قاسيەتتى ماڭعىستاۋ تۇبەگىنەن كەلىپ قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە بىرگە وقىعان كۋرستاستارىمنان, ودان كەيىن پارلامەنتتە ارىپتەستەرىمنەن اتىن ەستىپ, ىنتىزارىم قانشا اۋعانمەن زيارات ەتۋگە جول الپىستىڭ اسقارىنا شىققاندا ءتۇستى. بۇعان دا اللاعا سانسىز شۇكىرشىلىك!
ەلىمىزدىڭ رۋحانياتى جولىندا بىرگە كەلە جاتقان جان دوسىم – ءنازيپا شاناي كەلىنى ايگەرىم مەن نەمەرەسى دالەلىن الىپ قارت كاسپيدىڭ جاعاسىنا دەمالۋعا جول العاندا مەنى دە ەرتىپ, قىرىق جىلدان بەرگى ۇلى ارمانىم – بەكەت اتاعا زيارات جاساۋعا شاقىردى.
ءابىش اعام «ۇيقىداعى ارۋعا» تەڭەگەن بۇل ولكەدە قاريالاردان قالعان «كوز تىرىدە ماڭعىستاۋدى كورىپ قال», دەگەن وسيەت بار ەكەن. قويناۋى قازىناعا, تاريحى تاعىلىمعا تولى, اڭىز دالا, ابىز دالاعا ۇلى ساپارعا شىققانبىز.
«ماڭعىستاۋ-مەديا» جشس ديرەكتورى, اتىنا ساي ارۋ ايسۇلۋ دۇتباەۆا باستاپ, «ماڭعىستاۋ» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى, جازۋشى-ولكەتانۋشى, ءوزىمىزدىڭ رۋحاني ءىنىمىز كەنجەبەك سەرجان ۇلى قوستاپ بەكەت اتامىزعا بەت الدىق.
بەكەت اتا – سوڭعى ءۇش عاسىرداعى بۇكىل قازاق دالاسىنىڭ, سونىڭ ىشىندە ارال-كاسپي ارالىق ايماعىنىڭ ەڭ ۇلى, كورنەكتى تۇلعاسى. حالىق ونى ايرىقشا قادىرلەپ, اۋليە تۇتقان. ادايلار ءوزىنىڭ ۇرانىنا اينالدىرعان. حالىق بەكەت اتانىڭ ءومىرىن, قىسىلعانعا جار بولعان ەرەكشە قاسيەتىن, اۋليەلىگىن ىقىلاسپەن اڭگىمەلەپ, ۇرپاقتان-ۇرپاققا ۇلاستىرعان.
اقتاۋدان شىعىسقا قاراي تارتقان كولىگىمىز قاراقيا ويپاتىمەن قاناتتى پىراقتاي ۇشىپ كەلەدى. «وسى تاۋدى جارىپ جول سالىنعالى كوپ بولمادى. ەسكى جولدا ەسكە الۋعا قورقاتىن تالاي اپاتتار بولىپ ەدى. جاڭا جولدى حالىق «اتا جولى» دەپ قاسيەتتەپ اتادى. ءدال قازىر تەڭىز دەڭگەيىنەن 132 مەتر تومەندىكتەمىز. ەندى الىستان كەلەتىن مەيماندارىمىز دا جاقسى جولمەن جايلانىپ وتىرىپ قاسيەتتى مەكەنگە دەمدە جەتەدى», دەپ ماقتاۋىن جەتكىزە تانىستىردى ايسۇلۋ حانىم.
اقتاۋدان كوپ ۇزاماي سول جاعىمىزدا يران مەن تۇرىكمەنستاننان اتامەكەنىن اڭساپ كەلىپ ورنالاسقان قانداستاردىڭ «باتىر» اتتى اۋىلى قالىپ بارادى.
كەنجەبەك بولسا, الىستان كورىنگەن امال باستالاتىن «وتپان تاۋى» مەن جول بويىنداعى اۋىلدار, ءار جەردە مۇناي سورىپ جاتقان بۇرعى ۇڭعىسىن, الىستان قارايعان تۇيە كەلەسىن, جىلقى ءۇيىرىن كورسە دە تانىستىرۋدان جالىقپادى.
ۇلى دالادان نە ءتىرى جان, نە جالعىز تال كورمەدىم. تەك اندا-ساندا قارسىدان كولىكتەر زىمىراپ وتە شىعادى. وڭ جاعىمىزدا تۇزدان قالانعان تاۋ قالىپ بارادى.
«قىزىلساي» دەگەن اۋىلدان شىعا بەرە جەردىڭ ۇستىنە الىستان قاراعاندا قان سوراتىن ماساشا جابىسقان سانسىز بۇرعى ۇڭعىسىن كوردىم. جاقىنداعاندا الىپ شومىشتەردىڭ جەر بەتىنە مۇناي الىپ شىعىپ جاتقانىن سەزىندىم.
العاشقى ايالداعان جەرىمىز – «كۇيەۋ تام» كەسەنەسى بولدى. بەكەت اتاعا بارار جولداعى شوپان اتانىڭ ءباحادۇر دەگەن كۇيەۋ بالاسىنا قويىلعان زيارات ورنى. ءتورتبۇرىشتى ساعانا تۇرىندە قالانعان. سىرتقى قاپتالىندا جان-جانۋارلاردىڭ, ادام الاقانىنىڭ تاڭباسى, قىلىش پەن قانجار بەينەلەنگەن.
كەلەسى بەت بۇرعانىمىز قارويداعى بەلگىلى اۋليە – بەكەت اتانىڭ تالىمگەرى, داناگوي, سوپىلىق جولىن ۇستانۋعا ۇيرەتكەن شوپان اتانىڭ جەراستى مەشىتى بولدى. بەكەت باتىر ءوزىنىڭ رۋحاني ۇستازىن قاتتى قۇرمەتتەگەن ەكەن. سوندىقتان ءپىر-بەكەتكە بارار الدىندا الدىمەن شوپان اتاعا بۇرىلۋ جازىلماعان ەرەجە كورىنەدى. قوجا احمەت ياساۋيگە بارماستان بۇرىن ارىستان بابقا باراتىن قاعيدا سياقتى.
مۇسىلمان عيباداتحاناسى جولدىڭ وڭ جاق قاپتالىنداعى تاۋ شاتقالىنا ورنالاسقان. 12 بولمەدەن تۇرادى ەكەن. ۇلكەن ءبىر بولمەسى ءدىني راسىمدەرگە ارنالعان, ءبىلىم بەرۋ ءىس-شارالارى ءۇشىن, ارنايى قاجىلىققا ارنالعان بولمەلەرگە بولىنگەن.
«زامانىندا قۇنانباي بابامىز مەككەگە ساپارلاعاندا ماڭعىستاۋ ارقىلى جول السا كەرەك. ادايدىڭ بەتكەۇستارلارىن جيىپ باتا سۇراپ, «قاجىلىق جولىندا مەككەدە ماڭگىلىككە قالىپ قالسام» دەگەن پىكىر ايتىپ قالىپتى. سوندا باتا بەرگەن ادايدىڭ ءبىر جايساڭى «ەردىڭ تىلەگى قابىل بولسا – سوندا قالسىن, ەلدىڭ تىلەگى قابىل بولسا – قايتىپ كەلسىن!», دەپ باتا بەرگەن كورىنەدى. سونىمەن ەلدىڭ تىلەگى قابىل بولىپ, قۇنانباي قاجى اتانىپ ورالعان ەكەن», دەپ كەنجەبەك وتكەن تاريحي اڭىزدان سىر شەرتتى.
ۇستازىنان كەيىن سوپىلىق جولىن ۇستاعان, ونىڭ ەڭ بيىك دارەجەسى ءپىر مارتەبەسىنە جەتكەن بەكەت اتانىڭ وعلاندىداعى مەشىتىنە بەتتەدىك. يسلام الەمىنە تانىمال تاريحي تۇلعانىڭ ەل بىلەتىن ءتورت مەشىتى بار, ون ءبىر نارعا جۇك بولاتىن كىتاپتارى مەن قولجازبالارى سول مەشىتتەرىندە ساقتالىپتى دەيدى.
وڭتۇستىك ءۇستىرتتىڭ ماڭعىستاۋ ويىسىنا تىرەلگەن ءبىر تۇمسىعىنىڭ ءۇزىلىپ قالعان شوقىسىنا قاشالعان وعىلاندىداعى جەراستى عيماراتى جاقسى ساقتالىپتى. مەشىت بۇتالارمەن تولتىرىلعان تەرەڭ قۇدىقتى تومەنگە باعىتتالعان ۇلكەن تاستىڭ ورتاڭعى بولىگىندە ورنالاسقان. جەر استىنداعى مەشىتتىڭ كىرەبەرىسىندە شاعىن الاڭ بار. العاشقى بولمەدە جارىق كۇمبەزدى توبەگە ورالعان تەسىكتەن جارىق تۇسەدى. وسى بولمەدەن شىعىس-وڭتۇستىك قابىرعاسىندا ميحراب ورنالاسقان ناماز زالىنا, سونداي-اق ونىڭ بىرەۋىندە بەكەت اتا جەرلەنگەن ەكى وڭتۇستىك-شىعىس بولمەلەرگە اپارادى. ءۇش-ءتورت قانات كيىز ءۇي كولەمىندەي ءۇش بولمە. بەكەت اتا مۇردەسى وسى بولمەلەردىڭ ءبىرىنىڭ ىرگەسىنە قاشاپ ورنالاستىرىلعان. نەمەرەسى مۇرىننىڭ مۇردەسى دە وسى بولمەگە قويىلعان. كىرەبەرىس بولمەدەن جوعارى شىعاتىن ەسىك ارقىلى جوعارى بولمەگە بارۋعا بولادى. وندا بەكەت اتانىڭ قىزى جەرلەنگەن.
مەشىتتىڭ جانىندا بەكەت اتانىڭ بۇلاقتارى مەن قۇدىقتارى بار. ء«پىر بەكەت ارۋاعى ادامدارعا جىلان, ارقار, اققۋ بولىپ كورىنەدى. بەكەت مەشىتتەرىنە ادامدار شىن نيەتىمەن كەلمەسە, يا بولماسا, كۇنالى ادامدار كەلسە, جىلاندار ىسىلداپ شىعىپ, الدارىن كەس-كەستەپ جولاتپايدى. اتانىڭ اسپانداعى ارۋاعىنىڭ يەسى – اققۋلار. وعىلاندى مەشىتىنىڭ ماڭىنداعى تاۋ-تاس اراسىندا ارقارلار بار. ادامدار جىلاندارعا دا, اققۋلارعا دا, ارقارلارعا دا تيمەيدى, ولارعا زاقىم جاسامايدى, اتپايدى, اۋلامايدى. ەگەر ز ۇلىمدىق جاسالسا, ولاردى اتانىڭ ارۋاعى تەگىن جىبەرمەيدى» دەگەن اڭىز بار ەكەن. مەن ءۇشىن كەرەمەتى سول بولدى – ايسۇلۋ, كەنجەبەك ۇشەۋمىز اتانىڭ بەس ارقارىن كوردىك. ءبىر قودىعى ءتىپتى ءدال جانىمىزعا كەلدى. مەن ونى سۋرەتكە ءتۇسىرىپ الدىم. بۇل كورىنىستەردى ءپىر بەكەتكە كەلگەندە تىلەگەن تىلەۋىمنىڭ ورىندالاتىنىنا, جاقسىلىققا جورىدىم... بەكەت پىرگە زيارات جاساپ وتىز جىلعى ارمانىما جەتكەندەي بولىپ ورالدىم.
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىن ۇزدىك ءبىتىرىپ كەلىپ, وبلىستىق گازەتتە ءتىلشى بولىپ قىزمەت ەتىپ جۇرگەن كەنجەبەك سەرجان ۇلىنىڭ ىشىندە «شال» وتىرعان سياقتى. بىلمەيتىنى جوق قوي. جول بويى ادايدىڭ الپىس باتىرىنان اڭگىمەلەر ايتىپ سانامىزدى وياتتى.
* * *
ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ ورتالىعى – اقتاۋدىڭ باستى ەرەكشەلىگى قازاقستاندا تەڭىزدىڭ جاعاسىندا ورنالاسقان بىردەن-ءبىر قالا ەكەندىگى بولار. تەڭىزبەن بايلانىستىراتىن جالعىز سۋ بەكەتى – اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز ساۋدا پورتى بار. بۇرىنعى اتاۋى – شەۆچەنكو ەدى. تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن ەگەمەن ەلدىڭ تالابى بويىنشا قالا اتاۋى – اقتاۋ بولىپ وزگەرتىلگەن. بۇگىندە قارت كاسپيدىڭ جاعاسىنداعى اسەم شاھاردا 184 مىڭنان استام ادام ءومىر ءسۇرىپ, ءوسىپ-ءونىپ جاتىر.
ەلىمىزدىڭ وزگە قالالارىنان كەلگەن قوناقتىڭ كوزىنە بىردەن تۇسەتىن وزگەشەلىگى – كوشەلەرى داڭعىل, قازاقتىڭ دالاسىنىڭ كەڭدىگىن كورسەتەدى. سول كوشەلەردە اتاۋ جوق, شاعىن اۋداندارمەن بولىنەدى. قالادا 35 شاعىن
اۋدان بار. اتاۋ بەرىلگەن ەكى داڭعىلدىڭ ءبىرى – تاۋەلسىزدىك, ەكىنشىسى – ءبىرىنشى پرەزيدەنت دەپ اتالىپتى.
ءبىز كەلەردىڭ الدىندا عانا قالاعا كەلگەن جاڭا اكىم – نۇرداۋلەت قيلىباي مىرزا وت اۋىز, وراق ءتىلدى جۋرناليستەرمەن تانىسىپ, كارانتين ءتارتىبىن ساقتاي وتىرىپ, الدا اتقارىلاتىن شارۋالارىن اقىلداسۋعا باس قوسىپتى. قالام ۇستاعان جازۋشى, تاجىريبەلى جۋرناليست دەپ مەنى دە ورتالارىنا شاقىرىپ, قۇرمەت كورسەتىپ تانىستى. اقىنىن ىزدەگەن اكىمنىڭ ادامگەرشىلىك قاسيەتىنە ريزاشىلىق ءبىلدىرىپ, «الدىنا قويعان ماقساتتارىنا جەتىپ, قالا حالقىنىڭ ىقىلاسىنا بولەنسىن» دەپ انالىق اق باتامدى بەردىم.
* * *
كيەلى ماڭعىستاۋدىڭ تۇبەگىنەن نەبىر اۋليەلەر مەن باتىرلار, اقىندار, جىراۋلار مەن انشىلەر شىققان. سونىڭ بىرەگەيى مەنىڭ زامانداستارىم كورگەن دانىشپانى, قازاق ۇلتىن قالامىمەن الەمگە تانىتقان پاراساتتى تۇلعاسى – ءابىش كەكىلباي ۇلى بولدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «الاشتىڭ الەم الدىنداعى بەتكە ۇستار ءىرى تۇلعالارىنىڭ ءبىرى», دەپ باعالاعانى بەكەر بولماس.
«ماڭعىستاۋدا ەسكى جىرلاردان قالعان ەسەپ بويىنشا 360 اۋليە بار», دەيدى كەنجەبەك. «ماڭعىستاۋدا 362 اۋليە بار, 363-ءشى ءابىش», دەپ وتىراتىن قازاق ادەبيەتىنىڭ ساڭلاق عالىمى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ اعامىز», دەپ مەن قويمايمىن. ول كىسىنىڭ دارالىعى, دانالىعى كوزىنىڭ تىرىسىندە-اق ايتىلا باستادى.
كلاسسيك قالامگەردىڭ «ەلەڭ-الاڭ», «ۇركەر», «اڭىزدىڭ اقىرى», «شىڭىراۋ» تۋىندىلارى الەم ادەبيەتىنىڭ التىن قورىندا قالدى. سوناۋ جەتپىسىنشى جىلدارى نەمىستىڭ بەرليندەگى «VOLK UND WELT» باسپاسى الەمنىڭ ءجۇز جازۋشىسىن ىرىكتەگەندە, قازاقتىڭ اتىن شىعارعان وسى ءابىش كەكىلباي ۇلى بولعان. وسىنداي ۇلى ادام وكىنىشكە قاراي, ورتامىزدان ماڭگىلىككە كەتتى...
ساپار بارىسىندا ءابىش كەكىلباي ۇلى اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنە ارنايىلاپ باردىم. مادەني نىساننىڭ الدىندا مۇسىنشىلەر شەبەر جاساعان جارىقتىق, اينالايىن ءابىش اعامنىڭ ءۇش جارىم مەترلىك ەسكەرتكىشى قۇشاق جايا قارسى العانداي...
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جۇمىس ساپارىمەن اقتاۋعا ارنايى بارىپ قازاق ءسوز ونەرىنىڭ زەرگەرى, حالىق جازۋشىسىنىڭ ەسكەرتكىشىن سالتاناتتى تۇردە اشقان. بۇل – پرەزيدەنتىمىزدىڭ ۇلىلىققا دەگەن, پاراسات بيىگىندەگى تۇلعاعا دەگەن ەرەكشە ءىلتيپاتى. «قازاق تاريحىندا وشپەس ءىز قالدىرعان كەمەڭگەر قالامگەردىڭ ەسكەرتكىشى اشىلدى. تاۋ تۇلعالى تالانت, عۇلاما ويشىل ءابىش اعامىزدىڭ ەرەن ەڭبەگى مۇنداي قۇرمەتكە لايىق. ءبىز بۇگىن رۋحىن ۇلىقتاپ وتىرعان ءابىش كەكىلباي ۇلى – ادامزاتتىق بولمىستىڭ جوعارى دەڭگەيىنە كوتەرىلگەن ءبىرتۋار تۇلعا, قازاق حالقىنىڭ ۇلى پەرزەنتى», – دەگەن باعا بەرگەن.
27 جاسىمدا دوسجان اتام اۋلەتىنىڭ شاڭىراعىنا كەلىن بولىپ تۇسكەننەن ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ارالاسىپ, قولىمنان تالاي شاي بەرىپ, باتاسىن العان, پارلامەنتتە ءبىر عيماراتتا قىزمەت ەتىپ جانارىنىڭ جىلى شۋاعىنا بولەپ, تالاي ماڭدايىمنان سۇيگەن ءابىش اعامنىڭ الدىمنان تاس ءمۇسىن بولىپ شىققانى جانىمدى تولقىتىپ, جاسىمدى تىيا المادىم.
اناسى ايساۋلە اپام «دۇكەنبايدىڭ باعى جانباي ءجۇر ەدى, سەن باق بول!», – دەپ قولىنداعى اق كۇمىستەن سوققان ۇلكەن اداي جۇزىگىن اق باتاسىمەن ورتان تەرەگىمە كيگىزگەنى, جارى كلارا جۇمابايقىزىمەن بىرگە جۇرگەن كەزدەرىمىز ەسىمە ءتۇسىپ مۇراجايدان كورگەن سول ءۇيدىڭ زاتتارى كوزىمە وتتاي باسىلدى. ەل اناسى ايساۋلە اپامنىڭ قۇرمەتىنە ەل گازەتى «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باسقارما توراعاسى دارحان قىدىرالى مەن جارى گۇلميرانىڭ ءتورت ۇلدىڭ ورتاسىنداعى قىزعالداقتارىنىڭ ەسىمىن «ايساۋلە» قويىپ, كلارا جۇمابايقىزى بەسىككە سالىپ شىلدەحانا وتكىزگەنىمىز بار ەدى. سول كۇندەردىڭ ءبارى ەستەلىك بولىپ قالعانى-اي...
مۇراجايدىڭ اۋماعى 49 500 شارشى مەتر ەكەن. ورتاسىندا ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ قازاق ءۇيى تۇر. مۇراجايعا جازۋشىنىڭ شىعارماشىلىعى, ساياسي ءومىرى, دوستارىمەن قارىم-قاتىناسى, ءتىپتى وتباسىلارى تۇتىنعان بارلىق زاتتار قويىلىپتى. وتباسىنىڭ جيھازدارى مەن كلارا حانىمنىڭ تالاي قوناق كۇتكەن ۇزىن ۇستەلى, اق داستارقانى مەن ىدىس-اياعى دا ءدال سول الماتىداعى داۋرەندى كەزدەردەگىدەي جايناپ تۇر.
الماتىداعى ۇيلەرىندەگى كىتاپحانا بولمەسى, جازۋ ۇستەلى, ماشىڭكەسى, ءتىپتى كوزىمە تانىس پورتفەلى دە بار. ورىنتاعىنا وتىرىپ سۋرەتكە ءتۇستىم, جۇعىستى بولسىن دەپ. تاڭعالعانىم, مۇراجايدا ءابىش اعانىڭ ءبىزدىڭ ۇيدەگى كىتاپ سورەلەرىنىڭ جانىندا قولىنا كىتاپ ۇستاپ تۇرعان سۋرەتى جانە «ابىز ءابىش» كىتابىندا دا اعانىڭ مىرزاتاي جولداسبەك, دۇكەنباي دوسجان ۇشەۋى بىرگە ءبىزدىڭ ۇيدە تۇسكەن سۋرەتى بار ەكەن. ۇلى ادامنىڭ تاريحىندا بولشەگىمىز جۇرگەنىنە قۋاندىم.
مۇراجاي ديرەكتورى تامارا جۇماليەۆا مۇراجايدىڭ قۇرمەتتى قوناقتار كىتابىنا ەستەلىك جازبا قالدىرۋعا رۇقسات بەرىپ, «دۇنيە عاپىل» اتتى ءابىش اعانىڭ ءار جىلدارى جازعان الۋان ولەڭ جيناعى مەن ء«ابىش الەمى» جۋرنالىنىڭ بىرنەشە سانىن جانە ساۋىتبەك ابدراحمانوۆتىڭ مەملەكەتتىك سىيلىققا ۇسىنىلعان «ابىز ءابىش» كىتابىن سىيعا تارتتى. كىتاپتان اسقان قانداي بايلىق بار دەيسىز؟! وسى ساتتە وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى جانسايا يسماعۇلوۆا حانىممەن دە تانىسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.
وسى ساپاردا تاعى ءبىر ەستە قالعان جۇزدەسۋدى ن.ءجانتورين اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق دراما تەاترىنىڭ باس رەجيسسەرى, تالانتتى قىزىمىز گۇلسينا مەرعاليەۆا ۇيىمداستىردى.
تەاتردىڭ جاستارىمەن ۇكىمەت باسشىسى ورىنباسارىنىڭ كەڭەسشىسى ءنازيپا ىدىرىسقىزى ەكەۋمىزگە كەزدەسۋدىڭ اسەرى ەرەكشە بولدى دەسەم ارتىق ايتقاندىق بولماس. جانىمىزدا وبلىستىق مادەنيەت, تىلدەردى دامىتۋ جانە ارحيۆ ءىسى باسقارماسىنىڭ باسشىسى پانيا سارمۋرزينا باستاعان باسشىلار قۇرمەت كورسەتىپ ءجۇردى.
تەاتردىڭ جاس تارلاندارى مەنىڭ شىعارماشىلىعىممەن جاقسى تانىس بولىپ شىقتى. «وگەي جۇرەك» حيكاياتىمدى تالداپ, باسقا دا ەڭبەكتەرىمنىڭ جازىلۋى مەن ەلگە تارالۋىنا قىزىعۋشىلىق ءبىلدىردى. اسىرەسە, سول جاستاردىڭ ورتاسىندا ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ اقتاۋدا تۇراتىن داۋلەت دەگەن ۇلىنىڭ ەلدارى بولعانى, ونىڭ وتە دارىندى مۋزىكانت ەكەندىگى كوڭىلىمە قۋانىش اكەلدى. ءابىش اعامداي ۇلى ادامنىڭ ۇرپاعىنا ونەردىڭ قاسيەتى قونعانىنا قالاي قۋانباسقا. «تالانت بالالاردا ۇيىقتاپ قالىپ, نەمەرەدە ويانادى», – دەگەن ورىستىڭ ناقىلىندا شىندىق بولار. ءبىزدىڭ كوپتەگەن دارىندى قازاقتاردىڭ بالالارىنان گورى نەمەرەلەرى دارىندى بولىپ, تەكتىلىگىن تانىتىپ ءجۇر عوي. ەلدار دا اتا-باباسىنىڭ مەكەنىندە تەگىن تانىتىپ ءجۇر ەكەن. تەاتر جاستارى بىرىگىپ ابايدىڭ «كوزىمنىڭ قاراسىن» شىرقاپ ماعان ۇلكەن سىيلىق جاسادى.
* * *
مەن كەتەتىن كۇنى تەڭىز قاراقوشقىلدانىپ, گۇرىلدەپ بۋىرقانىپ جاتتى. جاعاعا جەتىپ جىعىلعان اق كوبىك تاراپ كەتۋدە. تەڭىزدىڭ ورتاسىندا كوكتە جالعىز شاعالا شارق ۇرىپ ءجۇر. جاعالاۋداعى اق قيىرشىق قۇم بەتىنە ۇساق تاستار مەن ۇلۋ قابىرشىقتارىن سەۋىپ كەتكەندەي.
قۇمنىڭ ءار جەرى الاقانداي-الاقانداي بولعان ويىقتار مىڭداعان جىلقى شاۋىپ ءوتىپ, ءىزى قالعانداي اسەر ەتتى. الىستان ءۇش كەمەنىڭ سۇلباسى كورىنەدى. الدىڭعىسى باياعى شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ «اق كەمەسىندەي» ۇزىن تۇمسىعىمەن ال-قاراكوك تولقىندى جارىپ جاعالاۋعا جاقىنداپ كەلە جاتىر. كەيىنگى ەكەۋى الىستان عانا كۇنگە شاعىلىسادى.
شىعىستان ارقان بويى كوتەرىلگەن كۇننىڭ ساۋلەسى بۋىرقانعان تولقىنداردىڭ باۋىرىنا شاعىلىسىپ تەڭىزگە باتىپ بارادى. كۇننىڭ تەڭىزبەن شاعىلىسقان نۇرى كۇمىستەي جىلتىرايدى. ەلىمىزدىڭ ماقتانىشى قارت كاسپيمەن جانە اقشاڭقان قالا اقتاۋمەن قيماي قوشتاستىم...
ساۋلە دوسجان,
جازۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
الماتى
