىرىلعان زەينەتاقى اننۋيتەتىن نارىققا شىعارۋ جوسپارلانىپ وتىر.

ينۆەستورلار بۇل ءونىمدى ءومىردى ساقتاندىرۋ كومپانيالارىنان مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارى ارقىلى ساتىپ الا الادى. سونىمەن قاتار, ولاردىڭ بجزق-دا بەلگىلى ءبىر مولشەرى بولۋى كەرەك - جەتكىلىكتىلىك شەگى. ينۆەستورلار ساقتاندىرۋشىلارمەن 45 جاستان باستاپ كەلىسىم جاساي الادى, بىراق ولار ءومىر بويى اي سايىنعى ساقتاندىرۋ تولەمدەرىن الا باستايدى. مىندەتتى كاسىبي زەينەتاقى جارنالارىن اۋداراتىندار كەيىنگە قالدىرىلعان رەنتا شارتىن 40 جاستان باستاپ جاساي الادى. بىراق ولار ءومىر بويىنا اي سايىن 50 جاستان باستاپ ساقتاندىرۋ تولەمدەرىن الا الادى. «زەينەتاقى اننۋيتەتى شارتى بويىنشا ساقتاندىرۋ كومپانياسىنان ءومىر بويعى اي سايىنعى ساقتاندىرۋ تولەمىنىڭ مولشەرى كەلىسىم جاسالعان كۇنىنەن باستاپ ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 70% -ىنان كەم بولماۋى كەرەك. مۇنداي تولەم جىل سايىن 5% يندەكستەلەدى », - دەپ اتاپ ءوتتى بجزق.

ازاماتتىق قۇقىقتىق سيپاتتاعى كەلىسىمشارتتارى بويىنشا شەگەرىمدەر

2021 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ازاماتتىق-قۇقىقتىق كەلىسىمشارتتار بويىنشا زەينەتاقى جارنالارى بۇرىنعى دەڭگەيىنە قايتارىلادى - الىنعان كىرىستىڭ 10%. ولار ەڭ تومەنگى جالاقىنىڭ 50 ەسەلەنگەن مولشەرىنىڭ 10% -ىنان اسپاۋى كەرەك.

2020 جىلى پاندەمياعا بايلانىستى فريلانسەرلەردىڭ قارجىلىق جۇكتەمەسى ازايتىلعانىن ەسكەرىڭىز. 2020 جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنان باستاپ گپك كەلىسىمدەرى بويىنشا تابىس الاتىن جەكە تۇلعالار ءۇشىن بجزق-عا مىندەتتى جارنالار ازايتىلدى. ەگەر 2019 جىلى ولار كىرىستىڭ 10% -ىن قۇراسا, 2020 جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنان باستاپ ولار 5% -عا دەيىن تومەندەتىلدى.

2021 جىلدان باستاپ قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورى  قازاقستاندىقتاردىڭ بجزق-داعى سالىمدارى بويىنشا كەپىلدەندىرىلگەن وتەماقىنىڭ تالاپ ەتىلمەگەن سومالارىن اۋدارا الادى. قاراجات سالىمشىلاردىڭ جەكە زەينەتاقى شوتتارىنا اۋدارىلادى. بۇل سومالار ەرىكتى زەينەتاقى جارنالارى رەتىندە قاراستىرىلاتىن بولادى.

ايەلدەردىڭ زەينەتكە شىعۋ جاسى 2021 جىلدان باستاپ التى ايعا قايتا ۇلعايادى

زەينەتكەرلىك جاستى ۇلعايتۋدى قولدايتىن ارگۋمەنتتەردىڭ ءبىرى - بيۋدجەت قاراجاتى بولاشاقتا زەينەتكەرلەردى لايىقتى قامتاماسىز ەتۋگە جەتكىلىكسىز بولادى. «بۇل شارا ايەلدەرگە جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسىندە ۇزاق ۋاقىت بولۋعا مۇمكىندىك بەرەدى جانە سايكەسىنشە ولاردىڭ جيناق كولەمىن ۇلعايتادى», - دەپ اتاپ ءوتتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى.

2021 جىلدان باستاپ ايەلدەردىڭ زەينەت جاسى 60 جاسپەن شەگەرىلەدى.  2018 جىلدان 2027 جىلعا دەيىن ەلىمىزدە ايەلدەردىڭ زەينەتكە شىعۋ جاسى 58-دەن 63 جاسقا دەيىن بىرتىندەپ ۇلعايۋدا. زەينەتكەرلىك جاستىڭ العاشقى ءوسۋى 2018 جىلى بولدى; ايەلدەر 58,5 جاسىندا زەينەتكە شىعا الادى. 2022 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ايەلدەر 60,5 جاسقا, ال 2023 جىلدان باستاپ 61 جاسقا تولعاندا زەينەتكە شىعادى. 

ەاەو كەلىسىمى 2021 جىلى ەاەو مۇشە مەملەكەتتەرىنىڭ جۇمىسشىلارىن زەينەتاقىمەن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى مەملەكەتارالىق كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ كۇتىلۋدە. قىزمەتكەرلەر ەاەو مەملەكەتتەرىندە جۇمىس ىستەگەن كەزەڭدەرى ءۇشىن زەينەتاقى الا الادى. بجزق باسقا ەاەو ەلدەرىنىڭ ورگاندارىمەن ىنتىماقتاستىقتا كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ بويىنشا قازاقستاننان قۇزىرەتتى ورگان رەتىندە ارەكەت ەتەدى.

ەاەو كەلىسىمى 2021 جىلى ەاەو مۇشە مەملەكەتتەرىنىڭ جۇمىسشىلارىن زەينەتاقىمەن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى مەملەكەتارالىق كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ كۇتىلۋدە. قىزمەتكەرلەر ەاەو مەملەكەتتەرىندە جۇمىس ىستەگەن كەزەڭدەرى ءۇشىن زەينەتاقى الا الادى. بجزق باسقا ەاەو ەلدەرىنىڭ ورگاندارىمەن ىنتىماقتاستىقتا كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ بويىنشا قازاقستاننان قۇزىرەتتى ورگان رەتىندە ارەكەت ەتەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار