كەمشىلىككە كەڭشىلىك جاساۋعا بولمايدى

وبلىستا 2008 جىلمەن سالىستىرعاندا انا ءولىمى 2 ەسەگە كوبەيگەن جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى قانات بوزىمباەۆ حالىق الدىندا ەسەپ بەرىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا توقتالعاندا مەملەكەت ءۇشىن ادام دەنساۋلىعى وتە قىمبات قازىنا ەكەنىنە ماڭىز بەرە كەلىپ, ايماق تۇرعىندارىن تۋبەركۋلەز, جۇرەك-قان تامىرى, ونكولو­گيا اۋرۋلارى الاڭداتىپ وتىرعانىن اشىق ايتقان. – ماسەلە بار. ونى حالىقتان جاسىرماي ايتۋ قاجەت. وبلىستا 18526 ادام وكپە اۋرۋىمەن اۋىرادى. ءاربىر 57-ءشى ادام اۋرۋ جۇقتىرۋ قاۋپى بار ايماقتا ءومىر ءسۇرىپ وتىر دەۋگە بولادى. مىسالى, قورداي اۋىلىندا ەلۋىنشى جىل­­دارى سالىنعان ەسكى وكپە اۋرۋحاناسى تۋرا مەكتەپتىڭ ءىر­گەسى­نە ورنالاسقان. تۋبەركۋلەزبەن اۋرۋدىڭ الدىن الۋدىڭ پارمەندى شارالارى قاجەت. سونداي-اق, انا مەن بالا ءولىمى الاڭداتادى. وبلىستا 2008 جىلمەن سالىس­تىرعاندا, انا ءولىمى 2 ەسەگە كوبەيگەن. بۇعان جول بەرۋگە بولمايدى. بۇل – دەموگرافيالىق ماسەلە. سون­دىق­تان بۇل سالاعا ەرەكشە نازار اۋدارىپ, دارىگەرلەردىڭ جاۋاپكەر­شىلىگى قاتاڭ تۇردە قارالادى, – دەگەن وبلىس باسشىسى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالا­سىنداعى كەمشىلىكتەردى جويۋ ءۇشىن الداعى ۋاقىتتا قولدان كەلگەن جاعدايدىڭ ءبارىن جاساۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزگەن. اكىم ءسوزىن بوسقا شىعىنداماپتى. ەسەپ بەرگەننەن كەيىن ارادا ەكى جارىم اي وتكەندە, ياعني كۇنى كەشە وبلىس­تىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى ۆ. وۆسيان­نيكوۆتى قىزمەتىنەن بوساتىپ, ونىڭ ورنىنا وتىز جەتى جاستاعى جاندوس ءنادىروۆ دەگەن ازاماتتى تاعايىن­دادى. جاس باسشى الماتىدان كەلدى. قازاقتىڭ مەملەكەت­تىك مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتىن “دارىگەر پەدياتر” جانە قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىن “ماركەتولوگ” ماماندىقتارى بويىنشا ءبىتىرىپتى. الما­­تى قالالىق №1 بالالار كلينيكالىق اۋرۋحانا­سىندا دارىگەر-حيرۋرگ, قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى­نىڭ حيرۋر­گيا­سى كافەدرا­سىنىڭ اسسيستەنتى, دەنساۋلىق ساقتاۋ مي­نيسترلىگىنىڭ مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسىن باقىلاۋ كو­ميتەتىنىڭ الماتى قالاسى بويىنشا باس مامانى, ال­ماتى قالا­سىنداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ ينستي­تۋتى­نىڭ اۆتوماتتان­دىرىلعان بىرىڭعاي ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى, الماتى قالالىق قان ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتتەرىن اتقارىپتى. ەڭبەك وتىلىنەن كورىپ وتىرعاندارىڭىزداي, از ۋاقىتتا ءبىراز بەلەستەردەن وتكەن. ايتپاعىمىز دا وسى, “جاس كەلسە ىسكە” دەگەندەي, ءبىر ميلليوننان استام حالقى بار ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعىنا جاۋاپ بەرەتىن سالا باسشىسىنىڭ كىم ەكەنىن, ونىڭ قانداي قىزمەتتىك جولدان وتكەنىن حالىق ءبىلسىن دەگەن اڭگىمە. سونىمەن... وتكەن جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋعا بيۋدجەت شىعىندارى 22,0 ملرد. تەڭگەنى قۇراپتى. بۇل 2008 جىلعى دەڭگەيدەن 32 پايىزعا جوعارى. ونىڭ ىشىندە تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدەندىرىلگەن كولەمىن قامتا­ما­سىز ەتۋ – 16,8 ملرد. تەڭگەگە, ياعني 32,3 پايىزعا وسكەن. سونداي-اق, وتكەن جىلى “100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا” جوباسى شەڭبەرىندە قۇنى 1,8 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن 4 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىنىڭ قۇرىلىسى (تولە بي اۋىلىنداعى ورتالىق اۋداندىق اۋرۋحانا, اسا اۋىلى مەن تاراز قالاسىندا ەمحانالار جانە تاراز قالاسىن­داعى وبلىستىق قان ورتالىعى) جالعاسىن تاپقان. وبلىستىق بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن 481,9 ملن. تەڭگەگە اۋدانداردا اۋىل تۇرعىندارىنا ءبىرىنشى مەديتسي­نالىق-سانيتارلىق كومەك كورسەتۋ بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىنىڭ, ت.رىسقۇلوۆ اتىنداعى اۋداننىڭ قۇلان اۋىلىنداعى تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەردىڭ جانە تاراز قالاسىنداعى وبلىستىق ونكولوگيالىق ديس­پانسەر ءۇشىن ەلەكتر بەرۋ جەلىسىنىڭ جانە ترانسفور­ماتور­لىق كىشى ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى جۇزەگە اسىرى­لىپ, 13 مەديتسينالىق پۋنكت جانە 4 دارىگەرلىك امبۋلا­تو­ريا, تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەر پايدالانۋعا ەنگىزىلىپتى. اۋىلدىق جەردەگى اۋرۋحانالاردا ورنالاستىرىلعان توسەك سانى 20-عا ارتىپ, وبلىس ورتالىعىنداعى تەمىر جول اۋرۋ­حاناسىندا 50 توسەككە مەملەكەتتىك تاپسىرىس بەرىلىپتى. وبلىستىق اۋرۋحانادا 20 توسەككە ارنالعان كارديو­حي­رۋرگيا بولىمشەسى اشىلىپ, قالالىق ەمحانادا امبۋلا­توريالىق حيرۋرگيا ورتالىعى ۇيىمداستىرىلعان. دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىن سايكەستەندىرۋ ماقساتىندا وبلىستىق ونكولوگيالىق ديسپانسەرى ساۋلە دياگنوستيكاسىنىڭ قازىرگى زامانعى اپپاراتتارىمەن قايتا جاراقتاندىرىلىپ, سانيتارلىق اۆياتسيا قىزمەتىنىڭ نىعايتىلۋى دا كوڭىل قۋانتادى. مىنەكي, وبلىستا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا بولىنەتىن قارجىنىڭ از ەمەس ەكەنى وسى ماعلۇماتتاردان انىق كورى­نىپ تۇر. ءتىپتى, جىل سايىن كوبەيىپ كەلە جاتىر. گاپ – سونى ءتيىمدى پايدالانۋدا. قىرۋار قارجىنىڭ باسقا ماقساتتارعا جۇمسالىپ, تالان-تاراجعا ۇشىراماۋىن قاداعالاۋدا. ءويت­كەنى, “الماقتىڭ دا سالماعى بار” دەگەندەي, سالاعا ءبولىنىپ جاتقان قارجىنىڭ ءاربىر تيىنىنىڭ ارتىندا ادام تاعدىرى, انا مەن بالا ءومىرى تۇر. بىراق سوعان قاراماستان, وسى سالانى باسقارعان كەيبىر باسشىلاردىڭ حالىق دەن­ساۋلىعىنا دەپ مەملەكەت بولگەن قىرۋار قارجىنى باس پاي­داسىنا جاراتىپ, قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان­دارى دا بار. سونىمەن بىرگە, كەيبىر دارىگەرلەردىڭ حالىققا ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدە كەمشىلىكتەرگە جول بەرىپ وتىرعاندارى وتىرىك ەمەس. سالعىرتتىق پەن سالاقتىق تا كوپتەپ كەزدەسەدى. بۇعان تاراز, جۋالى, مەركى اۋدان­دارىنداعى اۋرۋحانالاردا ورىن العان كەلەڭسىز جايتتەر مىسال بولا الادى. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى, جامبىل وبلىسى.