بالا وقىتۋ دەگەنىمىزدى كىم قالاي تۇسىنەدى؟ ءبىز, اتا-انالار ونى مۇعالىمدەردىڭ ماقسات-مۇراتى ورتاق يدەياعا توعىسقان جاعدايدا عانا جۇزەگە اساتىن اسا جاۋاپتى مىندەت دەپ بىلەمىز.
بالا وقىتۋ دەگەنىمىزدى كىم قالاي تۇسىنەدى؟ ءبىز, اتا-انالار ونى مۇعالىمدەردىڭ ماقسات-مۇراتى ورتاق يدەياعا توعىسقان جاعدايدا عانا جۇزەگە اساتىن اسا جاۋاپتى مىندەت دەپ بىلەمىز.
«بىلەككە سەنگەن زاماندا ەشكىمگە ەسە بەرمەدىك, بىلىمگە سەنگەن زاماندا قاپى قالىپ جۇرمەيىك» – ابىلاي حان بابامىزدىڭ بولاشاق تەك ءبىلىمنىڭ عانا شىراعىمەن نۇرلى بولارىنا كوزى جەتىپ وتىرىپ ايتقان ءسوزى ەكەن. وسىنى قازىر كىم جوققا شىعارا الادى. بارلىق نارسەگە بۇگىندە ءبىلىم كەرەك. «بىلىمدىگە – دۇنيە كەڭ». امەريكا, گەرمانيا, فرانتسيا, جاپونيا, قىتاي, قايسىبىرىن ايتا بەرەيىك, ءبىلىمنىڭ سوڭىنا تۇسكەن بالالاردا بۇگىندە نە ارمان بار, بۇكىل الەمنىڭ ەسىگى ايقارا اشىلىپ جاتىر. بۇل ماسەلەدە اتا-انالاردى دا تولعاندىراتىن جايت از ەمەس. بالاسىنىڭ بولاشاعىنا الاڭدامايتىن, ولاردىڭ وزدەرى تاڭداعان جوعارى وقۋ ورنىن ءبىتىرىپ, بىلىكتى مامان بولۋىن ارماندامايتىن اتا-انا جوق شىعار, ءسىرا. ول ءۇشىن بالانىڭ العاشقى قادامىنا كوپ ەڭبەك سىڭىرەتىن مەكتەپتىڭ ءرولى ايرىقشا. ەندەشە, جاس ساناعا ەڭ ءبىرىنشى بولىپ ءبىلىم ءدانىن سەبەتىن «التىن ۇيا» تۋرالى ءبىز نە بىلەمىز, مۇعالىمدەردىڭ ەڭبەگى قانشالىقتى باعالانۋدا دەگەن ماسەلەلەرگە ءبىزدىڭ, اتا-انالاردىڭ دا ايتار ويى, العا تارتار ۇسىنىستارى جەتكىلىكتى.
بۇگىندە الماتى قالالىق ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى ءبىلىم ستاندارتتارىن ىسكە اسىرۋدا ءبىراز شارۋالار تىندىرىپ جاتقانىن بىلەمىز. مۇنداي جەتىستىكتەرگە جانىمىز مارقايادى. ونىڭ سەبەبى, ءبىلىم بەرۋ باسقارماسى بۇل ماڭىزدى ءىستى قالت جىبەرمەي قاداعالاپ, قولدارىنان كەلگەن كومەكتەرىن بەرىپ جاتسا, الماتى قالالىق اكىمدىگى دە ءبىلىم مەن مۇعالىمدەر ماسەلەسىنە ءبىرشاما جاقسى كوڭىل بولۋدە. اتاپ ايتقاندا, الماتى قالاسىنىڭ وقۋشىلارى وقۋلىقپەن تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن. 1-4-سىنىپ وقۋشىلارىن تەگىن تاماقپەن قامتاماسىز ەتۋدە الماتى قالاسى العاشقىلاردىڭ قاتارىندا تۇرعانى قانداي قۋانىشتى جاعداي. قالالىق اكىمدىك مەكتەپتەردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلۋىنە دە ويداعىداي كوڭىل ءبولىپ وتىرعانى بايقالادى. بارلىق مەكتەپتەردىڭ حيميا, فيزيكا, بيولوگيا كابينەتتەرىمەن, مۋلتيمەديامەن جابدىقتالۋى وسىنىڭ ايعاعى.
جاي قاراپايىم اتا-انالار وسىلاردى قايدان بىلەدى دەگەن سۇراق تۋى مۇمكىن. ايتايىن. بالا تاربيەلەپ وتىرعان اتا-انا رەتىندە ءبىلىم سالاسىندا بولىپ جاتقان ءاربىر جاڭالىقتى قالت جىبەرمەي, قاداعالاپ وتىرامىن. باسقا وڭىرلەردەگى ءبىلىم دەڭگەيىمەن سالىستىرىپ, وزىمشە زەرتتەپ, زەردەلەيمىن. مەكتەپ تەك بالانىڭ عانا تاربيەسىمەن اينالىساتىن جەر دەپ ويلاۋ قاتە, ول بولاشاعىنا بەيجاي قاراي المايتىن ءاربىر اتا-انانىڭ دا ۇدايى باس سۇعىپ, تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەيتىن, بالا جۇرەگىنە جول تابۋعا مۇمكىندىك تۋعىزاتىن قاسيەتتى ورىن. الماتى مۇعالىمدەرى ءۇشىن تاعى ءبىر جاعىمدى جاڭالىقتىڭ ءبىرى – 2014 جىلدان باستاپ قالانىڭ ۇزدىك 1000 مۇعالىمىنە قالا اكىمىنىڭ 50 پايىز ۇستەمە اقى تاعايىنداۋدى قولعا الىپ جاتقانىن ەستىپ قۋانۋدامىز. جالاقىلارىنا 35-50 مىڭ تەڭگە الاتىن ۇستازدار ءۇشىن, بۇل ارينە, ۇلكەن كومەك. جالپىعا بىردەي مىندەتتى وقۋ جوسپارىنا سايكەس, كوپبالالى, سونداي-اق, از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ بالالارىن اسحانادان تەگىن تاماقتاندىرۋ قولعا الىنعان, اي سايىن مۇنداي وقۋشىلارعا كەزەكتەرى بويىنشا ماتەريالدىق كومەك كورسەتىلسە, سونىمەن بىرگە, ولار جازدىق دەمالىس ورىندارىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.
اۋەزوۆ اۋدانىنىڭ بايىرعى تۇرعىندارىنىڭ ءبىرىمىن. بۇگىندە مۇنداعى مەكتەپتە نەمەرەلەرىم وقيدى. ءوزىم دە مۇعالىم ماماندىعىنا جاقىن اداممىن. سول سەبەپتى دە ءتىپتى اۋداندىق وقۋ بولىمىندە ءپان بىرلەستىگىنىڭ شىعارماشىلىق توبى قۇرىلىپ, ولار مەكتەپ مۇعالىمدەرىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەپ جاتقانىنان, جاس ماماندارعا تيىسىنشە كومەك كورسەتىلىپ وتىراتىنىنان حابارىم بار. اۋداندا ابايدى جەتە تانىپ ءبىلۋ ءۇشىن بارلىق مەكتەپتەردە «ابايتانۋ» كابينەتتەرى, بۇرىشتارى اشىلىپ, بۇگىندە اباي مۇراجايى اۋدان, قالا بالالارىنا قىزمەت كورسەتىپ تۇر. مۇنى نەمەرەممەن ءوزىم دە ارالاپ كورگەن جايىم بار. مەنى قاناعاتتاندىراتىنى – مۇعالىمدەر جەتكەن بيىگىن مىسە تۇتىپ, ءبىر ورىندا توقتاپ قالىپ جاتقان جوق, مۇنى ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ارنايى جوسپار ازىرلەپ, جۇيەلى ىسكە جۇگىنىپ وتىر. وسىنداي جوسپارلى جوبا بويىنشا جاقىندا عانا اۋداننىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ ءبىر توپ مۇعالىمدەرى اباي مەن شاكارىمنىڭ ەلىنە بارىپ, بابالار رۋحىنا ءتاۋ ەتىپ قايتتى. سونداي-اق, اۋداندا وقۋشىلار اراسىندا كوڭىلدى تاپقىرلار كلۋبى مەن مارافون سايىستارىن وتكىزۋ داستۇرگە اينالعان. وسى قىزىقتى دا مازمۇندى سايىستاردى جىل سايىن وقۋشىلاردىڭ اسىعا كۇتىپ قاتىساتىنىن كوزىم كورىپ ءجۇر. ءتىپتى, وزگە ۇلت وكىلدەرى بالالارىنىڭ سول سايىستاردا قازاقشا سايراعانىن كورگەندە كوڭىلىڭ كوككە كوتەرىلىپ قالاتىنى راس. تاعى ءبىر ۇلگى تۇتارلىق نارسە – اۋدانداعى باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارى دا عىلىمي جوبالارعا قاتىسىپ, جاپ-جاقسى ناتيجە كورسەتىپ ءجۇر.
جانار ىسقاق.
الماتى.
