قوعام • 24 جەلتوقسان، 2020

قازاقستان ىستانبۇل كونۆەنتسياسىنا قوسىلا ما؟

27 رەت كورسەتىلدى

قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسياسى مەن قازاقستانداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل «بۇۇ – ايەلدەر» قۇرىلىمىنىڭ قولداۋىمەن قازاقستاننىڭ ەۋروپا كەڭەسىنىڭ ايەلدەرگە قاتىستى زورلىق-زومبىلىقتىڭ جانە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ جانە وعان قارسى كۇرەس تۋرالى كونۆەنتسياسىنا (ىستانبۇل كونۆەنتسياسى) قوسىلۋ پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلاۋ بويىنشا كونسۋلتاتسيالار وتكىزدى.

ءىس-شارا بارىسىندا قاتى­سۋشىلار ىستانبۇل كونۆەنتسيا­سى مەن ايەلدەرگە قاتىستى كەم­سىتۋشىلىكتىڭ بارلىق نىساندارىن جويۋ تۋرالى كونۆەنتسيامەن انىقتالعان حالىقارالىق ستاندارتتار مەن نورمالاردى ينتەگراتسيالاۋ ارقىلى ايەلدەرگە قاتىستى زورلىق-زومبىلىقتى جويۋدىڭ قولدانىستاعى قۇقىقتىق جانە ساياسي نەگىزدەرىن نىعايتۋ پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلادى. قاتىسۋشىلار سونداي-اق وسىنداي نورمالار مەن ستاندارتتاردى ودان ءارى جۇزەگە اسىرۋدىڭ نەگىزگى تاسىلدەرى مەن ستراتەگيالارى تۋرالى پىكىر الماستى.

تالقىلاۋعا پارلامەنت ءماجى­لىسىنىڭ دەپۋتاتتارى، مەملە­كەت­تىك ورگانداردىڭ، ازاماتتىق قوعام­نىڭ وكىلدەرى، ساراپشىلار، دا­مۋ سالاسىندا جۇمىس ىستەي­تىن حالىقارالىق ۇيىمدار قاتىس­تى. «قازاقستاندا ايەلدەر مەن بالا­لاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ بو­يىنشا كەشەندى شارالار قا­بىلدانۋدا. بۇۇ-نىڭ ايەلدەرگە قاتىستى ديسكريميناتسيانىڭ بارلىق تۇرلەرىن جويۋ تۋرالى كونۆەنتسياسى مەن بەيجىڭ دەكلاراتسياسىنا قوسىلا وتىرىپ، قازاقستان ايەلدەر قۇقىعىن ساقتاۋ مەن قورعاۋدىڭ كەپىلدىكتەرىن راستادى. ءبىز ىستانبۇل كونۆەنتسياسىنىڭ تۇجىرىمدامالىق ماڭىز­دىلى­عىن، وعان قوسىلۋ ءۇشىن قانداي شا­رالار قابىلداۋ كەرەك ەكەنىن، زاڭنامانى ۇيلەستىرۋ ماسەلەلەرىن جانە كەلەسى قادامدارىمىزدى تال­قىلادىق»، دەدى پرەزيدەنت جا­نىن­داعى ايەلدەر جانە وت­با­سى­لىق-دەموگرافيالىق ساياسات جو­نىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا ءتوراي­ى­مىنىڭ ورىنباسارى ەلەنا تاراسەنكو.

2019 جىلى ازيا-تىنىق مۇ­حي­تى ايماعىنا ارنالعان «بەي­جىڭ+25» ايماقتىق شولۋ جينالىسىندا جانە نايروبيدە وتكەن حالىقتى قونىستاندىرۋ جانە دامىتۋ جونىندەگى حالىقارالىق كونفەرەنتسيانىڭ سامميتىندە قازاقستاننىڭ رەسمي دەلەگاتسياسى ۇكىمەتتىڭ ىستانبۇل كونۆەنتسياسىن راتيفيكاتسيالاۋ نيەتى تۋرالى حابارلادى. 2020 جىلى 22 ساۋىردە ەۋروپا كەڭەسىنىڭ مي­نيسترلەر كوميتەتى ىستانبۇل كون­ۆەنتسياسىنا ەۋروپا كەڭەسىنە مۇ­شە ەمەس العاشقى مەملەكەت­تەر رە­تىندە قازاقستان مەن ءتۋنيس­تى شاقىرۋ تۋرالى شەشىم قابىل­دادى.

قازاقستان رەسپۋب­لي­كا­سىن­داعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل ەلۆيرا ءازىموۆا ءوز سوزىندە: «بۇۇ-نىڭ ايەلدەرگە قاتىستى كەمسىتۋشىلىكتى جويۋ كوميتەتى وتكەن جىلى قازاقستانعا ىس­تانبۇل كونۆەنتسياسىنا قوسىلۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسادى. وسىعان بايلانىستى قۇقىقتىق جانە وتبا­سىلىق ساياساتتىڭ مىندەتتەرىن ەسكەرە وتىرىپ، وسى قۇجاتتى بىر­قا­تار اشىق تالقىلاۋدى قامتا­ماسىز ەتۋ قاجەت. بۇگىنگى سۇحبات كەلەسى جىلى تاجىريبەلى زاڭگەر­لەر­دىڭ نەمەسە قوعام قايراتكەر­لەرىنىڭ، عالىمدار مەن تاۋەلسىز ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن جال­عاسۋى كەرەك. بۇل تۇرعىدا باس­تى مىندەت – ازامات پەن قوعامنىڭ زورلىق-زومبىلىق ءۇشىن جازانىڭ ءسوزسىز ەكەندىگى تۋرالى ساناسىن قالىپتاستىرۋ كەرەك ەكەنىن ەستە ساقتاۋ كەرەك».

«COVID-19 باستالعانعا دەيىن دە ايەلدەر مەن قىزدارعا قا­تىس­تى زورلىق-زومبىلىق پاندەميا دەڭگەيىنە جەتتى. وتكەن جىلى الەمدە 243 ميلليون ايەل مەن قىز ينتيمدىك زورلىق-زومبى­لىققا ۇشىرادى. سونىمەن بىرگە، زورلىق-زومبىلىق كورگەن ايەل­دەر­دىڭ 40 پايىزدان ازى كومەك­كە جۇگىنەدى نەمەسە كومەك سۇراي­دى. كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىن توقتاتۋ ءۇشىن ەلدەر وقشاۋ­لاۋ شا­را­لارىن ەنگىزگەن كەزدە، ايەل­دەرگە قاتىستى زورلىق-زومبى­لىق، اسىرەسە تۇرمىستىق زور­لىق-زومبىلىق كۇشەيە ءتۇستى – كەي­بىر ەلدەردە سەنىم تەلەفونىنا قوڭىراۋ شالۋ ءتورت ەسەگە ارت­تى. بۇۇ-نىڭ حالىقتى قونىس­تان­دىرۋ قورىنىڭ (يۋنفپا) باعالاۋى بويىنشا كارانتيننىڭ ءار 3 ايى جاڭا قۇرباندارعا اكەلە­دى – قوسىمشا 15 ميلليون ايەل»، دەدى، ەۋروپالىق جانە ورتالىق ازيا ايماقتىق «بۇۇ-ايەلدەر» قۇرىلىمىنىڭ ۇيلەستىرۋشىسى نارگيس ازيزوۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى كەزدە ۇكىمەتتەردىڭ ناقتى ءىس-ارەكەتتەرى حالىقارالىق نورمالار مەن ستان­دارتتارعا سايكەس زورلىق-زوم­بىلىق قۇرباندارىن ءتيىمدى جانە ۋاقى­تىلى قورعاۋ مەن كومەك كورسە­تۋدى قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابى­لادى.

ايتا كەتەيىك، 2011 جىلى
7 ساۋىردە ايەلدەرگە قاتىستى زور­لىق-زومبىلىقتىڭ جانە تۇرمىس­تىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ جانە وعان قارسى كۇرەس تۋرالى جاڭا كونۆەنتسيا – ىستانبۇل كونۆەنتسياسى قابىلداندى. ىستانبۇل كونۆەنتسياسى ايەلدەرگە قاتىستى زورلىق-زومبىلىقتى جويۋ بويىن­شا ۇكىمەتتىڭ ءىس-ارەكەتى ءۇشىن ەگ­جەي-تەگجەيلى، جان-جاقتى جا­نە زاڭدىق تۇرعىدان مىندەتتى ستان­­دارتتاردى قامتيدى. قۇجات مۇن­داي زورلىق-زومبىلىققا مۇل­دەم توزبەۋشىلىككە باعىتتالعان جانە ەۋروپانى جانە ودان تىس جەر­لەردى گەندەرلىك زورلىق-زوم­بى­لىقتان ادا قاۋىپسىز جەرگە اينال­دىرۋعا باعىتتالعان قادام بولىپ تابىلادى. ىستانبۇل كونۆەنتسيا­سىن 34 مەملەكەت راتيفيكاتسيالاپ، 12 مەملەكەت قول قويعان.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار