ونلاين رەجىمدە وتكەن فورۋمعا مەملەكەتتىك حاتشى قىرىمبەك كوشەرباەۆ, اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى ايدا بالاەۆا, قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى, باس ءمۇفتي ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, ءدىني باسقارمانىڭ وڭىرلەردەگى باس يمامدارى, سونداي-اق بەينەبايلانىس ارقىلى 1000-عا جۋىق ءدىني قىزمەتشى قاتىستى.
مۇسىلمان قاۋىمى اراسىندا ۇلتتىق رۋحاني داستۇرلەرگە نەگىزدەلگەن ءدىني راسىمدەر مەن جورالاردىڭ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ جانە زياتكەر يمام مارتەبەسىنە لايىقتى ءدىني قىزمەتشىلەردى ىرىكتەيتىن قۇجاتتاردى قابىلداۋ باعىتىندا وتكىزىلگەن فورۋم «ازىرەت سۇلتان» مەشىتىنىڭ نايب يمامى, قاري جۇمانازار سادىقوۆتىڭ قۇران اياتتارىن وقۋىمەن باستالدى.
فورۋمدا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ ءسوزى LED ەكراندا بەينەجازبا ارقىلى بەرىلدى. مەملەكەت باسشىسى ەڭ الدىمەن فورۋم قاتىسۋشىلارىن قمدب-نىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاپ, IV رەسپۋبليكالىق يمامدار فورۋمى ءدىني باسقارمانىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق قىزمەتىن جاڭا ءبىر بەلەسكە كوتەرىپ, رۋحاني باستامالارعا تىڭ سەرپىن بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. فورۋم جۇمىسىنىڭ تابىستى وتۋىنە تىلەكتەستىگىن ءبىلدىردى.
«قۇرمەتتى فورۋمعا قاتىسۋشىلار! بارشاڭىزدى قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ 30 جىلدىعىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن! بۇل – بۇكىل مۇسىلمان قاۋىمى ءۇشىن ايتۋلى وقيعا. ءدىني باسقارما ەگەمەندىكتىڭ العاشقى جىلدارىنان باستاپ قوعامداعى تۇراقتىلىق پەن تىنىشتىقتى ساقتاۋعا اتسالىسىپ كەلەدى. سونداي-اق ەلىمىزدەگى ءداستۇرلى يسلامدى دامىتۋعا زور ۇلەس قوسۋدا.
بيىلعى پاندەميا كەزىندە ءدىني باسقارما كوپتەگەن قايىرىمدىلىق شاراسىنا ۇيىتقى بولدى. جۇرتشىلىقتى تاتۋلىق پەن سىيلاستىققا شاقىرۋ اسا ماڭىزدى. بۇل مىندەتتى ءبىزدىڭ ءدىن باسشىلارىمىز ابىرويمەن اتقارۋدا. الەمدە ءدىني الاۋىزدىق ورشىگەن قازىرگىدەي كۇردەلى كەزەڭدە ءدىن قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءرولى ايرىقشا. سوندىقتان ەل ىشىندە جۇرگىزىلەتىن اعارتۋشىلىق جۇمىستاردىڭ مازمۇنى جانە ساپاسى ۇنەمى نازاردا بولۋى كەرەك. مەشىتتەردە ءاردايىم يماندىلىققا, ادامگەرشىلىككە ۇندەيتىن ۋاعىزدار ايتىلعانى ءجون. سونداي-اق ءبىلىم مەن عىلىمعا قۇشتارلىق, وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك قاسيەتتەرىن دارىپتەۋىمىز كەرەك.
ازاماتتارىمىزدىڭ ءدىني تۇرعىدان ساۋاتتى بولۋىنا جانە جات اعىمداردىڭ جەتەگىندە كەتپەۋىنە سىزدەردىڭ قوسار ۇلەستەرىڭىز مول. يمامدار مەن ءدىن قىزمەتشىلەرى وسى جاۋاپتى مىندەتتى كەلەشەكتە دە ويداعىداي اتقاراتىنىنا سەنەمىن.
قۇرمەتتى يمامدار, فورۋم دەلەگاتتارى! سىزدەردىڭ ساۋاپتى ىستەرىڭىز ءاردايىم ەلىمىزدىڭ بەرەكە-بىرلىگىن نىعايتۋعا ارنالعان. مۇنداي يگى جۇمىس قاشاندا ەرەكشە قۇرمەتكە لايىقتى. سوندىقتان ءدىن سالاسىن دامىتۋعا ايرىقشا ۇلەس قوسقان بىرقاتار يمام مەن عالىمعا بۇگىن مەملەكەتتىك ماراپاتتار تابىس ەتىلەدى. بارشاڭىزدى قۇتتىقتايمىن! فورۋم جۇمىسى جەمىستى بولسىن!» دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى ءوزىنىڭ ۇندەۋىندە.
فورۋمدا مەملەكەتتىك حاتشى قىرىمبەك كوشەرباەۆ تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قمدب-نىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي جولداعان قۇتتىقتاۋ ءسوزىن وقىپ بەردى. ەلباسى فورۋمنىڭ جىل سايىن وتكىزىلۋى قوعامدا جاقسى داستۇرگە اينالىپ كەلە جاتقانىنا ەرەكشە ءمان بەرىپ, مەملەكەت تاراپىنان ارقاشاندا ءدىن سالاسىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنەتىنىن جەتكىزدى. «سىزدەردى جانە ەلىمىزدىڭ بارشا مۇسىلمان جاماعاتىن دەربەس قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى قۇرىلۋىنىڭ 30 جىلدىعىنا وراي وتكىزىلىپ وتىرعان يمامداردىڭ IV رەسپۋبليكالىق فورۋمىنىڭ اشىلۋىمەن قۇتتىقتايمىن! 1990 جىلى 12 قاڭتاردا ورتالىق ازيانىڭ ورتاق بىرلەستىگىنەن ءبولىنىپ جەكە شاڭىراق كوتەرگەن باسقارما وسى كەزەڭ ىشىندە ەلىمىزدەگى ءدىني سەنىم بوستاندىعىنىڭ ارقاسىندا ۇيىمدىق تۇرعىدا نىعايىپ, قوعامىمىزدا يسلام ءدىنىنىڭ وركەن جايۋى جولىندا اۋقىمدى ىستەر اتقاردى. رەسپۋبليكامىزداعى وزگە دە ءداستۇرلى دىندەرمەن, كونفەسسيالارمەن قۇرمەت پەن توزىمدىلىككە نەگىزدەلگەن قارىم-قاتىناس ورناتىپ, ەلىمىزدىڭ بەيبىت جاعدايدا قارقىندى دامۋىنا سۇبەلى ۇلەسىن قوسا ءبىلدى. وسى جىلداردا ميلليونداعان قازاقستاندىق كەشەگى كەڭەستىك زاماندا قول ۇزە باستاعان يسلام دىنىنە قايتا ورالىپ, يماندىلىققا بەت بۇردى. ەلىمىزدەگى مەشىتتەر سانى بۇرىندارى بولىپ كورمەگەن جاعدايدا ءوستى. ءدىني ءبىلىم بەرەتىن جوعارى جانە ارنايى جاڭا وقۋ ورىندارى اشىلدى. باسقارمانىڭ حالىقارالىق بايلانىستارى نىعايدى. وسىنىڭ ءبارى ءدىني قىزمەتشىلەردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىنىڭ ارتۋىنا, يسلام ءدىنىن ۇستاناتىن وتانداستارىمىزدىڭ جۇرەكتەرىندە يمان نۇرى ۇيالاپ, رۋحاني تۇرعىدا كەمەلدەنە تۇسۋىنە وڭ ىقپال ەتكەنى ءسوزسىز. الايدا ادامزات قازىرگى تاڭدا الەمدى جايلاعان كوروناۆيرۋس ىندەتى مەن ءىرى دەرجاۆالار اراسىنداعى تەكەتىرەستەن باستاپ, اۋىر ەكونوميكالىق جانە ساياسي داعدارىستاردى باستان كەشۋدە. مۇنىڭ ءوزى ادامداردىڭ جۇيكەسىنە قوسىمشا سالماق سالماي, ءدىني نانىم-سەنىمدەرىنە سەلكەۋ تۇسىرمەي تۇرمايدى. وسىنداي جاعدايدا قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني قىزمەتكەرلەرىنىڭ يىعىنا تۇسەتىن جاۋاپكەرشىلىك جۇگىنىڭ دە اۋىرلاي بەرەتىنى انىق. سىزدەر ءوز بىلىمدەرىڭىزدى ءارى قاراي جەتىلدىرە وتىرۋ ارقىلى قاسيەتتى يسلام ءدىنىنىڭ قادىر-قاسيەتىن حالىققا دۇرىس ءتۇسىندىرىپ, سوزدەرىڭىزبەن دە, ىستەرىڭىزبەن دە قالىڭ جۇرتشىلىققا ۇلگى بولا بىلۋلەرىڭىز كەرەك دەپ ويلايمىن. بۇگىنگى فورۋم وسى ورايدا بايسالدى ءارى اشىق پىكىر الاڭ بولىپ, الداعى جۇمىستارىڭىزعا باعدار بەلگىلەپ, تىڭ سەرپىن بەرەتىن يگىلىكتى ءىس-شاراعا اينالادى دەپ ۇمىتتەنەمىن. ىزگى ماقسات جولىنداعى قىزمەتتەرىڭىز جەمىستى بولۋىن تىلەيمىن», دەلىنگەن ەلباسىنىڭ فورۋم قاتىسۋشىلارىنا جولداعان قۇتتىقتاۋ حاتىندا.
مەملەكەتتىك حاتشى فورۋمدا ءدىني قايراتكەرلەردىڭ ايتقان ويلارى, يدەيالارى مەن شەشىمدەرى ەلىمىزدەگى بارشا مۇسىلمان قاۋىمنىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىراتىنىن اتاپ ءوتتى. «بۇگىن ءبىز تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا جاس ۇرپاقتى يماندىلىققا تاربيەلەۋدە مەشىت يمامدارىنىڭ قاجىرلى ەڭبەگى مەن قايىرىمدىلىق ىستەرىن, اسىرەسە اعارتۋشىلىق قىزمەتىن اتاپ ءوتۋىمىز كەرەك. سونىمەن بىرگە ەتنوسارالىق جانە دىنارالىق كەلىسىمنىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسى ءوز ومىرشەڭدىگىن دالەلدەپ وتىر. وسى ورايدا قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ يمامدارى قوعامداعى بىرلىك پەن رۋحاني كەلىسىمدى, بەيبىتشىلىك پەن تاتۋلىقتى نىعايتۋعا قوماقتى ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى», دەدى ق.كوشەرباەۆ.
سونداي-اق مەملەكەتتىك حاتشى تاۋەلسىزدىك كۇنى قارساڭىندا وتكىزىلىپ جاتقان يمامدار فورۋمى قمدب قىزمەتىن جاڭا ءبىر بەلەسكە كوتەرىپ, وڭىرلەردە ءدىني راسىمدەردى رەتتەۋگە سەپتىگىن تيگىزەتىنىن مالىمدەدى. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىڭ ءدىن سالاسىنداعى ساياساتىن كوركەيتۋگە قوماقتى ۇلەس قوسىپ جۇرگەن قمدب-نىڭ بىرقاتار مەشىت يمامدارىن مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ اتىنان العىس حات جانە مەدالدارمەن ماراپاتتادى.
ناقتىلاي ايتقاندا, باس ءمۇفتي ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتالسا, «شاپاعات» مەدالى شىمكەنت قالاسىنىڭ «شەيح مۇحاممەد سادىق» مەشىتىنىڭ باس يمامى بەكايدار امىرەگە, الماتى قالاسىنداعى «قالقامان» مەشىتىنىڭ باس يمامى كەنجەالى مىرزاباەۆقا جانە الماتى قالاسىنىڭ ء«ال-حاميد» مەشىتىنىڭ باس يمامى اسىلحان امانقۇلوۆقا تاپسىرىلدى. ال تۇركىستان وبلىسى «سارىاعاش» مەدرەسە-كوللەدجى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ءابدىجاپپار سمانوۆ, اقتوبە قالاسى «اقتوبە» مەدرەسە-كوللەدجىنىڭ ديرەكتورى ءابدىمۇتالى داۋرەنبەكوۆ جانە ء«ابۋ حانيفا» مەدرەسە-كوللەدجىنىڭ ديرەكتورى ماحامبەت قۇلمۇحاممەد العىس حاتپەن ماراپاتتالدى.
وسى ارادا ايتا كەتەيىك, جيىن بارىسىندا بىرقاتار تۇلعاعا ءدىني باسقارما تاعايىنداعان قمدب-نىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان مەرەكەلىك توسبەلگى بەرىلدى.
فورۋمدا ءسوز العان باس ءمۇفتي ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى ءمۇفتياتتىڭ 30 جىلدىق بەلەسىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاريحي قولتاڭباسى جاتقانى داۋسىز ەكەنىن, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قامقورلىعىمەن ءدىني باسقارمانىڭ جۇمىسى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلگەنىن اتاپ ءوتتى.
باس ءمۇفتي, سونداي-اق شيرەك عاسىردان استام شەجىرەسى بار ءدىني باسقارما ساناۋلى جىلدار ىشىندە مۇسىلمان جاماعاتىنىڭ رۋحاني ومىرىندە ماڭىزدى ورىن الاتىن ورتالىققا اينالعانىن جەتكىزدى.
«بۇگىندە قوعامدا ءدىني سالاعا قاتىستى تەرەڭ ماسەلەلەر مەن وزەكتى سۇراقتار بويىنشا ءمۇفتياتتىڭ ءپاتۋاسى مەن شەشىمى ماڭىزدى رولگە يە. حالىققا ايتىلىپ جاتقان ناسيحات جۇمىستارىنىڭ ساپاسى ارتتى. ءدىن مەن ءداستۇر ساباقتاستىعى جان-جاقتى دارىپتەلۋدە. ءدىني وڭالتۋ جۇمىستارىنا سەرپىن بەرىلدى. قايىرىمدىلىق شارالارى جاڭاشا سيپات الدى. بۇگىن ءبىز يمامدار فورۋمىندا ءدىني سالاداعى جۇمىسىمىزدى ودان ءارى جانداندىرا ءتۇسۋ ءۇشىن جانە ءدىن قىزمەتكەرىنىڭ تۇلعالىق مارتەبەسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا, سونىمەن قاتار ءدىني راسىمدەردىڭ ءتارتىبىن قالىپتاستىرۋ باعىتىندا «اس بەرۋ مادەنيەتى», «زيرات جانە زيارات مادەنيەتى», «زياتكەر يمام» تۇجىرىمداماسى قۇجاتتارىن قابىلدايمىز», دەدى ن.تاعان ۇلى.
باس ءمۇفتيدىڭ ايتۋىنشا, اتالعان قۇجاتتار حالقىمىزدىڭ رۋحاني ومىرىنە وڭ اسەر ەتىپ, ناتيجەسىن بەرەدى دەگەن سەنىم مول. ەندىگى ماقسات – وسى قۇجاتتاردى حالىققا جەتكىزىپ, جان-جاقتى ناسيحاتتاۋ.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا ءدىني باسقارما توراعاسى: «ارداقتى پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) ءبىر حاديسىندە: «ادامعا العىس ايتا الماعان, اللاعا دا شۇكىر ەتە المايدى» دەگەن. وسىناۋ ساۋلەلى ءساتتى پايدالانىپ, ءدىنىمىزدىڭ, ءدىني باسقارمامىزدىڭ جاناشىرلارى – ەلباسى مەن مەملەكەت باسشىسىنا ءوزىمنىڭ جانە قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى اتىنان تاعى دا ايرىقشا العىسىمدى جەتكىزەمىن. اللا رازى بولسىن! راببىمىز حالقىمىزعا اماندىق, جۇرتىمىزعا تىنىشتىق ءناسىپ ەتىپ, تاۋەلسىزدىگىمىزدى باياندى ەتكەي! دەندەرىڭىز قۋاتتى, ءار كۇندەرىڭىز شۋاقتى بولعاي!» دەدى.
فورۋمنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «اس بەرۋ مادەنيەتى», «زيرات جانە زيارات ەتۋ مادەنيەتى», «زياتكەر يمام» قۇجاتتارى قابىلداندى. بۇل قۇجاتتار – جۇرتشىلىق اراسىندا ورىندالاتىن ءدىني راسىمدەردى بىرىزدىلىككە كەلتىرۋگە جانە زياتكەر يمام مارتەبەسىن بەرۋگە لايىقتى ءدىني قىزمەتشىلەردى ىرىكتەۋگە وڭ ىقپالىن تيگىزەدى.
«اس بەرۋ مادەنيەتى» قۇجاتى – حالىققا قۇدايى اس بەرۋدىڭ ءمانىن, ونىڭ دىندەگى ورنى مەن ءرولىن, قۇدايى اس بەرۋ مادەنيەتىنىڭ جەتى تىرەگى: شىنايى نيەت ەتۋ, قۇدايى اسقا جينالۋ, قۇران وقۋ جانە باتا جاساۋ, ىسىراپقا جول بەرمەۋ, قۇدايى استا ۋاعىز-ناسيحات ايتۋ, مارقۇمدى ەسكە الۋ, قۇدايى استا قاراپايىمدىلىقتى ساقتاۋ سىندى قاسيەتتى ۇعىمداردى كەڭىنەن تۇسىندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. وسى قۇجات تۇرعىنداردىڭ قۇدايى اس بەرۋى كەزىندە داستارقاندى بىرجۇيەلى ۇلگىمەن وتكىزۋ, ىسىراپشىلدىق پەن داڭعازالىق قوعامعا جول بەرمەۋ سەكىلدى ءىس-ارەكەتتەردى دارىپتەۋگە شاقىرادى. تۇتاستاي العاندا, مۇسىلمان قاۋىمىنىڭ قۇدايى اس بەرۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرىپ, ورىندالاتىن ءدىني راسىمدەر مەن جورالاردى جۇيەلەندىرۋگە جاڭا سەرپىن بەرەدى.
«زيرات جانە زيارات ەتۋ مادەنيەتى» قۇجاتى – ەلىمىزدىڭ مۇسىلمان قاۋىمى اراسىندا ومىردەن وتكەن ادامعا زيرات تۇرعىزۋ, مارقۇمدارعا زيارات جاساۋ ۇردىستەرىن ءبىر تارتىپكە كەلتىرىپ, جالپىعا ورتاق بىرىڭعاي مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋدى ماقسات ەتەدى. بۇل قۇجات زيرات كوتەرۋدىڭ ءمانى مەن ماقساتىن, ونىڭ ۇكىمدەرىن, مادەنيەتى مەن تەڭدىك ۇستانىمىن, قۇلپىتاس قويۋ, زيرات قۇرىلىستارى مەن كەسەنە سالۋ تۇرلەرىن تۇسىندىرەدى. زيارات جاساۋدىڭ ادەبى مەن مارقۇمعا سالەم بەرىپ, قۇران باعىشتاۋدى, كەسەنەلەرگە جانە ايەلدەردىڭ زيارات جاساۋ ءتارتىبىن ناسيحاتتايدى.
«زياتكەر يمام» قۇجاتى – قمدب مەشىت يمامدارىنىڭ جان-جاقتى ءبىلىمدى بولۋىنا, قوعام مەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە بەلسەندىلىك تانىتۋعا, شەشەندىك ونەردىڭ قابىلەتتەرى مەن داعدىلارىن يگەرۋگە ۇندەيدى. قۇجاتتا ءدىني قىزمەتشىلەردىڭ ءبىلىمى مەن بىلىكتىلىگىنە, ىسكەرلىگى مەن جاۋاپكەرشىلىگىنە سايكەس جوعارى ساناتقا ىرىكتەۋ ءۇشىن قويىلاتىن بىرقاتار تالاپ پەن ەرەجە قامتىلادى. وسى رەتتە ءدىن قىزمەتىندە «زياتكەر يمام» دەگەن جوعارى مارتەبەگە لايىقتى مامانداردى ىرىكتەۋ كوزدەلۋدە.
سوڭىندا فورۋمنىڭ ۇندەۋى جاريالاندى. وندا فورۋم قاتىسۋشىلارى بارشا قاۋىمدى «اس بەرۋ مادەنيەتى», «زيرات جانە زيارات مادەنيەتى» قۇجاتتارىندا كورسەتىلگەن تالاپ-وتىنىشتەردى ورىنداۋدا ىجداعاتتىلىق تانىتۋعا شاقىرعان.
