رۋحانيات • 09 جەلتوقسان، 2020

مىڭجىلدىق دالا فولكلورى

87 رەت كورسەتىلدى

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ما­قا­لاسىندا «حالىق اۋىز ادەبيەت ۇلگىلەرىنىڭ مىڭ جىلدىق مۇ­را­سىن جاڭعىرتۋ اياسىندا، «دالا فولكلورى انتولوگياسىن» جاساۋ جانە قوبىز، دومبىرا، سىبىزعى، سازسىرناي تاعى باسقا ءداس­تۇرلى مۋزىكالىق اسپاپتارىمەن ورىنداۋعا ارنالعان « ۇلى دا­لانىڭ كونە سارىندارى» جيناعىن باسىپ شىعارۋ قاجەت» دەگەن بولاتىن.

وسى ورايدا، جوعارىداعى جوبانى ىسكە اسىرۋ مىندەتى جۇك­تەلگەن عىلىم جانە ءبىلىم مينيس­تر­لىگى مەن م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى ءبىر­شاما ىستەر تىندىرىپتى. اتاپ وتەر بولساق، مەملەكەتتىك تاپ­سىرىس نەگىزىندە ەڭ اۋەلى «فول­كلور­لىق ەكسپەديتسيالار مەن قولجازبا قورلارىنىڭ ماتەريالدارىن جۇيەلەۋ جانە زەردەلەۋ، سونىمەن قاتار دالا فولكلورىنىڭ انتولوگياسىن قالىپتاستىرۋ» اتتى جوبا قولعا الىنىپ، بۇل ىسكە ۇكىمەت تاراپىنان 276 829 ملن تەڭگە قارجى قاراستىرىلىپتى.

ناتيجەسى دە جامان ەمەس. اي­تا­لىق، جوبا قابىلدانعان ال­عاش­قى جىلدىڭ (2019) وزىندە-اق انتولوگيانىڭ بەس تومدىعى جارىق كورىپ، ولاردىڭ اۋديو جانە تسيفرلى نۇسقالارىن دايىنداۋ بويىنشا جان-جاقتى جۇمىس اتقارىلعان كورىنەدى.

ءاربىر تومى 10 000 دانا تارالىممەن باسىلعان «دالا فولكلورى انتولوگياسىنىڭ»
47 650 مىڭ داناسى ەڭ اۋەلى، رەس­پۋبليكا كىتاپحانالارى مەن ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنا تاراتىلسا، قالعان 2 350 داناسى وتاندىق ءھام شەتەلدىك عالىمدار مەن ونەرتانۋشىلارعا ۇلەستىرىلىپتى.

سونىمەن قاتار ەلىمىزدەگى قولجازبالار قورى ساقتالعان ينس­­تيتۋتتار مەن مۇراعاتتاردا ساق­تال­عان قۇندى جادىگەرلەر تسيفر­لى جۇيەگە كوشىرىلىپ، ولار زاماناۋي تۇردە ەلەكترون­دى كاتالوگتانۋمەن قاتار عى­لى­مي-دالالىق ەكسپەديتسيالار ناتيجەسىندە جيناقتالعان فولكلورلىق مۇرالار قورىن وڭدەۋ، ساراپتاۋ جۇمىستارى ءساتتى اتقارىلىپتى.

جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ كە­لە­سى ءبىر باعىتى – «ەجەلگى، ورتا­عاسىرلىق كەزەڭدەردىڭ جازباشا ادەبي ەسكەرتكىشتەرىن ازىر­لەۋ مەن زەردەلەۋ جانە ەجەلگى ادەبيەت انتولوگياسىن دايىنداۋ» اتتى جوسپار نەگىزىندە قۇرىلىپ، بۇل مىندەتتى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن مەم­لە­كەت­تىك تاپسىرىس ارقىلى 48 578 ملن تەڭگە قارجى بولىنگەن ەكەن.

ناتيجەسىندە، ەلىمىز كولە­مىن­­دەگى عىلىمي-زەرتتەۋ ينس­تي­تۋت­تاردىڭ قولجازبا قور­لا­رى مەن مۇراعاتتارىندا ساق­تال­عان ماتەريالدار عىلى­مي ادىس­­پەن جۇيەلەنىپ، اۋدي­توريا­نىڭ قولجە­تىم­­دىلىگى ءۇشىن «ەجەلگى ادەبيەت انتولوگياسى» اتتى كى­تاپ­­تار تسيكلى تسيفرلى فورمات­تا تۇردە جارىق كورە باستاعانى قۇپ­تارلىق.

اتالعان انتولوگيانىڭ ال­عاش­قى كىتابى – «يسلامعا دە­يىن­گى ادەبي ەسكەرتكىشتەر» دەگەن اتپەن 10 000 دانامەن جارىق كورسە، ونىڭ 9 530 داناسى رەسپۋبليكا كىتاپحانالارى مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنا تاراتىلىپتى. قالعان 470-ءى شەتەلدىك جانە وتاندىق عالىمدار مەن تانىمال ونەر-ءبىلىم يەلەرىنە سىيعا تار­تىل­عان ەكەن.

سونداي-اق مىڭجىلدىق مۇ­را­نى جاڭعىرتۋ اياسىندا جاسالىپ جاتقان تاعى ءبىر كەلەلى جوبا – «فولكلورلىق مۋزىكالىق مۇرا­نى ساقتاۋ مەن جۇيەلەۋ جانە ۇلى دا­لانىڭ ەجەلگى موتيۆتەرىنىڭ تاڭ­داۋلى ۇلگىلەرىنىڭ جيناعى» دەپ اتالىپ، بۇنى تولىق ورىنداپ شىعۋ ءۇشىن مەملەكەت تاراپتىنان 85 961 ملن تەڭگە قاراجات كوزدەلىپتى.

ناتيجەسىندە، « ۇلى دالا­نىڭ ەجەلگى سارىندارى» اتتى كوپ توم­دىق انتولوگيانىڭ العاش­قى كىتابى قازاق، ورىس جانە اعىل­شىن تىلىندە 10 مىڭ دانامەن نو­تالىق ماتىندەرى مەن عىلىمي تۇ­سى­نىكتەمەلەرى جيناقتالعان تسيفر­­­لى فورماتتا باسىلىپ شىق­قا­نى قۋانتادى.

اتالعان جوبا ءالى دە جال­عا­سىن تابۋدا. مىسالى، بيىل­عى جىلدىڭ العاشقى توق­سانىندا مادەنيەت جانە سپورت، ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىكتەرى، نۇر-سۇلتان، الماتى، شىمكەنت قالالارى جانە بارلىق وبلىس اكىمدىكتەرى بىرلەسىپ وڭىر­لىك، رەسپۋبليكالىق جانە حا­لىقارالىق دەڭگەيدە عىلىمي زەرتتەۋ باعىتى كوزدەلگەن «دالا فولكلورى مەن مۋزىكاسىنىڭ مىڭ جىلى» اتتى جوبانى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردىڭ بىرىڭعاي جوسپارىن بەكىتتى.

بۇل قۇجاتتا ەڭ اۋەلى قازاق ۇل­تىنىڭ ماتەريالدىق ەمەس مادە­ني مۇراسى ۇلتتىق فول­كلو­رىنىڭ ەجەلگى جانە قازىرگى ۇلگىلەرىن ساقتاۋ جانە ونى ناسيحاتتاۋ، ودان كەيىن مادەني ءبىلىم بەرۋ كەڭىس­تى­گى­نە نوتالىق فورماتتا ءارتۇرلى حالىق اسپاپتارىندا قازىرگى زاماناۋي ەلەكتروندى نۇسقادا جاندى داۋىستا جازىلعان مۋزىكا جاۋ­ھارلارىن جانداندىرۋ، سونىمەن قاتار حالىقتىڭ تاريحي مۇراسىن ۇرپاق ساناسىنا ءداستۇرلى مۋزىكالىق فولكلور ارقىلى ناسيحاتتاۋ جانە ۇلتتىق مادەني قۇندىلىقتاردى عىلىمي زەرتتەۋ جايلى جوسپارلى مىندەتتەر جۇكتەلگەن ەكەن. بۇل قۇندى قۇجات ۇلت بولاشاعىنا جاسالعان يگى قادام ەكەنى انىق.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

شىعىس قازاقستان «جاسىل» ايماقتا

ايماقتار • بۇگىن، 12:15

دوللار ارزانداپ، مۇناي قىمباتتادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:36

قىركۇيەكتە حالىق ساناعى باستالادى

قازاقستان • بۇگىن، 09:47

بۇگىن ەلىمىزدە قاتتى ىستىق بولادى

قازاقستان • بۇگىن، 09:05

بەكىرەگە قويىلعان بەلگى

ايماقتار • بۇگىن، 07:45

«COVID-19» سپەكتاكلى قويىلدى

ونەر • بۇگىن، 07:43

ەركىن جۇرگىڭ كەلسە، ەكپە سالدىر

مەديتسينا • بۇگىن، 07:22

شابان قيمىل شاڭ قاپتىرماسىن

تەحنولوگيا • بۇگىن، 07:20

نە ەكسەڭ، سونى ورارسىڭ

قازاقستان • بۇگىن، 07:17

«استانا» ۇزاپ بارادى

فۋتبول • بۇگىن، 07:07

كوك تۇركىنىڭ كوزى

تاريح • كەشە

تولگە تولى تايكەتكەن

ەكولوگيا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار