شۇعا اۋىلى اۋدان ورتالىعىنان 100 شاقىرىم جەردە. وسىدان-اق, ونىڭ وبلىس ورتالىعىنان قانداي تۇكپىر شالعايدا ورنالاسقانىن بايقايسىز. اۋىل جولبولدى اۋىلدىق اۋماعىنىڭ بولىمشەسى. ارالارى – 40 شاقىرىم. شاعىن اۋرۋحانا دا, پوشتا بولىمشەسى دە سول جاقتا. ءبىر جىلدارى وبلىس اكىمدىگى شالعايدا جاتقان ەل, قىس-بوراندا قايدا بارادى, جولى بولسا جوق دەپ كادىمگىدەي اۋرۋحانا دا سالىپ بەردى. وكىنىشكە قاراي, قازىر قايران اۋىل وبلىستىڭ دا, اۋداننىڭ دا اكىمقارالارىنىڭ نازارىنان تىس قالعانداي كۇيدە.
شۇعا اۋىلى اۋدان ورتالىعىنان 100 شاقىرىم جەردە. وسىدان-اق, ونىڭ وبلىس ورتالىعىنان قانداي تۇكپىر شالعايدا ورنالاسقانىن بايقايسىز. اۋىل جولبولدى اۋىلدىق اۋماعىنىڭ بولىمشەسى. ارالارى – 40 شاقىرىم. شاعىن اۋرۋحانا دا, پوشتا بولىمشەسى دە سول جاقتا. ءبىر جىلدارى وبلىس اكىمدىگى شالعايدا جاتقان ەل, قىس-بوراندا قايدا بارادى, جولى بولسا جوق دەپ كادىمگىدەي اۋرۋحانا دا سالىپ بەردى. وكىنىشكە قاراي, قازىر قايران اۋىل وبلىستىڭ دا, اۋداننىڭ دا اكىمقارالارىنىڭ نازارىنان تىس قالعانداي كۇيدە. داستارقانى مول, مالى كۇيلى, بالالى-شاعالى وتباسىلارى الىستاعى اۋىلدان كەتپەي تۇرىپ جاتىر. شۇعاعا كەرەگى – جول. جول قيىندىعىن ءبىز دە كوردىك. ويپىرىم-اي, كەلۋىن كەلدىك-اۋ, ەندى اۋىلدان شىعىپ ۇلكەن جولعا قاشان جەتەرمىز دەپ تە اسىقتىق. ءجۇز رەت ەستىگەنشە, ءبىر رەت كورگەن ارتىق. اۋىلداعى اعايىن كۇندە قيىندىق تارتىپ جۇرگەندە ءبىر رەت كورگەن قيىندىققا شىدايسىڭ. كورشىلەس باسقامىس, قاراقوعا اۋىلدارى دا وسى كۇيدى باستان وتكەرۋدە. شۇعانىڭ جولىن جوندەتىپ, تاس توسەتپەكشى بولىپ, اۋىلدىڭ اماناتىن ارقالاعان زەينەتكەر ۇستاز ەلەۋسىز اپايدىڭ دا بارماعان جەرى, باسپاعان تاۋى قالماپتى.
– ويبوي, قارعام-اۋ, ءبارىڭ دە اۋىلدا وستىڭدەر عوي. ومىرگە قادام باساتىن ۇلكەن جولدى اۋىلدان باستادىڭدار. ءبىزدى ۇمىتىپ كەتكەندەرىڭ قالاي؟ ءبىز قازىر قىس ەرتە تۇسپەسە ەكەن, ايازدى بوراندار بولماسا ەكەن دەپ تىلەۋدەمىز. شۇعالىقتار قىس كەزىندە ءتىپتى, اپتالاپ, ايلاپ اۋىلدان شىقپاي قار جامىلىپ وتىرادى. كىمگە ارىز-شاعىم, مۇڭىمىزدى ايتامىز؟ – دەيدى ەلەۋسىز اپاي.
ەلەۋسىز اپاي ايتقانداي, بىلتىرعى ساقىلداعان قىستا شۇعانىڭ تەمىرلان دەگەن بالاسى كەنەتتەن اۋىرادى. جولبولدىداعى اۋرۋحانانىڭ وزىنە جەتە الماي اۋرۋ بالامەن وتباسى بوراندا جولدا قالادى. اۋىل دارىگەرى ەركەش ءومىروۆا ۇيالى تەلەفون ارقىلى اۋداندىق اۋرۋحانا دارىگەرلەرىمەن بايلانىسىپ, شۇعىل ەم-شارا جاساعاننىڭ ارقاسىندا تەمىرلان امان قالدى. وسى جاعدايدان سوڭ الماگۇل مەن جەڭىس سەيىلحانوۆتار بالالارىنىڭ بولاشاعىن ويلاپ, اۋىلدان ەكىباستۇز جاققا كوشىپ كەتتى. ءبىزدىڭ ارىپتەسىمىز فارحات امىرەنىڭ اكەسى دە بوراندى كۇنى شۇعانىڭ قار قۇرسانعان جولىنان شىعا الماي قازا بولدى.
ەكىباستۇز دەمەكشى, بۇل كۇندەرى اقتوعاي اۋدانىنا قاراستى شۇعا, باسقامىس, قاراقوعا اۋىلدارىنىڭ تۇرعىندارى وبلىس اكىمدىگىنەن اۋىلدارىن ەكىباستۇز قالاسى اۋماعىنا قوسۋدى سۇراپ وتىر. شۇعا مەن ەكىباستۇزدىڭ اراسى – 100 شاقىرىم. ەكىباستۇزدىڭ اقكول اۋىلى ارالىعىندا جول ۇنەمى تازالانىپ وتىرادى. جول اشىق دەگەن ءسوز. شۇعا اۋىلى سياقتى جىلدىڭ ءتورت مەزگىلىندە جول ازابىن تارتىپ, قىس الدىندا قورقىنىشتا وتىرمايدى.
ارينە, ەشكىم دە شاعىن اۋىلداردىڭ جولىنا جارقىراتىپ جول توسەپ, ءبارىن ءبىر كۇندە قاتىرىپ تاستا دەمەيدى, بىراق, اۋداننىڭ ءبىر تۇكپىرىندە ەل مال-جانىن اسىراپ وتىرعان سوڭ, تاس توسەپ, جولىن تەگىستەپ جوندەۋ مىندەت. ەلىمىز بويىنشا 8 مىڭداي اۋىل بولسا, ونىڭ 1 مىڭدايى شاعىن اۋىلدار. ونىڭ ىشىندە وسى شۇعا دا بار.
وبلىستاعى اۋىلداردا حالىق سانى جىلدان-جىلعا ازايىپ بارادى. مەكتەپتەردەگى سىنىپتاردا كەيبىر اۋىلداردا 2-5-تەن وقۋشى قالدى. شاعىن كومپلەكتىلى مەكتەپتەر, فەلدشەرلىك بولىمشەلەر, پوشتالار جاپپاي جابىلىپ جاتىر. جولى, مەكتەبى, مەديتسينالىق قوسىن, پوشتا بولىمشەسى جوق اۋىلداردا ەرتەڭ ەشكىم دە تۇرمايدى. شارباقتى اۋدانىنىڭ سىنتاس اۋىلىنان كەلگەن ايان جۇماباەۆ اۋىل, اۋدان ورتالىعى اراسىنداعى تاس جولدا اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى ساپاسىز جۇرگىزىلگەنىن, بۇگىنگى جاعدايى دا سىن كوتەرمەيتىنىن ايتسا, پاۆلودار اۋدانى, قاراتوعاي اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى اۋىل مەن نەگىزگى ۇلكەن جولدىڭ اراقاشىقتىعى بار-جوعى 6 شاقىرىم بولسا دا, جازدا جاياۋ جۇرەمىز, قىستا مۇلدەم قالاعا بارا المايمىز. ويتكەنى, جازدا جول جامان دەپ تاكسيستەر كەلمەيدى, قىستا جولدى قار جاۋىپ تاستايدى, دەيدى. اۋىل اكىمدىگى مەن شارۋا قوجالىقتارى بىرلەسىپ جولدى تازالاپ, قاتال قىستان قۇتقارىپ وتىرادى ەكەن.
ءوندىرىستى سولنەچنىي كەنتىنىڭ تۇرعىندارى دا ەكىباستۇزعا جۇمىسقا بارۋ ءۇشىن تالاي جىلدار بويى جول قيىندىعىن تارتىپ كەلەدى. وبلىستىق ماڭىزى بار ەكىباستۇز گرەس-2 ستانساسىنا الىپ باراتىن اۆتوموبيل جولىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 26,9 شاقىرىمدى قۇرايدى. تاعى دا بار-جوعى 11 شاقىرىمداعى جوندەۋ جۇمىستارىن جىلدار بويى سوزىپ كەلەدى. وبلىس ورتالىعىنىڭ ىرگەسىندە تۇرعان اقسۋ قالاسىنا قاراستى العاباس اۋىلىنان ەرتىس, اقتوعاي اۋداندارىنا الىپ باراتىن ۇلكەن جولدىڭ بۇرىلىسى 20 جىل بويى ۇڭقىر-شۇڭقىر كۇيى جاتىر. قالانىڭ اكىمى بولات باقاۋوۆ, اۋدان اكىمدەرى مۇرات سەيىتاحمەتوۆ پەن نىعمان پىشەنباەۆ سول جەرمەن ءجۇز رەت ءجۇرىپ وتسە دە مىڭق ەتپەيدى. ايتار جاۋاپ بىرەۋ: ول رەسپۋبليكالىق جول, بىزگە قاتىسى جوق, دەيدى. ولاي بولاتىن بولسا, 20 جىل بويى شۇڭقىردان كوز اشپاي تۇرعان سول تيتتەي بۇرىلىستى كۇش سالىپ, ماسەلە كوتەرىپ قالايدا جوندەتۋگە بولادى عوي. حالىق, ەل وسى ءۇش اكىمگە قاراپ وتىر.
وبلىستىق اۆتوموبيل جولدارى جولاۋشىلار تاسىمالى باسقارماسىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا, جەرگىلىكتى ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 4148,3 شاقىرىمدى قۇرايدى, سونىڭ ىشىندە وبلىستىق ماڭىزى بارى – 1183,9 شاقىرىم, اۋداندىق ماڭىزى بارى 2964,4 شاقىرىمدى قۇرايدى. امال قانشا, وسىلاردىڭ بىرەۋىنىڭ قالتارىسىندا ەلەۋسىز اپايىمىز تۇراتىن شۇعا اۋىلىنىڭ اتى جازىلماپتى. بەيىمبەت اعامىز جازىپ كەتكەن كەشەگى «شۇعانىڭ» بۇگىنگى «بەلگىسى» وسىنداي.
جاقىندا وبلىسقا كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا ءمينيسترى اسقار جۇماعاليەۆ كەلدى. ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەلباسى ەلىمىزدەگى اۆتوكولىك جولدارىنىڭ احۋالىن قاتاڭ سىنعا العان بولاتىن. ءمينيستردىڭ ءبىزدىڭ وبلىسقا جەدەلدەتە كەلۋى تەگىن ەمەس. وبلىستا استانا–پاۆلودار باعىتىنداعى اۆتوبان, ەرتىس وزەنى ارقىلى وتەتىن جاڭا كوپىر, ەلباسىنىڭ باقىلاۋىنداعى پاۆلودار قالاسىنىڭ باتىس اينالما جولى جانە ومبى–مايقاپشاعاي حالىقارالىق تاس جولىنىڭ قۇرىلىسى ءالى اياقتالعان جوق. كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى كوميتەتىنىڭ توراعاسى زامير ساعىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, اۆتوكولىك جولدارىنىڭ قۇرىلىسى مەن جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن تەكسەرەتىن كوميسسيا پاۆلودار وبلىسى بويىنشا بىرقاتار كەمشىلىكتەردى انىقتاپتى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بيىل ەلىمىزدە اۆتوكولىك جولدارىنىڭ قۇرىلىسىنا ءارى ونى جوندەۋگە 19,4 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن ەكەن. بۇگىندە استانا–پاۆلودار باعىتىنداعى جولدىڭ جۇمىسى جۇرگىزىلۋدە. مينيستر وسى اتالعان جوبالار بويىنشا جول ساپاسىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋدى, مينيسترلىك تاراپىنان ايتىلعان كەمشىلىكتەردى جويۋدى تاپسىردى.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان».
پاۆلودار وبلىسى.
