ورتاشا العاندا, سوڭعى بەس جىلدا زەينەتاقى اكتيۆتەرى جىلىنا 19,2% ءوسىپ وتىردى. بۇل كورسەتكىشتىڭ ءجىو قۇرىلىمىنداعى ۇلەسى سوڭعى بەس جىلدا 14,3% -دان 15,7% -عا دەيىن ءوستى. قور مۇنداي ديناميكانى جۇمىسپەن قامتىلعان حالىقتىڭ, ورتاشا ايلىق جالاقىنىڭ وسۋىمەن بايلانىستىرادى.
2020 جىلدىڭ 11 ايىندا بجزق-نىڭ ينۆەستيتسيالىق كىرىسى 1,13 ترلن تەڭگەنى قۇرادى, بۇل 2019 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەگە كوپ. 2020 جىلدىڭ قاڭتار-قاراشاسىندا قوردىڭ كىرىستىلىگى 10,16% قۇرادى (2019 جىلدىڭ قاڭتار-قاراشاسىندا - 6,16% بولاتىن).
تيىمدىلىكتى ارتتىرۋ جانە سالىمشىلاردىڭ كىرىستەرىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قور بىرتىندەپ شىعىنداردى ازايتادى. مىسالى, بجزق جىل سايىن قىزمەتكەرلەر سانىن وڭتايلاندىرادى. 2017 جىلدان باستاپ شتاتتىق بىرلىك 32% -عا (نەمەسە 736 قىزمەتكەرگە) قىسقاردى, ال پەرسونالعا شىعىندار - 1,3 ملرد تەڭگەدەن استامعا ازايدى. پەرسونالدى وڭتايلاندىرۋ قورداعى بيزنەس پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋمەن جانە كوپتەگەن قىزمەتتەردى ونلاين فورماتقا اۋىستىرۋمەن بايلانىستى بولدى.
بجزق ءوزىنىڭ جۇمىس بولىمشەلەرىنىڭ ءبىر بولىگىن دە تاراتتى.
2020 جىلدىڭ 11 ايىندا بجزق-نىڭ ينۆەستيتسيالىق كىرىسى 1,13 ترلن تەڭگەنى قۇرادى, بۇل 2019 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەگە كوپ. 2020 جىلدىڭ قاڭتار-قاراشاسىندا قوردىڭ كىرىستىلىگى 10,16% قۇرادى (2019 جىلدىڭ قاڭتار-قاراشاسىندا - 6,16%). تيىمدىلىكتى ارتتىرۋ جانە سالىمشىلاردىڭ كىرىستەرىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قور بىرتىندەپ شىعىنداردى ازايتادى.
مىسالى, بجزق جىل سايىن قىزمەتكەرلەر سانىن وڭتايلاندىرادى. 2017 جىلدان باستاپ شتاتتىق بىرلىك 32% -عا (نەمەسە 736 قىزمەتكەرگە) قىسقاردى, ال پەرسونالعا شىعىندار - 1,3 ملرد تەڭگەدەن استامعا ازايدى.
پەرسونالدى وڭتايلاندىرۋ قورداعى بيزنەس پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋمەن جانە كوپتەگەن قىزمەتتەردى ونلاين فورماتقا اۋىستىرۋمەن بايلانىستى بولدى.
سالىستىرۋ ءۇشىن: زاڭناماعا سايكەس قور كوميسسياسى ينۆەستيتسيالىق كىرىستىڭ 7,5%, زەينەتاقى اكتيۆتەرى سوماسىنىڭ ايىنا 0,025% اسپاۋى كەرەك. قازىرگى كوميسسيالار وسى شەكتەردەن بىرنەشە ەسە تومەن ەكەن. ەسكە سالا كەتەيىك, بجزق كوميسسيالارىنىڭ مولشەرىن جىل سايىن ۇلتتىق بانك باسقارماسى انىقتايدى.
ەكى جىل بۇرىن بجزق زاڭناماعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە بايلانىستى اۆتوماتتى تۇردە شىعىندارىن قىسقارتتى. 2018 جىلعى ناۋرىزدان باستاپ زەينەتاقى اكتيۆتەرىن ينۆەستيتسيالاۋدان ارتىق كىرىستەر الۋدان رەتتەۋشىگە كوميسسيالاردى ەسەپتەۋ جانە تولەۋ جويىلدى. بۇل كوميسسيالار اقشالاي ماندە ميللياردتاعان بولۋى مۇمكىن. مۇنداي كوميسسيا زەينەتاقى اكتيۆتەرىندەگى ينۆەستيتسيالىق كىرىستىڭ رەسمي ينفلياتسيا دەڭگەيىنەن اسىپ كەتۋىنەن 10% قۇرادى. وعان قوردىڭ 2019 جىلعا تەكسەرىلگەن قارجىلىق ەسەبىنىڭ دەرەكتەرى دالەل.
بجزق-دان الىناتىن كوميسسيالار وپەراتسيالىق شىعىندار مەن ينۆەستيتسيالىق اكتيۆتەردى باسقارۋمەن بايلانىستى شىعىستاردى, سونداي-اق سالىمشىلارعا قىزمەت كورسەتۋ جانە كاستودياندىق وپەراتسيالار بويىنشا شىعىنداردى جابۋ ءۇشىن پايدالانىلاتىنىن كوپشىلىك بىلە بەرمەيدى. قوردىڭ بۇل قۇقىعى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ تۋرالى» زاڭدا بەكىتىلگەن.
تەك قازاقستاندا عانا ەمەس, زەينەتاقى جۇيەسى قوردان كوميسسيا الۋدى قاراستىرادى. جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسى بار باسقا ەلدەردە وسىنداي مەحانيزم جۇمىس ىستەيدى. بىراق ول جەردە كوميسسيالاردان تەك اكتيۆتەر سوماسىنان نەمەسە ينۆەستيتسيالىق كىرىستەن عانا ەمەس, قورعا اۋدارىمدار سوماسىنان دا الىنادى.
مىسالى, ەىدۇ مالىمەتتەرى بويىنشا, كوميسسيا ۆەنگريا سياقتى ەلدەردەگى زەينەتاقى جارناسى مولشەرىنەن الىنادى (2019 جىلى اكتيۆتەرمەن الىنعان كوميسسيانىڭ ناقتى مولشەرى 0,3% قۇرادى), يزرايل (0,2%), سلوۆاكيا (0, ءبىر%). ەىدۇ-عا مۇشە ەمەس ەلدەردىڭ اراسىندا زەينەتاقى جارنالارى ۋرۋگۆايدا (0,6%), بولگاريادا (0,4%), سولتۇستىك ماكەدونيادا (0,3%), رۋمىنيادا, سەربيادا (ارقايسىسىندا 0,2%), ليحتەنشتەيندە كوميسسياعا جاتادى. (0,1%). قازاقستاندا بجزق مۇنداي كوميسسيا المايدى.
قازاقستاندا كوميسسيالار باسقا شتاتتارعا قاراعاندا ايتارلىقتاي تومەن. ەىدۇ ەلدەرىندە 2019 جىلى زەينەتاقى اكتيۆتەرى بويىنشا جىلدىق ءتيىمدى كوميسسيانىڭ مولشەرى, مىسالى, تۇركيادا 1,5%, يسپانيادا - 1%, مەكسيكادا - 0,9%, ەستونيادا - 0,8% جەتتى. ەگەر ەىدۇ-دان تىس ەلدەر تۋرالى ايتاتىن بولساق, وندا البانياداعى مۇنداي كوميسسيا 2,3%, بولگاريادا - 0,6%, كوستا-ريكا, حورۆاتيا جانە رۋمىنيادا - 0,4% جەتەدى. سالىستىرۋ ءۇشىن: ءبىزدىڭ رەسپۋبليكادا بۇل كوميسسيا ەڭ تومەن كوميسسيالاردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. 1999 جىلدان باستاپ قازاقستاندا بۇل كورسەتكىش 4,9% -دان 0,2% -عا دەيىن تومەندەدى.
ءبىزدىڭ رەسپۋبليكامىزداعى سياقتى, باسقا ەلدەردىڭ زەينەتاقى قورلارى وپەراتسيالىق شىعىنداردى جابۋ ءۇشىن كوميسسيا الادى. اتاپ ايتقاندا, زەينەتاقى جوسپارىن ىلگەرىلەتۋ, جارنالاردى تارتۋ, زەينەتاقى جارنالارىن سەنىمگەرلىك باسقارۋعا اۋدارۋ, جەكە زەينەتاقى شوتتارىنىڭ ەسەبىن جۇرگىزۋ, سالىمشىلارعا ۇزىندىلەر بەرۋ, زەينەتاقى اكتيۆتەرىن ينۆەستيتسيالاۋ, زەينەتاقى جيناقتارىن اننۋيتەت تولەمدەرى تۇرىندە نەمەسە كەستە بويىنشا تولەۋ.
زەينەتاقى جۇيەلەرى بارلىق ەلدەردە جەتىلگەندىكتەن, تولەمدەر بىرتىندەپ تومەندەيدى. مىسالى, چيليدە جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسىن قۇرۋ باستالعان كەزدە جىلدىق ءتيىمدى كوميسسيانىڭ مولشەرى شامامەن 9,5% -دى قۇرادى, ال 38 جىلدان كەيىن ول 0,7% -عا دەيىن تومەندەدى (2019 جىلعى مالىمەتتەر).
بجزق كوميسسيالاردى قىسقارتۋدى جالعاستىرادى. 2021 جىلعا ارنالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكى باسقارماسىنىڭ 2020 جىلعى 27 قاراشاداعى No 132 قاۋلىسىمەن بجزق كەلەسى كوميسسيالىق سىياقىلار بەلگىلەندى: ينۆەستيتسيالىق كىرىس سوماسىنان 2% جانە زەينەتاقى اكتيۆتەرىنەن ايىنا 0,01%. وسىلايشا, كوميسسيالار زاڭنامالىق تۇرعىدان بەلگىلەنگەن شەكتەردەن بىرنەشە ەسە تومەن بولادى: ينۆەستيتسيالىق كىرىس مولشەرىنەن - 3,75 ەسە, زەينەتاقى اكتيۆتەرىنەن - 2,5 ەسە تومەندەدى.
بجزق كوميسسيالاردى قىسقارتۋدى جالعاستىرادى. 2021 جىلعا ارنالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكى باسقارماسىنىڭ 2020 جىلعى 27 قاراشاداعى No 132 قاۋلىسىمەن بجزق كەلەسى كوميسسيالىق سىياقىلار بەلگىلەندى: ينۆەستيتسيالىق كىرىس سوماسىنان 2% جانە زەينەتاقى اكتيۆتەرىنەن ايىنا 0,01%.
قور كوميسسيالىق سىياقىنى تەك وپەراتسيالىق شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋ ارقىلى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار مەنشىكتى كاپيتالدى ۇلعايتۋ, مەنشىكتى اكتيۆتەرىن ينۆەستيتسيالاۋ ارقىلى ازايتۋعا مۇمكىندىگى بار. قوردىڭ اۋديتتەلگەن قارجىلىق ەسەبىنە سايكەس بجزق-نىڭ مەنشىكتى كاپيتالى ءۇش جىلدا ەكى ەسەگە جۋىق ءوستى. ەگەر 2017 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنىڭ سوڭىندا بۇل كورسەتكىش 91,3 ميلليارد تەڭگەنى قۇراسا, 2019 جىلدىڭ ءدال وسى كۇنىندە ول 175,6 ميلليارد تەڭگەدەن استى. بجزق-نىڭ تازا پايداسى ءۇش جىلدا ەكى ەسەدەن استام ءوستى. ەگەر 2017 جىلى 18,2 ملرد تەڭگەنى قۇراسا, 2019 جىلى 41,4 ملرد تەڭگەگە جەتتى.
