حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى, قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك بەلگىلى عالىمدار, شەت مەملەكەتتەردىڭ ەلشىلەرى قاتىسقان حالىقارالىق كونفەرەنتسيانى ءىس-شارانىڭ مودەراتورى, ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى ءامىرحان راحىمجانوۆ اشىپ, «قازاقستان جولى: بىرەگەي قالىپتاسۋ جانە ۇدەمەلى دامۋ» تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى. پلەنارلىق بولىمدە: جاڭعىرتۋ ۇدەرىستەرىنە جان-جاقتى كوزقاراس, قازاقستاننىڭ ەۆوليۋتسيالىق جولى دامۋىنىڭ كۆينتەسسەنتسياسى بولىپ تابىلاتىن تەڭگەرىم, جاھاندىق الەۋمەتتىك-مادەني, تەحنولوگيالىق پروگرەستى ۇستانۋدا كورىنەتىن ۇزىلىسسىزدىك, ساباقتاستىق, جاھاندىق سەكىلدى «قازاقستاندىق جولدى» قۇرايتىن بەس نەگىزگى سانات اتاپ كورسەتىلدى.
«قازىرگى قازاقستاننىڭ دامۋى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ەسىمىمەن جانە ونىڭ قىزمەتىمەن تىعىز بايلانىستى. ەلباسىنىڭ كەمەڭگەرلىگى مەن كورەگەندىگىنىڭ ارقاسىندا ءبىز نەبىر تار جول, تايعاق كەشۋدەن دە, نەشە ءتۇرلى سىننان دا بىرلىك پەن ىنتىماقتىڭ ارقاسىندا امان وتتىك. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ۇستانعان ساياسات قازاقستاننىڭ بۇكىل الەم مويىنداعان وزىندىك, «قازاقستاندىق جول» دەپ اتالاتىن ەرەكشە جولمەن دامۋىنا مۇمكىندىك بەردى», دەدى ءا.راحىمجانوۆ.
قاتىسۋشىلارعا شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى ۆلاديمير نوروۆ بەينەۇندەۋ جاسادى. «قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆ ازىرلەگەن جانە دايەكتى تۇردە ىسكە اسىرىلاتىن ەلدىڭ مودەلى, ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ, قوعامدىق كەلىسىم مەن ۇلتتىق بىرلىك تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ, مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق ينستيتۋتتاردى دامىتۋ الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋدىرادى. ونىڭ بەدەلدى ءارى شىنايى ۇنىنە بۇۇ-دا جانە قازىرگى زاماننىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلاناتىن باسقا دا اۋقىمدى الاڭدار دا مۇقيات قۇلاق اسادى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ شىۇ-نىڭ باستاۋىندا تۇردى جانە ۇيىمنىڭ دامۋى مەن نىعايۋىنا, ونىڭ حالىقارالىق ارەنادا مارتەبەسى مەن بەدەلىن ارتتىرۋعا زور ۇلەس قوستى», دەدى ۆ.نوروۆ.
حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قر ۇعا اكادەميگى دارحان قىدىرالى «تۇركى ينتەگراتسياسىنىڭ ارحيتەكتورى» تاقىرىبىن تارقاتىپ ايتتى.
«كوپ تۇرىكتىڭ اتاجۇرتىندا جاڭا مەملەكەتتىڭ ىرگەسىن قالاعان قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى تۇركى الەمىنىڭ ىنتىماقتاستىعىنا ءاۋ باستان ايرىقشا ءمان بەرىپ, تۋىس جۇرتتى تۇگەندەپ, ءۇزىلىپ قالعان التىن ارقاۋدى قايتا جالعادى. تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ القالى باسقوسۋلارىنا ۇيىتقى بولىپ, تۇركى كەڭەسى, تۇركپا, تۇركسوي, تۇركى اقساقالدار كەڭەسى, حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى سىندى ىرگەلى ۇيىمداردىڭ نەگىزىن قالاپ, ماڭىزدى يدەيالارعا باستاماشى بولدى», دەپ اتاپ ءوتتى د.قىدىرالى.
دجوردج ك.مارشالل اتىنداعى قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن زەرتتەۋ جونىندەگى ەۋروپالىق ورتالىعىنىڭ پروفەسسورى گرەگوري گليسون «قازىرگى ۋاقىتتاعى ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىق جانە جاھاندىق كەلىسىم – نازارباەۆ مودەلىنىڭ ءمانى» تاقىرىبىنا توقتالدى. عالىم ءوز بايانداماسىندا: «نازارباەۆ مودەلى» سوڭعى 30 جىلدا كورسەتىلگەن ەڭ تابىستى دامۋ باعدارلاماسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل مودەل پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتە عانا ەمەس, بۇكىل الەمدە تابىستى. بۇل كوپشىلىك مويىنداعان ۇلكەن جەتىستىك. «نازارباەۆ مودەلى» جاھاندىق ماڭىزعا يە, اسىرەسە قازىرگى الەمدىك ءتارتىپتىڭ وزگەرۋ كەزەڭىندە», دەپ وي ءبولىستى.
رەسەي ۇلتتىق ستراتەگيا ينستيتۋتىنىڭ حالىقارالىق جوبالارى جونىندەگى ديرەكتورى يۋري سولوزوبوۆ اتاپ وتكەندەي, «نازارباەۆ مودەلى» قازاقستانعا بىرەگەي تاريحي مۇمكىندىكتى – حالىقارالىق قاتىناستاردا تابىستى ءارى بەدەلدى مەملەكەت بولۋعا مۇمكىندىك بەردى».
«نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستامالارى ۇنەمى توسىن جانە وزەكتى. ولار جاھاندىق قارقىنىمەن جانە ءدوپ تۇسەتىن ساياسي بولجامىمەن تاڭعالدىرادى. الەمدىك ساياساتتا «نازارباەۆ مودەلى» تەرمينىنىڭ پايدا بولۋى بەكەر ەمەس. مەن ونى ءتيىمدى جانە كەيدە توسىن ستراتەگيالاردىڭ جيىنتىعى رەتىندە انىقتايمىن. بۇل ەلباسىنىڭ الەمدىك تابىستى ساياساتكەر جانە رەفورماتور, دانا بىتىمگەر جانە ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ باستاماشىسى رەتىندەگى اۆتورلىق مودەلى», – دەدى يۋ.سولوزوبوۆ «نازارباەۆ مودەلى: جاھاندىق كەلىسىم ءۇشىن جاڭا ستراتەگيا» تاقىرىبىنداعى بايانداماسىندا.
كونفەرەنتسياعا وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى س.نيازحودجاەۆ, ماجارستاننىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى م.گالوشفاي, ازەربايجان مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى جانىنداعى ساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ە.ناسيروۆ, قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى جانىنداعى سىرتقى ساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى حالىقارالىق ۇيىمدار مەن ينتەگراتسيالىق بىرلەستىك ءبولىمىنىڭ باسشىسى م.جاربوسىنوۆا قاتىستى.
كونفەرەنتسيادا قازاقستاننىڭ كوپ ۆەكتورلى بەيبىتسۇيگىش ساياساتى, ەلباسىنىڭ سىرتقى ساياسي باستامالارىنا بايلانىستى ساياسي, ەكونوميكالىق, قۇقىقتىق, تاريحي, مادەني, الەۋمەتتىك جانە باسقا دا اسپەكتىلەرى تالقىلاندى.
