ەگەمەندىكتىڭ ەڭ باستى تۇعىرلارىن بەكىتكەن
قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى مەن پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى بىرلەسە وتكىزگەن حالىقارالىق ءىس-شاراعا ەلىمىز تاراپىنان پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ, مەملەكەتتىك حاتشى قىرىمبەك كوشەرباەۆ, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس توراعاسى قايرات ءمامي, اوسشك حاتشىلىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى قايرات سارىباي, پارلامەنت سەناتى جانىنداعى سەناتورلار كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بىرعانىم ءايتىموۆا, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پرەزيدەنتى شيگەو كاتسۋ, قوعام قايراتكەرى ەرمۇحامەت ەرتىسباەۆ, حالىقارالىق قوعامداستىق تاراپىنان بۇۇ-نىڭ بۇرىنعى باس حاتشىسى, جاھاندىق جاسىل ءوسۋ ينستيتۋتىنىڭ پرەزيدەنتى پان گي مۋن, تۇركيانىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى ابدۋللا گۇل, ۇلىبريتانيانىڭ ەكس-پرەمەر-ءمينيسترى توني بلەر, اقش-تىڭ ەكس-مەملەكەتتىك حاتشىسى كوندوليزا رايس, ەۋرازيالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ العاشقى پرەزيدەنتى جاك اتتالي جانە ۇقشۇ-نىڭ باس حاتشىسى ستانيسلاۆ زاس, سونداي-اق ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارى, وتاندىق جانە شەتەلدىك عالىمدار, ساراپشىلار, ديپلوماتتار قاتىستى.
حالىقارالىق كونفەرەنتسيا بارىسىندا قاتىسۋشىلار تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ قازاقستان ەگەمەندىگىنىڭ قالىپتاسۋىنداعى, مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قۇرۋداعى جانە ۇلتتىق تاريحتىڭ جاڭا كەزەڭىندە ەلدىڭ دامۋ باسىمدىقتارىن ايقىنداۋداعى ءرولى مەن ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. سپيكەرلەردىڭ ايتۋىنشا, تاريحي ولشەم بويىنشا قىسقا مەرزىم ىشىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق تۇراقتىلىققا نەگىزدەلگەن تابىستى مەملەكەت قۇرىپ قانا قويماي, جاھاندىق قاۋىپسىزدىك پەن دامۋ سالاسىندا بىرقاتار سەرپىندى باستامالار كوتەردى. حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار, سونداي-اق ەلباسىنىڭ قازاقستاننىڭ حالىقارالىق بايلانىستارىن جولعا قويۋ, كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياساتتىڭ ستراتەگيالىق باعىتىن قۇرۋ جونىندەگى كۇش-جىگەرى مەن جەتىستىكتەرىن, سىرتقى ساياسي باستامالاردى, ولاردىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى مەن قورىتىندىلارىن تالقىلادى.
ءىس-شارا بارىسىندا قازاقستان پارلامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ مەملەكەت قالىپتاستىرۋ ىسىندەگى ماڭىزدى شەشىمدەرىنە نازار اۋداردى. سونداي-اق سەنات توراعاسى تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا ەلدەگى ىشكى احۋالدىڭ كۇردەلى بولعانىن, ەلباسى سول تىعىرىقتان شىعار جولدى تاۋىپ قانا قويماي, وزىنە جۇكتەلگەن تاريحي ميسسيانى ارتىعىمەن ورىنداعانىن اتاپ ءوتتى. «ەلباسى تاۋەلسىز قازاقستان مەملەكەتىن قۇرىپ, ەگەمەندىكتىڭ ەڭ باستى تۇعىرلارىن تاس-ءتۇيىن بەكىتىپ بەردى. ەڭ الدىمەن, شەكاراداي كۇردەلى ماسەلە كەمەڭگەرلىكپەن شەشىلىپ, حالىقارالىق قۇجاتتارمەن ءبىرجولا شەگەندەلدى. شەكارا ماسەلەسى تۇپكىلىكتى شەشىلمەسە مەملەكەتتىڭ تاۋەلسىزدىگى بايانسىز, بولاشاعى ب ۇلىڭعىر بولادى. ونى بۇگىندە ءبارىمىز كورىپ وتىرمىز. سوندىقتان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى بۇل ىستە داۋ-دامايعا ەمەس, ساليقالى ديپلوماتياعا ارقا سۇيەدى», دەدى م.اشىمباەۆ.
سونىمەن قاتار سەنات توراعاسى ەلباسىنىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ ينستيتۋتتارىن قالىپتاستىرۋ جولىنداعى ەرىك-جىگەرىنە توقتالدى. «ەل دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرگەن اتا زاڭىمىز – كونستيتۋتسيامىز قابىلداندى. سوعان سايكەس, بيلىك تارماقتارى قالىپتاسىپ, قوس پالاتالى كاسىبي پارلامەنت, ۇكىمەت, تاۋەلسىز سوت جۇيەسى قۇرىلدى. جەرگىلىكتى اكىمدىكتەردىڭ جۇمىسى جولعا قويىلدى. سول ارقىلى مەملەكەتتىك باسقارۋ ينستيتۋتتارى جۇيەلەنىپ, ارقايسىسىنىڭ ماقسات-مىندەتتەرى ناقتىلاندى», دەگەن سەنات توراعاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ قاجىر-قايراتىنىڭ ارقاسىندا قارۋلى كۇشتەرىمىز قۇرىلعانىن, ەكونوميكا سالاسىندا كەشەندى رەفورمالار ىسكە اسىرىلىپ, اسا ماڭىزدى جانە تاريحي شەشىمدەر قابىلدانعانىن ايتتى.
ەلباسىنىڭ كەمەڭگەر شەشىمدەرىنىڭ ءبىرى – استانانى ارقا توسىنە كوشىرۋ. سول كەزدەگى ەكونوميكالىق قيىندىقتارعا قاراماستان, قابىلدانعان بۇل شەشىم ناعىز ستراتەگيالىق قادام بولدى. ماۋلەن اشىمباەۆ بۇل باتىل شەشىمدى تاۋەلسىزدىكتىڭ ءبىر تۇعىرى دەپ اتادى. «نۇرسۇلتان نازارباەۆ استانانى كوشىرۋ ارقىلى قازاقتىڭ جاڭا زامانداعى ۇلى كوشىن باستاپ بەردى. راسىمەن, ەلوردانىڭ ءوسىپ-وركەندەۋى تۇتاس قازاقستاننىڭ دامۋىنا داڭعىل جول اشتى. وتانىمىزدىڭ ابىرويىن اسقاقتاتىپ, بەدەلىن ءوسىردى, بۇكىل قازاقستاندىقتاردى جاڭا ماقسات-مۇراتتارعا جەتەلەدى. بۇگىندە ەلوردامىز ەلىمىزدىڭ جۇرەگى, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تىرەگى, مەملەكەتتىك دامۋدىڭ ناعىز تەمىرقازىعىنا اينالدى», دەدى سەنات توراعاسى.
سونداي-اق ول ەلباسىنىڭ تۇركىستان وبلىسىن قۇرىپ, تۇركىستان شاھارىنا جاڭا مارتەبە بەرۋ تۋرالى شەشىمىنىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن ايتتى. «تاريحتى تارلان تۇلعالار جاسايدى» دەگەن ءسوز بار. شىن مانىندە, ەلباسىنىڭ ەلدىك مۇددە جولىندا قابىلداعان ءار شەشىمى ۇلت تاريحىنىڭ جاڭا تاراۋى بولىپ جازىلادى. سولاردىڭ ىشىندە تۇركىستانعا قاتىستى شەشىمنىڭ ورنى بولەك. تۇركىستاندى تۇلەتۋ – وتكەننەن ونەگە الا وتىرىپ, كەمەل كەلەشەككە ۇمتىلۋدىڭ وزىق ۇلگىسى», دەپ اتاپ ءوتتى.
م.اشىمباەۆ ەلباسىنىڭ ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانى دامىتۋعا قاتىستى جاڭاشىل قادامدارىنا دا توقتالدى. سەنات توراعاسىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ الەمدىك ىنتىماقتاستىقتى ساقتاۋ جولىنداعى تىڭ باستامالارى ومىرشەڭ جانە ولار ءححى عاسىردا جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ بەرىك نەگىزى رەتىندە قىزمەت ەتە بەرەدى.
كونفەرەنتسيادا ءسوز العان مەملەكەتتىك حاتشى قىرىمبەك كوشەرباەۆ پاندەميا كەزىندە الەم ەلدەرى كەزىككەن وزگەرىستەر مەن قيىندىقتارعا توقتالا كەلىپ, بۇل ماسەلەدە ءبىزدىڭ ءداۋىرىمىزدىڭ كورنەكتى كوشباسشىلارىنىڭ باسشىلىعىمەن ءارتۇرلى ەلدەردە جيناقتالعان مەملەكەتتىك قۇرىلىستىڭ جانە حالىقارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ پروگرەسسيۆتى تاجىريبەسىن جان-جاقتى ءتۇسىنۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى. «عاسىرلار توعىسىنداعى ۇلى قايتا قۇرۋشىلاردىڭ وسى شاعىن شوعىرىنا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تا كىرەتىنى ءسوزسىز. مەملەكەت باسشىسى قاسىم–جومارت توقاەۆ نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ كوپجىلدىق سەرىگى جانە ونىڭ ستراتەگيالىق باعىتىن جالعاستىرۋشى ءوزىنىڭ ءبىر كىتابىندا بىلاي دەپ جازدى: «بۇكىل الەم «الەمنىڭ ەكى بولىگى – ەۋروپا مەن ازيا, ەكى وركەنيەت – شىعىس جانە باتىس, ەكى ساياسي جۇيە – توتاليتاريزم مەن دەموكراتيانىڭ قيىلىسىندا پايدا بولعان «نازارباەۆ فەنومەنى» تۋرالى ايتادى». شىنىندا دا, كەڭىنەن الىپ قاراعاندا, الەمدە مۇنداي دەڭگەيدەگى ساياساتكەرلەردى تابۋ قيىن. قازاقستانداعى بارلىق پروگرەسسيۆتى وزگەرىستەر ونىڭ ەسىمىمەن بايلانىستى. الەمدە «تاريحتىڭ سوڭى» مەن «وركەنيەتتەر قاقتىعىسى» تۋرالى كونتسەپتسيالار كەڭىنەن تاراعاندا, قۇرلىقتىڭ التىدان ءبىر بولىگى دەزينتەگراتسياعا ۇشىراعاندا, ەلىمىز كوپتەگەن وتكىر پروبلەمالارمەن جالعىز قالعاندا, قازاقستانعا شەشۋشى, تاجىريبەلى جانە قوعامدى بىرىكتىرە الاتىن ۇلت كوشباسشىسى قاجەت بولدى», دەدى ق.كوشەرباەۆ. ول ەلباسىنىڭ فەنومەنالدى كوشباسشىلىعىنىڭ, ستراتەگيالىق كورەگەندىگى مەن رەفورماتورلىق دارىنىنىڭ, بولاشاقتىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتۋ قابىلەتىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان مىقتى مەملەكەت, باستاماشىل جانە جاۋاپتى حالىقارالىق سەرىكتەس رەتىندە قالىپتاسقانىنا ەرەكشە توقتالدى. سونداي-اق ەل استاناسىن كوشىرۋدى تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ تەڭدەسسىز قادامى, قۋاتتى ساياسي ەرىك-جىگەرىنىڭ, كورەگەندىگى مەن باتىلدىعىنىڭ كورىنىسى دەپ اتاۋعا بولاتىنىن اتاپ كورسەتتى.
ال كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ توراعاسى قايرات ءمامي قازاقستاننىڭ ەگەمەن مەملەكەت رەتىندە ناقتى قالىپتاسۋى 1990 جىلعى 24 ساۋىردەن باستاۋ الاتىنىن اتاپ ءوتتى. ء«دال وسى كۇنى رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى لاۋازىمى بەكىتىلىپ, وعان نۇرسۇلتان نازارباەۆ سايلاندى. بارلىق قيىندىقتاردى ەڭسەرىپ, تۇڭعىش پرەزيدەنت تۇبەگەيلى وزگەرىستەردى جۇزەگە اسىرىپ, كونستيتۋتسيالىق زاڭدىلىقتى ساقتاي وتىرىپ, مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك وركەندەۋىن قامتاماسىز ەتكەن باعىتتى جۇرگىزە الدى. وعان جاڭا تاريح كۋا. كونستيتۋتسيانىڭ ءاربىر رەفورماسى قازاقستاندىق قوعامنىڭ ەۆوليۋتسياسىمەن تىكەلەي بايلانىستى, ولار بارىنشا نەگىزدى جانە دەر كەزىندە جۇرگىزىلدى. پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتتىڭ جانە ەلباسىنىڭ ەرەكشە ستراتەگيالىق ءرولىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ تانىمال جانە تانىلعان مۇشەسىنە اينالدى», دەدى ق. ءمامي.
جاھاندىق ماڭىزى بار شەشىمدەر
كونفەرەنتسيادا بۇۇ-نىڭ بۇرىنعى باس حاتشىسى پان گي مۋن ورتاق بولاشاقتى قۇرۋعا كومەكتەسۋ ءۇشىن وتكەنىمىزدە جاھاندىق بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى ىلگەرىلەتۋگە ۋاقتىلى ىقپال ەتكەن ەرەن كوشباسشىلىق كورىنىس تاپقان كەزەڭدەردى جەكە-دارا كورسەتۋ وتە ماڭىزدى ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. سپيكەردىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى ونجىلدىقتارداعى وسىنداي ماڭىزدى ساتتەردىڭ ءبىرى – قازاقستانداعى سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنىڭ ءساتتى جابىلۋى جانە كەڭەستىك ستراتەگيالىق يادرولىق ارسەنالدان ءوز ەركىمەن باس تارتۋى بولدى. «بۇل ادامزات ءۇشىن, ءبىزدىڭ پلانەتامىز ءۇشىن تاريحي شەشىم بولدى. پوليگوندا جاسالعان 500-دەن استام جارىلىس جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعى مەن قاۋىپسىزدىگىنە, قورشاعان ورتاعا ۇلكەن زيانىن تيگىزدى. ايماقتىق جانە حالىقارالىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتقان بۇل باتىل قادام, سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋ مەن تاراتپاۋ سالاسىنداعى جاھاندىق كوشباسشىلىعىنىڭ باستاماسى بولدى, سونداي-اق سىرتقى ساياساتتىڭ تابىستى بولۋىنا جانە جاس مەملەكەتتىڭ جاڭا قالىپتاسىپ كەلە جاتقان ديپلوماتياسىنىڭ جاڭا بيىكتەرگە كوتەرىلۋىنە ىقپال ەتتى. بۇعان 2002 جىلعى مامىرداعى يادرولىق سىناقتارعا جاپپاي تىيىم سالۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ; 2015 جىلى بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ يادرولىق قارۋسىز الەم قۇرۋ تۋرالى ماڭىزدى دەكلاراتسياسىن قابىلداۋعا باستاماشىلىق ەتۋ جانە بۇۇ-عا 29 تامىزدى حالىقارالىق يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىل كۇنى دەپ جاريالاۋعا جاردەمدەسۋ دە كىرەدى. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ بۇرىنعى باس حاتشىسى رەتىندە مەن شەشۋشى كوشباسشىلىق ماڭىزدى ساتتەردە جەكەلەگەن حالىقتاردىڭ عانا ەمەس, بۇكىل الەمنىڭ تراەكتورياسىن وزگەرتۋگە كومەكتەسە الاتىندىعىنا بىرنەشە رەت كۋا بولدىم. وسى مۇمكىندىكتى پايدالانىپ, بارلىق جاھاندىق كوشباسشىلاردى يادرولىق سىناقتار مەن تاراتۋعا تىيىم سالىنعان الەمدى, سونداي-اق يادرولىق قارۋدان تولىعىمەن ازات بولاتىن الەمدى قۇرۋعا جاردەمدەسۋدە بۇۇ-نىڭ كۇش-جىگەرىن قايتا جانداندىرۋعا شاقىرامىن», دەدى پان گي مۋن ەلباسى ن.نازارباەۆقا سول تاريحي شەشىمى ءۇشىن, سونداي-اق قازاقستاننىڭ جارقىن الەمدى قۇرۋعا كومەكتەسۋ جولىندا جالعاسىن تاۋىپ جاتقان كۇش-جىگەرى ءۇشىن زور ريزاشىلىعىن بىلدىرە وتىرىپ.
جيىن بارىسىندا اقش-تىڭ بۇرىنعى مەملەكەتتىك حاتشىسى كوندوليزا رايس: «نۇرسۇلتان نازارباەۆ – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى. ول مەملەكەت باسشىسى رەتىندە حالقىنا كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا قازاقستاننىڭ الەم ەلدەرى اراسىندا بەدەلى ارتىپ, ىشكى دامۋ ساتىلارىندا دا تالاي بيىكتەردى باعىندىرعانىن بىلەمىز. بىرقاتار حالىقارالىق ۇيىمدارعا جەتەكشىلىك ەتتى, اۋقىمدى ءىس-شارالاردى ابىرويمەن اتقارىپ شىقتى. قازاقستان – يادرولىق قارۋدان باس تارتقان العاشقى مەملەكەت», دەدى.
كەمەڭگەرلىك پەن پاراساتتىلىق ۇلگىسى
ال ءوز كەزەگىندە تۇركيانىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى ابدۋللا گۇل نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قانداي قاسيەتتەرگە يە ەكەنىن ايتىپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, تۇركيا ەلى قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن ءبىرىنشى بولىپ مويىنداعان مەملەكەت. «وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, مەن تۇركيا ەلىن جەتى جىل باسقاردىم. پرەزيدەنت بولعان جەتى جىل ىشىندە مەن قۇرمەتتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ مىرزامەن جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك الدىم. سول كەزدە ونى جاقىنىراق تانىپ ءبىلدىم. حح عاسىردىڭ ماڭىزدى ساياسي وقيعالاردىڭ ءبىرى – كەڭەس وداعىنىڭ ىدىراۋى بولدى. قۇرمەتتى نازارباەۆ مىرزا دامىعان قازىرگى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى, قازاق حالقىنىڭ ۇلى, كورەگەن كوشباسشىسىنا اينالا الدى. تۇڭعىش پرەزيدەنت رەتىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۇراقتى جانە سەنىمدى مەملەكەت قۇردى. ەل رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانا وتىرىپ, قازاقستاندى الەمگە ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك قۋاتتى مەملەكەت رەتىندە تانىتتى», دەدى تۇركيانىڭ ەكس-پرەزيدەنتى ابدۋللا گۇل.
سونىمەن قاتار ول ەلباسىنىڭ ءبىلىم مەن عىلىمعا ەرەكشە ءمان بەرگەنىن اتاپ ءوتتى. «نازارباەۆ سوڭعى شيرەك عاسىردا قازاقستان جاستارىنا وتاندىق جانە شەتەلدەگى ەڭ ۇزدىك جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋىنا جاعداي جاسادى. ول مىقتى نارىقتىق جانە ەركىن ەكونوميكانى قالىپتاستىردى. قازاقستان ازيانىڭ جۇلدىزى جارقىراعان ەلى رەتىندە الەم نازارىن وزىنە اۋداردى. قازاقستان حالىقارالىق پلاتفورمادا دا ۇلكەن بەدەلگە يە. سونىمەن قاتار كوپتەگەن باستامالارعا ۇيتقى بولدى. نازارباەۆ دۇنيەجۇزىلىك مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ قولداۋىنا يە. ءوز حالقى ءۇشىن ۇلكەن كەمەڭگەرلىك پەن پاراساتتىلىق تانىتتى. ول پرەزيدەنتتىك قىزمەتىنەن ءوز قالاۋىمەن باس تارتىپ, جاڭا بۋىنعا جول اشتى. بۇل – ساياسي تاريحتاعى سيرەك كەزدەسەتىن وقيعالاردىڭ ءبىرى», دەدى سپيكەر.
ۇلىبريتانيانىڭ ەكس-پرەمەر-ءمينيسترى توني بلەردىڭ ايتۋىنشا, ەلدىڭ تابىسى مەن تۇراقتىلىعى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كوشباسشىلىعىنا بايلانىستى. «الدا بولاتىن سىن-قاتەرلەر مەن رەفورمالارعا قاراماستان, قازاقستان بولاشاققا سەنىممەن قاراي الادى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەم ءتۇسىنۋى ءتيىس ءۇش ماڭىزدى نارسەنى جاسادى. بىرىنشىدەن, ول يادرولىق قارۋدان باس تارتتى, سونىڭ ارقاسىندا قازاقستان ءوزىنىڭ يادرولىق ارسەنالىن جويعان جالعىز مەملەكەت اتاندى. ەكىنشىدەن, قازاقستان مۇسىلمان حالقى باسىم ەل رەتىندە ءدىني تولەرانتتىلىقتىڭ شامشىراعى بولىپ تابىلادى. قازاقستاندا ءدىن مەن مادەنيەتتەگى ايىرماشىلىقتارعا قاراماستان, حريستيان جانە ەۆرەي قاۋىمدارىمەن جاقسى قارىم-قاتىناس ورناتىلعان. ۇشىنشىدەن, قازاقستان ەكى جاھاندىق الىپ – قىتاي مەن رەسەيدىڭ اراسىندا ورنالاسقانىنا قاراماستان, باتىستىڭ ادال جانە سەنىمدى وداقتاسى بولىپ قالا بەردى», دەدى ت.بلەر.
ەرەكشە قابىلەت يەسى
ەۋرازيالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ العاشقى پرەزيدەنتى جاك اتتالي ەۋرازيالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى – قازاقستان ءوزىنىڭ داۋىس بەرۋ قۇقىعىمەن تولىققاندى مۇشەسى بولعان العاشقى حالىقارالىق ينستيتۋتتاردىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتا كەلىپ: «ماعان 30 جىل ىشىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن بىرنەشە رەت كەزدەسۋگە جانە ونىڭ كوزقاراسىمەن, ەرىك-جىگەرىمەن, ەلدى دامىتۋ قابىلەتىمەن تانىسۋدىڭ تاماشا مۇمكىندىگى تۋدى», دەدى. سونىمەن قاتار ول قازاقستان كونستيتۋتسياسىنىڭ ەرەجەلەرىن دايىنداۋعا كومەكتەسكەنىن جانە ساراپتامالىق-كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەستىڭ مۇشەسى بولعانىن جەتكىزدى. «وسى ۋاقىتتا مەن نازارباەۆتىڭ ساياسي كورەگەندىگىن, كەلىسسوزدەردى جۇرگىزۋ جانە وتە قيىن جاعدايدا ارەكەت ەتۋ قابىلەتىن كوردىم. ول الەمدەگى ەڭ دانا ادامداردىڭ ءبىرى بولا العاندىعىنا قاتتى قۋانامىن. رەسەي, قىتاي, يران جانە باسقا دا ەلدەرمەن كورشىلەس جاتقان قازاقستان سياقتى ەلدى باسقارۋ ءۇشىن ديپلوماتيالىق جانە الەۋمەتتىك تۇرعىدان وراسان زور الەۋەت پەن داعدى قاجەت. نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسى داعدىلارعا يە, سونىڭ ارقاسىندا ول سانالى شەشىمدەر قابىلداي الدى, ونىڭ ءبىرى – ەل استاناسىن اۋىستىرعانى جانە ونى الەمدەگى ەڭ جاقسى ساۋلەتشىلەردىڭ كومەگىمەن اسەم جانە حالىقتىڭ ءومىر سۇرۋىنە قولايلى قالاعا اينالدىرعانى», دەدى ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ العاشقى پرەزيدەنتى جاك اتتالي.
سونداي-اق كونفەرەنتسيادا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وركەنيەتارالىق جانە كونفەسسياارالىق ديالوگتى نىعايتۋ, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ, جاستىقتىڭ, سۇلۋلىقتىڭ, كرەاتيۆتىلىكتىڭ سيمۆولىنا اينالعان قازاقستاننىڭ قازىرگى زامانعى ەلورداسىن ەۋرازيا ورتالىعىندا سالۋ جونىندەگى جاسامپاز ميسسياسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
