ولاردى قاۋىپتى ورتادان قالاي قايتارۋعا بولادى؟
ءدىن – جاراتۋشى مەن ادام اراسىن جاقىنداستىرۋشى ءھام بايلانىستىرۋشى ءىلىم. دەسەك تە: «ءبىز شىن قۇلشىلىق قىلۋدىڭ ءمانىسىن بىلەمىز بە؟», «قۇداي جولى ۇعىمىن سانا تۇكپىرىنە قانشالىقتى ورنىقتىرا الىپ ءجۇرمىز؟», «شىن عيبادات ۇعىمىن قانشالىقتى تۇيسىنە الدىق؟», «ءدىنىمىزدى شاريعاتتىڭ تار شەڭبەرىندە قاراستىرۋ ارقىلى يمانىمىز بەن رۋحاني ءتىنىمىزدى السىرەتىپ المادىق پا؟» دەگەن ساۋالداردىڭ كوپ كوكەيىندە تۋىندايتىنى بەلگىلى. ارينە, دۇنيە كەڭىستىگىن شارپىعان رۋحاني جانە ءدىني داعدارىس, ونىڭ قازاق قوعامىن اينالىپ وتپەۋى, ءدىني احۋال توڭىرەگىندەگى شيەلەنىستەردىڭ بەلەڭ الۋى, جۇرتتىڭ جات ءدىني اعىمداردىڭ يىرىمىنە تارتىلعان جاستارعا: «بۇلارعا ءوزى نە جەتپەيدى؟» دەپ الاڭ كوڭىلمەن قاراۋى وسى تەكتەس ساۋالداردىڭ بوي كوتەرۋىنە, يسلامنىڭ رۋحاني الەمىنە تەرەڭدەپ بارۋدىڭ ەل ىشىندە كەمشىن ءتۇسىپ جاتقانىنا, ەندەشە, بۇعان «جۇرەك كوزىمەن» قايتا قاراۋدىڭ مەزگىلى جەتكەنىنە تۇرتكى بولۋدا.
ولاردى قاۋىپتى ورتادان قالاي قايتارۋعا بولادى؟
ءدىن – جاراتۋشى مەن ادام اراسىن جاقىنداستىرۋشى ءھام بايلانىستىرۋشى ءىلىم. دەسەك تە: «ءبىز شىن قۇلشىلىق قىلۋدىڭ ءمانىسىن بىلەمىز بە؟», «قۇداي جولى ۇعىمىن سانا تۇكپىرىنە قانشالىقتى ورنىقتىرا الىپ ءجۇرمىز؟», «شىن عيبادات ۇعىمىن قانشالىقتى تۇيسىنە الدىق؟», «ءدىنىمىزدى شاريعاتتىڭ تار شەڭبەرىندە قاراستىرۋ ارقىلى يمانىمىز بەن رۋحاني ءتىنىمىزدى السىرەتىپ المادىق پا؟» دەگەن ساۋالداردىڭ كوپ كوكەيىندە تۋىندايتىنى بەلگىلى. ارينە, دۇنيە كەڭىستىگىن شارپىعان رۋحاني جانە ءدىني داعدارىس, ونىڭ قازاق قوعامىن اينالىپ وتپەۋى, ءدىني احۋال توڭىرەگىندەگى شيەلەنىستەردىڭ بەلەڭ الۋى, جۇرتتىڭ جات ءدىني اعىمداردىڭ يىرىمىنە تارتىلعان جاستارعا: «بۇلارعا ءوزى نە جەتپەيدى؟» دەپ الاڭ كوڭىلمەن قاراۋى وسى تەكتەس ساۋالداردىڭ بوي كوتەرۋىنە, يسلامنىڭ رۋحاني الەمىنە تەرەڭدەپ بارۋدىڭ ەل ىشىندە كەمشىن ءتۇسىپ جاتقانىنا, ەندەشە, بۇعان «جۇرەك كوزىمەن» قايتا قاراۋدىڭ مەزگىلى جەتكەنىنە تۇرتكى بولۋدا.
بۇگىندە الەم قۇبىلمالى ءارى تەربەلمەلى كۇيدى باسىنان كەشىپ تۇر. قازاق قوعامىنىڭ دا دۇنيە كەڭىستىگىن شارپىعان ءدال وسىنداي ءدىني-رۋحاني داعدارىستان الشاق كەتە المايتىنى تۇسىنىكتى. سوندىقتان, ەل ىشىندە يسلامدى بەلگىلى ءبىر حاديستەر مەن اياتتار اياسىندا تۇسىندىرمەك بولعان, تۋرا جولدان اداسىپ, اقىر اياعىندا «باسىن قاي جارعا سوعارىن بىلمەي داعدارعان» جانداردىڭ كەزدەسۋى ءبىز ءۇشىن تاڭسىق بولۋدان, يا تاڭدانىس تۋدىرۋدان قالدى. وسى ورايدا, شىنىمەن دە, «ولارعا نە جەتپەيدى؟» دەگەن ساۋالدىڭ تۋىندارى انىق. ارينە, بۇعان ءبىر سوزبەن, يمانىمىز بەن رۋحاني ءتىنىمىزدىڭ السىرەۋىنەن دەپ جاۋاپ بەرۋگە دە بولادى. بىراق, بۇل ماسەلەنىڭ «كۇردەلەنۋ باعىتىنا» قاراي دامىپ بارا جاتقانىن كورىپ, اسىرەدىنشىلدىك كورىنىستەرگە ۇركە قاراۋىمىزعا تۇرتكى بولعان مۇنداي جايتتاردىڭ ءيىرىمى سان-سالالى, ال تامىرى تەرەڭدە جاتقانىن اڭعارامىز.
ال اعا بۋىن وكىلدەرىنىڭ جات ىلىمدەردىڭ جەتەگىندە كەتكەن جاستاردىڭ ءدىني كوزقاراستارىن ۇعىنا الماي, باس شايقاۋىنىڭ سىرى نەدە؟ اداسقان اعىمدارعا ەلىككەن, وزدەرى دە اداسۋشىلىققا بوي الدىرعان جانداردى قالىپتى ورتاعا قالاي قايتارۋعا بولادى؟ بۇل وتكەن عاسىردا باتىس الەمىندە پايدا بولعان «جوعالعان ۇرپاق» ۇعىمىن ەسكە سالماي ما؟ ءبىز لاڭكەستىك اعىمدارعا بوي الدىرعان جاستارعا قاتىستى تۋىنداعان وسىنداي ساۋالدارىمىزدى ءدىن ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ «ءدىن ماسەلەلەرى جونىندەگى عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تالداۋ ورتالىعىنىڭ» جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى, بەلگىلى ابايتانۋشى اسان وماروۆقا قويىپ كورگەن ەدىك. ول بولمىس-باعدارى كۇماندى ۇيىمدارعا تارتىلعان جاستار باتىستىڭ «جوعالعان ۇرپاق» ۇعىمىن راسىمەن ەسكە سالاتىنىن ايتا كەلە, بۇعان قاتىستى ءوز وي-پايىمىن بىلايشا جەتكىزدى: «جوعالعان ۇرپاق» ۇعىمى ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىنگى باتىس قوعامىندا ءدۇنيەگە كەلدى. ويتكەنى, قالىپتى ءومىردىڭ ويران-بوتقاسى شىقتى – بۇكىل ەۋروپا ەشقانداي ماعىناسى جوق سوعىس ورتىنە وراندى. ماتەريالدىق كۇيزەلىسكە بۇرىن-سوڭدى بولماعان وي-سانانىڭ تەنتىرەۋى قوسىلدى – بۇل ەۋروپا ەلدەرىن «كوممۋنيزم ەلەسى» كەزگەن, اتەيستىك يدەيالار اسقىنعان كەز ەدى. ءومىرى ويپىل-تويپىل ۋاقىتقا تاپ كەلگەن بۇتىندەي ءبىر ۇرپاق وسىلايشا «جوعالعان» بولاتىن».
ا.وماروۆتىڭ ايتۋىنشا, ءبىزدىڭ قوعامداعى مۇنداي سيپاتتاعى تۇيتكىلدەردىڭ پايدا بولۋىنا بەلگىلى ءبىر جايتتار تۇرتكى بولعان. «قۇداي الاساپىران داۋىردە ءومىر سۇرۋدەن ساقتا» دەمەكشى, كەڭەس وداعى ىدىراعان 90-جىلدار قىزىل يمپەريا قۇرامىندا بولعان ەشبىر حالىققا وڭايعا سوقپاعانى حاق. ءداستۇرلى قوعامعا ءتان ار-ادامگەرشىلىك ۇعىمدارىن تەك پايدا تابۋعا جانتالاسا ۇمتىلعان جىرتقىش, جابايى كاپيتاليزم اياعىمەن تاپتاپ ءوتتى. مەيىرىم, ىزگىلىك, ادامگەرشىلىك قاسيەتتەر سىرتقا تەبىلدى. بەينەلەپ ايتقاندا, اقشانى اكە, ساۋدانى شەشە دەگىزگەن جانە كەدەي باي بولسام, باي قۇداي بولسام دەيتىن جاڭا يدەولوگيا قالىپتاستى. بۇل جاعدايدا سويىلدىڭ ۇشى ساناسى تولىسىپ ۇلگەرمەگەن جاس ۇرپاققا تيەتىنى, اۋىردىڭ استىندا سولاردىڭ قالاتىنى ءوز-وزىنەن تۇسىنىكتى عوي», دەيدى بۇل تۋراسىندا ا.وماروۆ. ونىڭ پىكىرىنشە, ءدۇدامال اعىمدارعا بوي الدىراتىنداردىڭ كەيىنگى تولقىننىڭ اراسىندا ءجيى ۇشىراساتىنى – وسىنىڭ كورىنىسى. بۇل رەتتە ول: «سول جاس بۋىننىڭ بارىنە توپىراق شاشۋدان اۋلاقپىز, بىراق بايقاپ وتىرساق, ءومىر جولىن تابا الماعاندار, باعىتىنان اداسقاندار ارتقى تولقىن ىنىلەر اراسىندا كوبىرەك سياقتانادى دا تۇرادى. كەيبىرى بايلىققا قۇنىقتى, كەيبىرى تالانتىن تارك ەتىپ, ومىردەن ءتۇڭىلدى, تالايى تۇرمەگە توعىتىلدى, جات ءدىني اعىمعا اربالعاندارى قانشاما دەگەندەي, ءومىر شىندىعىندا جانشىلعان, تاپتالعان تاعدىرلار تىم كوپتىگىن كوزى بارلار وزدەرى دە كورەدى. اسىرەدىنشىلدىك, سۋيتسيد, نەكەدەن اجىراسۋدىڭ كوبەيە ءتۇسۋى دە وسىنىڭ كورىنىستەرى. دەمەك, «جوعالعان ۇرپاق» تىركەسى اينالىمعا ەنۋگە, ءومىر سۇرۋگە قۇقىلى سياقتى», دەيدى.
ال ءبىزدىڭ اداسقان اعىمداردىڭ قارماعىنا ءىلىنىپ, ءوز سانالارىن ۋلاعان جاستاردى قاۋىپتى ورتادان قالاي قايتارۋعا بولادى دەگەن ساۋالىمىزعا ول: «مەنىڭ بىلۋىمدە, قاتىگەز ۋاقىتتىڭ «قۇربانى» بولعان, قازىرگى جاستارى 25-35 ارالىعىنداعى ۇرپاققا قوعام تاراپىنان تۇسىنۋشىلىكپەن قاراۋشىلىق جەتىسپەي كەلەدى. ۇلى ابايدىڭ: «ادام بالاسىن زامان وسىرەدى, كىمدە-كىم جامان بولسا, زامانداسىنىڭ ءبارى ۆينوۆات», دەگەن ۇلاعاتىن ەسكەرىپ, تىلگە تيەك ەتىلگەن جوعالعان ۇرپاعىمىزدى قامقورلىققا الۋ, ولارعا كەزىندە الماعان جان جىلۋىن جەتكىزۋ قوعامنىڭ ۇلكەن بورىشى دەپ ويلايمىن», دەپ جاۋاپ بەردى.
سونىمەن, پايعامبارىمىزدىڭ: «ەش نارسەگە, ءتىپتى, دىنگە دە شەكتەن تىس بەرىلمەڭدەر. سىزدەردەن بۇرىن وتكەن كوپ قاۋىم دىنگە شەكتەن تىس بەرىلگەندىكتەن, وكىنىشتە قالعان», دەگەن ءحاديسىن قۇراندى «تەرىس وقيتىن» جاستاردىڭ ساناسىنا قالاي قۇيۋعا بولادى؟ «ءبىز سەندەردى ورتا جولدى ۇستاناتىن قاۋىم قىلدىق…», دەگەن قاسيەتتى قۇران كارىمنىڭ سانامىزعا ساۋلە قۇياتىن تاعى ءبىر اياتىن تۇيسىگىمىزبەن قانشالىقتى تۇسىنە الىپ ءجۇرمىز؟ بۇل ساۋالداردىڭ بارلىعىنا جاۋاپ ىزدەۋ, ەڭ الدىمەن, قوعامدى رۋحاني ساۋىقتىرۋ ءۇشىن قاجەت.
وسى ورايدا, ءدىني سانانى قاۋىپتىڭ ءتۇر-تۇرىنەن قورعاۋ مەن ونىڭ الدىن الۋدىڭ جولدارى كوپ جاعدايدا قازاقى دۇنيەتانىمعا, ۇلى ويشىلداردىڭ ىلىمدەرىمەن سۋسىنداۋعا دا بايلانىستى ەكەنىن ەستەن شىعارماعان ءجون. ماسەلەن, ناعىز اسىلدىڭ جاسىق دۇنيەمەن الماستىرىلۋى, ءدىني ءارى رۋحاني ءىلىم مەن تانىمدا قانداي دا بولماسىن اۋىتقۋلار مەن اداسۋلاردىڭ ورىن الۋى, شىن ءدىن مەن شاتاق ءدىننىڭ اراجىگىن ايىرۋ تۋراسىندا شاكارىم قاجىنىڭ «تۋرا جولدا قايعى تۇرماس» دەگەن ولەڭىندە جاقسى ايتىلعان:
«تازا اقىلمەن تاپپاعان ءدىن
شىن ءدىن ەمەس – جىندىلىق.
قارمالاعان ءبىر سوقىرسىڭ,
ولگەن وي مەن كوز, قۇلاق», –
دەسە تاعى بىردە:
«تازا ءدىننىڭ شىن نەگىزىن,
ۇستاعان ءبىر پەندە جوق,
دۇنيە تولعان كوپ شاتاق ءدىن,
ءبارى بىردەي شاتپىراق», –
دەيدى شاكارىم.
بۇل جايلى ءوز قارا سوزدەرىندە اباي دا از ايتپاعان. ويشىلدىڭ يماندى السىرەتپەۋ, عيبادات قىلۋ, قۇلشىلىق ەتۋ, پەندەنىڭ تۋرا جولى سىندى ماسەلەلەردى سىن ەلەگى مەن وي سۇزگىسىنەن وتكىزىپ, «قۇداي جولى», «تازا مۇسىلمان», «تولىق ادام» ۇعىمدارىنىڭ ءمانىسىنە تەرەڭدەپ بارۋى – وسىنىڭ ايعاعى. ماسەلەن, اباي: «ەگەر نە ءتۇرلى بولسا دا, يا ءدۇنيەڭنەن, يا اقىلىڭنان, يا مالىڭنان عادالەت-شاپاعات سەكىلدى بىرەۋلەرگە جاقسىلىق تيگىزبەك ماقساتىڭ بولسا, ول جول – قۇدايدىڭ جولى», دەپ تۇسىندىرەدى. سونداي-اق, اباي: «راقىمدىلىق, مەيىرباندىلىق, ءارتۇرلى ىستە ادام بالاسىن ءوز باۋىرىم دەپ, وزىڭە ويلاعانداي ولارعا دا بولسا يگى ەدى دەمەك, بۇلار – جۇرەكتىڭ ءىسى», دەپ «ءتىرى ادامنىڭ جۇرەكتەن اياۋلى جەرى جوق» دەگەندى ساناعا ساۋلە رەتىندە قۇيادى. ايات-حاديستەردە دە: «ادامنىڭ ەڭ جاقسىسى – وزگەلەرگە پايداسى كوپ تيگەن ادام», يا بولماسا «ەشكىمگە جاماندىق جاساما, وزىڭە دە ەشكىمنىڭ جاماندىق جاساۋىنا جول بەرمە», دەپ كورسەتىلۋى – باعىت-باعدارى ب ۇلىڭعىر, ماقسات-مۇددەسى كومەسكى اعىمداردىڭ جەتەگىندە كەتكەن, «ب ۇلىڭعىر الەمدە» ءومىر ءسۇرىپ جۇرگەن جاستارعا وي سالار-اق دۇنيەلەر. سەبەبى, ءال-عىمران سۇرەسى, 140-اياتتا دا: «اللا زالىمداردى سۇيمەيدى», دەلىنگەن ەمەس پە؟!
ەندەشە, قوعامدى رۋحاني جاعىنان ساۋىقتىرۋ ۋاقىت تالابى تۋىنداتىپ وتىرعان ماسەلەگە اينالدى. بۇل رەتتە, قازاق جەرىنەن تامىر تارتقىسى كەلگەن بولمىسى جات دىنسىماقتاردىڭ تارالۋ ءۇردىسىنە بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە شەكتەۋ قويۋ, ءدىن اينالاسىندا قوردالانعان تۇيىندەردى تارقاتۋ ماقساتىندا بەلگىلى ءبىر جۇمىستاردىڭ باسى قايىرىلعانىن ايتپاي كەتۋگە بولماس. ماسەلەن, ءتيىستى وزگەرىستەرمەن تولىققان «ءدىني قىزمەت جانە ءدىني بىرلەستىكتەر تۋرالى» جاڭا زاڭ قابىلدانعاننان كەيىن, وسى زاڭنىڭ تالاپ-ەرەجەسىنە سايكەس, وتكەن جىلدىڭ قازان ايىندا 4,5 مىڭ ءدىني بىرلەستىكتى قايتا تىركەۋدەن وتكىزۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. «ءدىني بىرلەستىكتەردى قايتا تىركەۋدەن وتكىزۋ» دەۋ ءبىر قاراعاندا وڭاي اتقارىلار شارۋا, ايتار اۋىزعا جەڭىل ءسوز بولىپ كورىنۋى مۇمكىن. دەسەك تە, ول ءالى كۇردەلى دە قاۋىرت جۇمىستاردى قاجەت ەتەتىنىن سالا ماماندارى ءتۇسىنىپ وتىر. ولاردىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا قازاقستانداعى كونفەسسيالاردى جىكتەۋ جۇيەسى ەداۋىر جەتىلدىرىلگەن. ەگەر ءدىن ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنەر بولساق, بۇگىندە كونفەسسيالاردىڭ ناقتى سانى 46 ەمەس, 17. العاشقىدا 4,5 مىڭ بولعان ءدىني بىرلەستىكتىڭ ورنىندا 3088 ءدىني بىرلەستىك پەن ولاردىڭ فيليالدارى قالعان. ال تىركەلگەن ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ سانى جاعىنان يسلام ءدىنى – 72 پايىزدى, پراۆوسلاۆيە – 9 پايىزدى, كاتوليكتىك – 3 پايىزدى, پروتەستانتتىق – 14 پايىزدى, ال قالعان كونفەسسيالار 2 پايىزدى قۇراعان.
ارينە, ءبىر قاراعاندا ءدىني بىرلەستىكتەردى رەتتەۋ مەن جۇيەلەۋ ماقساتىندا جاسالعان جۇمىس از ەمەس سەكىلدى. دەسەك تە, شەتەلدەن كەلىپ, قوعامدىق ساناعا ىرىتكى سالۋى ىقتيمال ءتۇرلى ءدىني اعىمداردىڭ باقىلاۋسىز ەنۋىنە توسقاۋىل قويۋ, ءداستۇرلى ەمەس كونفەسسيالار مەن تەرىس پيعىلدى ءدىني ءبىرلەستىكتەردىڭ سانىن ازايتۋ, ولاردىڭ تامىرىن كەسۋ ءۇشىن بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى ءالى دە جانداندىرا ءتۇسۋ قاجەت. سەبەبى, يمانى جارىم, ءدىني ساۋاتى تومەن جاستار تەرىس اعىمداردىڭ تۇزاعىنا وڭاي ىلىگەتىنى بەلگىلى. ونداي جاستار حانافي مازحابىن ۇستاناتىن حالىقتىڭ سان عاسىرلىق وزىنە ءتان داستۇرلەرىن تەرىسكە شىعارۋدى ماقسات تۇتادى. ويتكەنى, جاستاردىڭ اراسىندا ءدىنىمىز بەن ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ءبىر-بىرىنە قارسى قويۋ ۇدەرىسى بەلەڭ الۋدا. ونداي جاستاردىڭ ۇستانىمدارى جەكەلەگەن قۇران اياتتارى مەن حاديستەرگە نەگىزدەلۋىمەن قاۋىپتى بولىپ تۇر. ءبىر عانا مىسال: تاكفيرشىلەر بەس ۋاقىت ناماز وقىماعان ادامداردىڭ بارلىعىن كاپىرلەر دەپ ۇقتىرسا, سالافيا اعىمىنا تارتىلعان جاستار قايتىس بولعان ادامداردىڭ باسىنا زيارات قىلۋ, اۋليەلەردى قۇرمەتتەۋ, بەلگىلى ءبىر سالت-داستۇرلەردى ۇستانۋ سياقتى ارەكەتتەردى كۇنا دەپ ۇعىپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزعا ءوز كەسىرىن تيگىزۋدە. بۇل رەتتە, ءدىندى بەتپەردە رەتىندە پايدالانىپ, تەرىس پيعىلدارىن جۇزەگە اسىرىپ جۇرگەن, ءدىني ساۋاتى تومەن جاستاردى «ءوز قامقورلىعىنا العان» اعىمداردىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى بەلگىلى ءبىر ساياسي كۇشتەردىڭ «ساياسي جوباسىنا» اينالعانىن دا اڭعارۋ قيىن ەمەس.
ماسەلەن, سوڭعى ۋاقىتتا ءدىن سالاسىنىڭ ماماندارى جاستاردىڭ شەتەلدەردەگى تەولوگيالىق وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋ تەتىكتەرىن رەتتەۋ قاجەتتىگىنە دە ايرىقشا ءمان بەرۋدە. مۇنى جاستاردىڭ «ساياسي جوبانىڭ سۋبەكتىسىنە» اينالۋىنىڭ الدىن الۋدان تۋعان وي دەپ تە تۇسىنگەن ءجون. سەبەبى, مامانداردىڭ پايىمىنشا, كەيبىر شەتەلدىك وقۋ ورىندارىنىڭ ۇستانعان كوزقاراستارى مەن ونداعى «ءتالىم بەرەتىن ۇستازداردىڭ» پىكىرلەرى يسلامنىڭ ءداستۇرلى حانافي مازحابىنا كەرەعار كەلۋى مۇمكىن. ارينە, شەتەلدىڭ شىن مانىسىندەگى تەولوگيالىق وقۋ ورىندارىندا ءدىني ساۋات اشۋدىڭ ماڭىزدىلىعى مەن قاجەتتىگىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى. الايدا, شەتەلگە كەتكەن جاستار باعدارى كۇماندى, پيعىلى تەرىس, بەلگىلى ءبىر مۇددەنى عانا كوزدەپ, ءبىرجاقتى ءبىلىم بەرەتىن ءدىني وقۋ ورىندارىنىڭ قارماعىنا ءىلىنىپ, «تۋرا جول» دەپ اداسىپ, «شاھيدتىك» يدەيانىڭ قاقپانىندا قالماسىنا كىم كەپىل؟! سول سەكىلدى ينتەرنەت جەلىلەرىندە تاراپ, جۇرتقا ۇرەي تۋعىزعان «سيرياعا اتتانعان قازاقتار» تۋرالى اقپارات ءالى دە زەرتتەي, زەردەلەي ءتۇسۋدى قاجەت ەتۋدە. البەتتە, قاي وڭىردەن, قانشا ادامنىڭ شىققانىن انىقتاۋ – قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ماسەلەسى. دەسەك تە, بۇعان ينتەرنەت ارقىلى بەلەڭ العان ەكسترەميستىك سيپاتتاعى اقپاراتتاردىڭ اسەرى بارىن ۇمىتپاعان ءجون. سەبەبى, ول جاستاردىڭ باسىم بولىگى عالامتور جەلىسى ارقىلى مالىمەت الىپ, ۋاعىزشىسىماقتاردىڭ دارىستەرىن تىڭداپ, سولاردىڭ جەتەگىندە كەتكەن ازاماتتار دا بولۋى مۇمكىن.
سوندىقتان, كوزقاراستارى «قۇداي – ءبىر, قۇران – شىن, پايعامبار – حاق» دەلىنەتىن يماننىڭ ءۇش تۇعىرىنا مۇلدەم كەرەعار كەلەتىن جاستاردىڭ الدىمەن وزىنە قيانات جاسايتىن, كەيىن توڭىرەگىنە قاۋىپ توندىرەتىن اسىرەدىنشىلدىك ارەكەتتەرى قوعام بولىپ ويلانۋدى قاجەت ەتەدى.
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
